Altıncı nesil savaş uçağı geliştirmeyi hedefleyen Geleceğin Muharip Hava Sistemi (FCAS) projesinin sona erdirilmesinin, yeniden canlandırılmasından daha olası olduğu belirtiliyor. Paris ve Berlin kaynakları, projenin fiilen “bittiği” görüşünde
Fransa, Almanya ve İspanya’nın birlikte yürüttüğü Geleceğin Muharip Hava Sistemi (Future Combat Air System-FCAS) programının çöküşün eşiğinde olduğu bildirildi. Paris ve Berlin’den dört Avrupalı yetkili, projenin yeniden başlatılmasından ziyade tamamen sona erdirilmesinin daha olası olduğunu ifade etti.
Politico’nun haberine göre; Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a yakın bir yetkili, “Projenin bittiğine dair bir açıklama yapılması, yeniden canlandırılmasından daha muhtemel” değerlendirmesinde bulundu.
Savunma politikaları alanında çalışan bir Fransız milletvekili de benzer görüşü paylaşarak, “FCAS öldü, herkes bunu biliyor ancak kimse dile getirmek istemiyor” dedi.
Macron için siyasi darbe riski
FCAS programının başarısızlığa uğraması, 2017 yılında projeyi dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel ile birlikte başlatan Macron için önemli bir siyasi darbe anlamına gelecek.
Altıncı nesil bir savaş uçağı, insansız hava araçları ve ortak bir “muharebe bulutu” altyapısını kapsayan proje, yaklaşık bir yıldır sanayi şirketleri arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle fiilen kilitlenmiş durumda.
Projeye ilişkin belirsizlik sürerken, Fransız yetkililer kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda programı kurtarma iradesini koruduklarını vurguluyor. Fransa Silahlanma Genel Müdürlüğü’nün (DGA) yeni başkanı Patrick Pailloux, bu hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bu programı kurtarmak için elimizden geleni yapıyoruz. Sürecin nasıl sonuçlanacağını göreceğiz” ifadelerini kullandı.
Sanayi anlaşmazlıkları kilit noktada
FCAS etrafındaki kriz, Avrupa savunma sanayii iş birliğinin karşı karşıya olduğu zorlukları da gözler önüne seriyor. Avrupa ülkeleri, Rusya’nın artan askeri tehdidi ve ABD’nin güvenlik alanındaki angajmanını azaltma eğilimi karşısında yeniden silahlanma sürecine hız vermeye çalışıyor.
Programın merkezinde yer alan insanlı savaş uçağı bileşeni, Fransız Dassault ile Avrupa havacılık devi Airbus arasında liderlik, teknoloji paylaşımı ve iş bölümü konularında yaşanan sert anlaşmazlıkların odağında bulunuyor. Dassault, projenin temel unsuru olan Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF) geliştirme sürecinde daha fazla kontrol talep ediyor.
Fransa ve Almanya, anlaşmazlıkları çözmek amacıyla geçen yıl 17 Aralık’ı son tarih olarak belirlemiş ancak taraflar bu tarihe kadar uzlaşma sağlayamamıştı.
Berlin alternatifleri değerlendiriyor
Berlin’de ise projeye ilişkin daha köklü bir değişim olasılığı gündemde. Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in, insanlı savaş uçağı bileşeninin iki ayrı ulusal projeye bölünmesi ya da Almanya’nın programdan tamamen çekilmesi gibi seçenekleri değerlendirdiği öne sürüldü.
Alman hükümeti ve savunma sanayii kaynakları, Merz’in bu düşüncelerini Paris’e ilettiğini ancak Berlin’in olası bir ayrılık kararını nasıl açıklayacağı konusunda net bir yol haritası oluşturamadığını belirtti.
Buna karşın Alman yetkililer, savaş uçağı bileşeninde bir ayrışma yaşansa dahi ortak muharebe bulutu ve bazı entegre sistemlerin korunmasını istediklerini ifade ediyor.
GCAP seçeneği masada
FCAS’te yaşanan kriz, İtalya, Birleşik Krallık ve Japonya liderliğinde yürütülen rakip Global Combat Air Programme (GCAP) projesine yönelik ilgiyi artırdı.
Avrupalı savunma yetkilileri, Berlin’in GCAP programına katılım ihtimalini sessizce değerlendirdiğini aktardı.
İtalyan basınında yer alan haberlere göre, Almanya’nın olası katılımı geçen ay İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile yapılan bir görüşmede gündeme geldi.
Alman basınında çıkan haberlerin ardından Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un, Merz’e bir mektup yazarak FCAS konusundaki tutumunu sorduğu bildirildi. İki liderin projeyi Avrupa Konseyi’nin gayriresmi toplantısı sırasında ele alabileceği belirtiliyor.
Avrupa savunma iş birliği için kritik eşik
FCAS’in olası çöküşü, Avrupa’nın savunma alanında stratejik özerklik hedefleri açısından da önemli bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre, projenin sona ermesi yalnızca teknik bir başarısızlık değil, aynı zamanda Avrupa içi savunma entegrasyonunun geleceğine ilişkin ciddi soru işaretleri doğuracak.
Taraflardan henüz resmi bir fesih açıklaması gelmemiş olsa da, Paris ve Berlin kulislerinde projenin geleceğine dair beklentiler giderek daha karamsar bir tablo çiziyor.