Rusya Devlet Başkanı Putin’e yakınlığıyla bilinen ve ülkenin en tanınmış şarkıcılarından biri olan Larisa Dolina’nın dolandırılması sonrasında mahkeme ünlüm şarkıcının hem daireyi hem de satıştan elde edilen parayı elinde tutmasına hükmetti…
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yakınlığıyla bilinen ve ülkenin en tanınmış şarkıcılarından biri olan Larisa Dolina, dolandırıcıların hedefi oldu. Rusya’ya yönelik yaptırım listesinde de yer alan Dolina farkında olmadan Moskova’daki dairesini iyi niyetli bir alıcıya sattı.
Daha sonra her iki taraf da dolandırıldıklarını anladı. Şikâyet üzerine mahkeme, dairenin iade edilmesine karar verdi ancak ödenen paranın iade edilmemesine hükmetti. Bu karar, Rusya’daki konut piyasasını altüst etti. Zira mahkemeler, bir satıcının satıştan sonra şikâyette bulunarak hem mülkü hem de parayı elinde tutmasına izin verirse, bu durum alıcılar açısından ciddi bir risk anlamına geliyordu.
Yaklaşık bir yıl süren skandalın dramatik finali, son günlerde Rusya’nın gündemine oturdu. Yüz binlerce kişi, davaya ilişkin son duruşmayı canlı yayından izledi.
The Moscow Times Rusya-Ukrayna’da savaşı dördüncü yılına yaklaşırken, Dolina skandalını yazdı. Brawley Benson imzalı makalede söz konusu davanın kamuoyundaki öfkenin devletin kararlarını etkileyebildiğini gösteren bir örnek mi, yoksa sadece tali bir gündem maddesi mi olduğu sorusuna yanıt arandı:
Ne oldu?
70 yaşındaki Larisa Dolina, platin sarısı saçları ve gösterişli tarzıyla tanınan, yaptırımlar listesinde yer alan ünlü bir pop yıldızı. Pek çok Rus ünlü gibi, siyasete yakın durmanın kariyer açısından önemini erken fark etti ve 2003 yılında iktidardaki, Putin yanlısı Birleşik Rusya Partisi’ne katıldı. Son yıllarda ise Rusya’nın işgali altındaki Donetsk bölgesinde konserler verdi.
Geçen yıl Dolina’yı arayan ve kendilerini FSB görevlisi olarak tanıtan kişiler, bir suç faaliyetini engellemek için yardımına ihtiyaç duyduklarını söyledi. Dolina bu çağrıya karşılık verdi. Ancak arayanlar FSB mensubu değil, ünlü şarkıcıyı dolandırmayı hedefleyen kişilerdi.
Aylar süren plan kapsamında Dolina, Moskova’daki lüks dairesinin “çalınma riski altında olduğuna” ve bu nedenle evi satıp elde edilecek parayı sözde güvenli bir hesaba aktarması gerektiğine ikna edildi.
Hikâyedeki kritik ayrıntı ise dolandırıcıların gerçek bir alıcıyla çalışmış olmasıydı. 35 yaşındaki Moskova merkezli girişimci Polina Lurye, daire için 112 milyon ruble (yaklaşık 1,4 milyon dolar) ödedi.
Dolina, dolandırıldığını fark ettikten sonra Ağustos 2024’te kamuoyuna yaptığı açıklamayla dolandırıcılık mağduru olduğunu duyurdu. “Ön bulgular, dolandırıcıların Ukrayna’da bulunduğuna işaret ediyor,” diyen Dolina bu iddiasına dair herhangi bir kanıt sunmadı.
Ocak ayında görülen ceza davasında, sahte FSB ajanlarının Dolina’ya yaklaşık 70 milyon ruble (875 bin dolar) ödemesine hükmedildi.
Ancak asıl soru, parasını kaybeden Lurye’nin durumuydu.
Üç ayrı mahkeme, satıcının kandırıldığına hükmederek satış işlemini geçersiz saydı. Bu karar, Dolina’nın daireyi elinde tutması, Lurye’nin ise ödediği parayı geri alamaması anlamına geliyordu.
