COP31’de AB, uluslararası iklim müzakerelerindeki etkisini artırmayı hedefliyor. Ancak İspanya, Fransa, Polonya ve İtalya’da önümüzdeki bir yıl içinde yapılacak seçimlerde aşırı sağ ve popülist partilerin güç kazanması, Avrupa’nın iklim politikalarındaki ortak tutumunu zayıflatabilir
Avrupa Birliği (AB), uluslararası iklim müzakerelerinde etkisini artırmak için yeni bir strateji hazırladı. Ancak önümüzdeki bir yıl içinde Avrupa’nın en büyük beş ekonomisinden dördünde yapılacak seçimler, bu hedefin önündeki en önemli belirsizliklerden biri olarak öne çıkıyor.
Politico‘nun haberine göre, Antalya’da 10 Kasım’da başlayacak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), AB’nin yeni iklim diplomasisi stratejisinin ilk önemli sınavı olacak. Birlik, özellikle 2028’de yapılacak COP33 öncesinde müzakere gücünü artırmayı hedefliyor.
Ancak Fransa, İspanya, İtalya ve Polonya’da önümüzdeki 12 ay içinde yapılacak seçimlerde aşırı sağ ve popülist partilerin güç kazanması, AB ülkelerinin iklim politikalarındaki ortak tutumunu tehlikeye atabilir.
Aşırı sağ iklim politikalarına karşı çıkıyor
Avrupa Parlamentosu’nda geçen ay düzenlenen bir oturumda aşırı sağcı milletvekilleri, BM iklim müzakerelerini ve Paris Anlaşması’nı hedef aldı.
Fransa’daki Ulusal Birlik (RN) partisinin milletvekili Marie-Luce Brasier-Clain, COP zirvelerinin önceki yıllarda olduğu gibi başarısızlıkla sonuçlanacağını savundu.
Brasier-Clain, Paris Anlaşması temelinde yürütülen iklim politikalarının sanayisizleşmeye ve toplumsal çalkantılara yol açacağını ileri sürdü.
İspanya’daki aşırı sağcı Vox partisinin milletvekili Mireia Borrás Pabón ise iklim politikalarının enerji maliyetlerini artırdığını iddia etti. Vox, Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın büyük ölçüde geri alınmasını ve İspanya’nın Paris Anlaşması’ndan çekilmesini savunuyor.
Polonya, Almanya ve Avusturya’dan aşırı sağcı ve sağcı milletvekilleri de benzer eleştiriler dile getirdi. Bu partiler, ülkelerindeki kampanyalarında emisyonları azaltmaya yönelik ulusal ve AB düzeyindeki düzenlemelerin gevşetilmesini ve iklim finansmanı dahil dış yardımların azaltılmasını savunuyor.
AB COP31 öncesinde ortak strateji hazırladı
AB hükümetleri, geçen yıl Brezilya’da düzenlenen COP30’da uluslararası müzakerelerde yalnız kalmalarının ardından iklim diplomasisini güçlendirme kararı aldı.
Bu kapsamda üye ülkeler, Antalya’daki zirve öncesinde daha koordineli hareket etmek için bir dizi hazırlık yaptı. Ülkelerin konferans alanındaki pavyonlarının tek bir “AB köyü” altında toplanması, ortak bir müzakere tutumunun belirlenmesi ve ilk kez ortak bir iletişim stratejisi hazırlanması bu adımlar arasında yer aldı.
Politico‘nun gördüğü strateji belgesinde COP31’in yalnızca müzakerelerin değil, farklı anlatıların da yarışacağı bir zirve olacağı vurgulandı. AB’nin kendisini çatışmacı değil yapıcı, buyurgan değil dinleyen ve savunmacı değil geleceğe dönük bir aktör olarak konumlandırması hedefleniyor.
İsveç’in iklim büyükelçisi Mattias Frumerie, son bir yılda daha iyi hazırlık yapmak için yoğun çalışma yürütüldüğünü söyledi. Frumerie, bazı üye ülkelerin enerji dönüşümünü sağlayan politikaların şirketler açısından giderek daha maliyetli hale geldiğini düşündüğünü de belirtti.
