ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’dan Hürmüz Boğazı’nı güvence altına almak için askeri destek istemesine AB ülkeleri mesafeli yaklaştı. Brüksel’de toplanan dışişleri bakanları, Avrupa’nın İran savaşına dahil olmak istemediğini vurguladı.
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanması için Avrupa’dan askeri destek talebine olumsuz yanıt verdi.
AB’ye üye 27 ülkenin dışişleri bakanları pazartesi günü Brüksel’de bir araya gelerek İran’daki savaş ve bölgedeki gelişmeleri değerlendirdi. Toplantıda, AB’nin Orta Doğu’daki deniz misyonu Aspides’in yetkisinin genişletilerek Avrupa savaş gemilerinin Hürmüz Boğazı’nda devriye gezmesine izin verilmesi önerisi gündeme geldi.
Ancak saatler süren kapalı toplantıların ardından Avrupalı yetkililer, krizin çözümünün ABD’nin sorumluluğunda olduğu görüşünü dile getirdi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, toplantı sonrası yaptığı açıklamada Avrupa’nın açık uçlu bir savaşa girmek istemediğini söyledi.
“Avrupa’nın açık uçlu bir savaşa ilgisi yok. Bu Avrupa’nın savaşı değil, ancak Avrupa’nın çıkarları doğrudan etkileniyor” diyen Kallas, üye ülkelerin Hürmüz Boğazı’nı kapsayacak şekilde misyonun genişletilmesine sıcak bakmadığını belirtti.
Kallas, “Üye ülkeler arasında bu yetkinin genişletilmesi yönünde bir iştah yok. Kimse bu savaşa aktif biçimde dahil olmak istemiyor” ifadelerini kullandı.
Trump’tan NATO uyarısı
Trump hafta sonu Financial Times’a verdiği demeçte Avrupa ülkelerinin yardım çağrısına yanıt vermemesi halinde bunun NATO’nun geleceği açısından “çok kötü” olacağını söyledi.
ABD Başkanı sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda boğazın güvenliğinin sağlanması konusunda yedi ülke ile temas halinde olduğunu açıkladı ancak bu ülkelerin isimlerini vermedi.
Trump pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada Fransa’nın ABD’ye destek vereceğinden emin olduğunu söyledi ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüştüğünü belirtti.
ABD Başkanı ayrıca İngiltere’nin tutumundan memnun olmadığını ifade ederek Başbakan Keir Starmer’ın İran konusunda “daha geniş bir savaşa sürüklenmeyeceğiz” açıklamasından “çok şaşırdığını” söyledi.
Buna karşın Trump, ABD’nin tek başına hareket edebileceğini de vurguladı.
“Kimseye ihtiyacımız yok. Dünyanın en güçlü ülkesiyiz” diyen Trump, Avrupa’nın tepkisinin müttefikler arasındaki dayanışmanın bir testi olduğunu savundu.
Avrupa başkentleri mesafeli
Avrupalı liderler ise Washington’un çağrısına mesafeli yaklaştı.
Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın sorumluluğunun Avrupa’da olmadığını söyledi.
“Bu yolu Amerikalılar İsraillilerle birlikte seçti” diyen Pistorius, Almanya’nın temel görevinin NATO topraklarını savunmak olduğunu vurguladı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de NATO’nun bu çatışmaya dahil edilmesi fikrine karşı çıktı.
“NATO savunma amaçlı bir ittifaktır, müdahaleci bir yapı değildir. Bu nedenle NATO’nun burada yeri yok” diyen Merz, Trump’ın eleştirilerine dolaylı yanıt vererek müttefikler arasında karşılıklı saygının korunması gerektiğini söyledi.
Lüksemburg Başbakan Yardımcısı Xavier Bettel ise daha sert bir tutum sergileyerek ülkesinin Washington’dan gelen baskıya boyun eğmeyeceğini belirtti. Bettel, “Bize asker göndermemizi söylemeyin” dedi.
Hürmüz Boğazı’nda kriz
Dünyadaki petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, İran’ın tehditleri nedeniyle fiilen kapanmış durumda. Bu durum petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı ve geçen hafta varil fiyatı 100 doların üzerine çıktı.
Diplomatlara göre NATO’nun İran konusunda geniş çaplı bir askeri misyon başlatması kısa vadede olası görünmüyor. Bunun nedeni hem ittifak içinde gerekli oy birliğinin sağlanmasının zor olması hem de bazı ülkelerin çatışmaya doğrudan dahil olmak istememesi.
ABD’nin de şu ana kadar NATO çerçevesinde resmi bir destek talebinde bulunmadığı belirtiliyor.
AB liderlerinin perşembe günü yapılacak zirvede İran ve bölgedeki gerilimin düşürülmesi çağrısında bulunması bekleniyor. Taslak sonuç bildirgesinde, taraflara “gerilimi azaltma ve azami itidal” çağrısı yapılacağı ifade ediliyor.