Lurye karara itiraz etti. Skandala yönelik kamuoyu tepkisi giderek büyürken dosya Rusya Yüksek Mahkemesi’ne taşındı. Salı günü canlı yayımlanan duruşmayı 230 binden fazla kişi izledi.
Yüksek Mahkeme, alt mahkemelerin kararlarını bozarak dairenin gerçek sahibinin Lurye olduğuna hükmetti. Mahkeme, nihai kararında Dolina’nın eylemlerini, “hukuken anlamlı koşullar altında dolandırıcılığı anlamasını ya da eylemlerinin olası sonuçlarını öngörmesini imkânsız kılan bir zihinsel durum değişikliği” ile gerekçelendirdi.
Neden önemli?
Dolina’nın hem daireyi hem de satıştan elde edilen parayı elinde tutacağı yönündeki ilk karar, ülkede büyük bir kamuoyu tepkisine yol açmıştı.
Birçok Rus, dürüst bir alıcı ve bekar anne olarak görülen Lurye’ye haksızlık yapıldığını savunarak sosyal medyada tepkisini dile getirdi. Haber sitesi Lenta.ru’nun yaptığı ankete göre katılımcıların yüzde 95’inden fazlası davada Dolina’yı kınadı.
Skandal, kısa sürede “Dolina etkisi” olarak adlandırılan ve Rusya emlak piyasasını doğrudan etkileyen bir olguya dönüştü. Zira mahkemeler, bir satıcının satıştan sonra şikâyette bulunarak hem mülkü hem de parayı elinde tutmasına izin verirse, bu durum alıcılar açısından ciddi bir risk anlamına geliyordu.
Ulusal medyada yer alan ve Rusya Emlakçılar Birliği verilerine dayandırılan bilgilere göre, bu tür davaların sayısı son bir yılda yüzde 15–20 oranında arttı.
KVS Group Ticari Direktörü Anjelika Alşayeva, St. Petersburg merkezli bir emlak yayınına yaptığı açıklamada, “Tartışmalı konut alım-satım davalarının sayısında belirgin bir artış var. Çoğu vakada satıcılar ya dolandırıcıların baskısına maruz kalmış yaşlı kadınlar ya da bizzat dolandırıcılık planlarına dahil olmuş kişiler oluyor,” dedi.
Rusya’nın 11 saat dilimine yayılan farklı bölgelerinden birçok kişi de benzer deneyimler yaşadıklarını paylaşarak sorunun yaygın olduğu algısını güçlendirdi. Volgograd bölgesinden Kotkov ailesi de bunlardan biri. Yerel medyaya göre aile, Moskova’da 9 milyon rubleye bir daire satın aldıktan sonra, eski sahibin dolandırıldığını öne sürmesi üzerine mülkiyet davasıyla karşı karşıya kaldı.
Bundan sonra ne olacak?
Yüksek Mahkeme’nin Lurye lehine verdiği karar, konut piyasasındaki belirsizliği bir ölçüde azaltabilir. Ancak Dolina için yılın kötü bitmesi muhtemel görünüyor.
Yeni malik olan Lurye’nin, önceki sahibin daireden tahliye edilmesini talep ettiği bildirildi. Yetkililer, bu konuda 25 Aralık’ta duruşma yapılacağını açıkladı. RBC’ye göre Dolina’nın daireyi kendi isteğiyle boşaltması halinde tahliye davası büyük olasılıkla düşecek.
Bu arada, daire satışını organize eden dört dolandırıcı, dört ila yedi yıl arasında değişen hapis cezalarıyla cezaevinde bulunuyor.
Peki tüm bunların sorumlusu kim?
Pek çok kişi Dolina’yı, doğrudan olmasa bile modern Rusya’da elitlerin devlet tarafından nasıl kayrıldığını gözler önüne serdiği için sorumlu tutuyor.
Yetkililere göre ise Ukrayna’daki savaşın gölgesinde, bir daire anlaşmazlığı bile Batı ile yaşanan çatışmanın bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova, geçen hafta verdiği bir röportajda, “Bu hikâyeye, düşmanlarımızın bize ne yapmak istediği perspektifinden de bakmalıyız. Şu anda denemeye karar verdikleri yöntemlerden biri, insanları birbirine düşürmek” dedi.