AB’nin stratejisi yalnızca COP31’le sınırlı değil. Birlik, 2028’de yapılacak ikinci Küresel Durum Değerlendirmesi’ne (GST2) kadar uzanan çok yıllı bir müzakere yaklaşımı geliştirmeyi amaçlıyor. Bu değerlendirmede ülkelerin Paris Anlaşması hedeflerine ulaşma konusundaki ilerlemesi ele alınacak. 2023’te yapılan ilk değerlendirme, fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda tarihi bir anlaşmayla sonuçlanmıştı.
Dört ülkedeki seçimler belirleyici olabilir
AB’nin iklim diplomasisini güçlendirme çabaları, üye ülkelerdeki siyasi gelişmeler ve ekonomik baskılar nedeniyle sekteye uğrayabilir.
Artan enerji ve yaşam maliyetleri, şirketlerin rekabet gücüne ilişkin kaygılar ve daralan kamu bütçeleri, hükümetleri iklim politikalarında daha temkinli davranmaya yöneltiyor. Avrupa ülkelerinin uluslararası yardımları azaltması da gelişmekte olan ülkelere sağlanması kararlaştırılan iklim finansmanını riske atıyor.
Önümüzdeki dönemdeki seçim takvimi, bu tartışmaların seyrini belirleyecek.
İspanya: İlk önemli seçim, COP31’in sona ermesinden kısa süre sonra, 29 Kasım’da yapılacak. Anketlerde önde görünen Halk Partisi’nin (PP), Sosyalist hükümetin yerine geçmek için aşırı sağcı Vox ile koalisyon görüşmeleri yürüttüğü belirtiliyor. Vox, Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın geri alınmasını ve İspanya’nın Paris Anlaşması’ndan çekilmesini istiyor. PP ise bu konuda Vox kadar ileri bir tutum benimsemese de geçmişte aşırı sağla birlikte AB’nin iklim politikalarına karşı çıktı.
Fransa: Cumhurbaşkanlığı seçimi gelecek yıl nisan ve mayıs aylarında yapılacak. Anketlerde önde görünen Ulusal Birlik lideri Marine Le Pen, son dönemde 2050’ye kadar karbon nötrlüğü hedefine ve Paris Anlaşması’na bağlı kalacağını açıkladı. Ancak partisi, aralarında iklim finansmanının da bulunduğu 2,1 milyar euroluk dış yardımın kesilmesini, yeni petrol ve doğalgaz aramalarını yasaklayan yasanın kaldırılmasını ve yeni güneş ve rüzgar santrallerine moratoryum getirilmesini savunuyor. Le Pen’in partisi enerji ihtiyacının karşılanmasında nükleer enerjiye ağırlık verilmesini istiyor.
Polonya: Yaz aylarından sonra yapılacak seçimlerde Başbakan Donald Tusk liderliğindeki merkez sağ koalisyon, milliyetçi Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) ile yarışacak. Tusk hükümeti, kömürden uzaklaşmayı hızlandıran yatırımlara yönelirken COP müzakerelerinde de daha etkin rol üstlendi. PiS ise AB’nin temel iklim politikalarına karşı çıkıyor ve ülkede kömürle elektrik üretiminin sürdürülmesini savunuyor.
İtalya: Ülkede yıl sonundan önce yapılacak seçimlerde Başbakan Giorgia Meloni ikinci dönem için yarışacak. Meloni, COP zirvelerinde “çevresel radikalizm” olarak tanımladığı politikalara karşı çıkarken AB’nin bazı iklim düzenlemelerini gevşetmeye çalıştı. Buna karşın uluslararası iklim diplomasisine genel olarak desteğini korudu.
Alman ekonomist ve AB’ye iklim politikaları konusunda danışmanlık yapan Ottmar Edenhofer, seçim sonuçlarının AB içindeki durumu zorlaştırabileceğini söyledi.
Danimarka İklim Bakanı Samira Nawa ise ABD’nin iklim mücadelesinden ve iklim biliminden uzaklaşmasının ardından Avrupa’da da benzer bir eğilimin güçlenmesinden endişe duyduğunu belirtti. ABD ara seçimlerinde iklim politikalarını destekleyen Demokratların elde ettiği sonuçların Avrupa için de umut verici olabileceğini söyledi.
, hangi hükümet iktidara gelirse gelsin iklim krizinin çözülmesi gerektiğini vurguladı.