AB, Fransa’nın itirazına rağmen Mercosur serbest ticaret anlaşmasını nitelikli çoğunlukla imzaya açtı. Karar, çiftçi protestolarını büyütürken Paris’te siyasi baskıyı artırdı. Süreç, Avrupa Parlamentosu oylamasıyla devam edecek
Avrupa Birliği, yaklaşık çeyrek asırdır müzakere edilen AB–Mercosur Serbest Ticaret Anlaşması’nda kritik bir eşiği aştı. AB büyükelçileri düzeyinde yapılan oylamada, Fransa’nın “hayır” oyuna rağmen üye ülkelerin nitelikli çoğunluğu anlaşmanın imzaya açılmasını onayladı.
Böylece Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in önümüzdeki günlerde Paraguay’a giderek anlaşmayı imzalamasının önü açıldı.
Politico’nun ulaştığı diplomatik kaynaklara göre Fransa, Polonya, Macaristan ve İrlanda anlaşmaya karşı oy kullanırken; Belçika çekimser kaldı.
Avusturya’nın da destek vermediği oylamada Almanya başta olmak üzere birçok ülke, küresel ticaret gerilimlerinin arttığı bir dönemde Latin Amerika ile yeni ortaklıkların “stratejik bir sinyal” olduğuna vurgu yaptı.
Nitelikli çoğunluk ne anlama geliyor?
Mercosur oylaması, oybirliği değil nitelikli çoğunluk gerektiren dosyalar arasında yer alıyor. Bu sistemde kararın geçebilmesi için, AB üye devletlerinin en az yüzde 55’ini (15 ülke) ve AB nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil eden bir çoğunluk gerekiyor. Bu nedenle Fransa gibi büyük bir üye devletin itirazı, tek başına süreci durdurmaya yetmedi.
Oylamanın ardından yazılı onay prosedürü başlatılırken, nihai aşamada anlaşma Avrupa Parlamentosu’nun basit çoğunluk oyuna sunulacak. Paris, özellikle tarım ve çevre başlıkları nedeniyle Parlamento sürecinde “oyunun bitmediğini” savunuyor.
Çiftçilerin öfkesi sokakta
Karar, sahada ise sert tepkilerle karşılandı. Fransa, Belçika ve Polonya’da çiftçiler yolları kapattı, sınır geçişlerini bloke etti, sembolik protestolara imza attı. Strazburg’da Fransız ve Alman çiftçiler, Avrupa Köprüsü’nü traktörlerle kapatırken “Mercosur’a hayır” ve “Köylüler olmadan ülke yok” sloganları öne çıktı.
Fransa’nın kuzeyinde Belçika sınırına açılan otoyollar trafiğe kapatıldı, Paris çevre yolunda “salyangoz operasyonu” yapıldı. Tarım sendikaları, Mercosur anlaşmasının Avrupa çiftçisini daha düşük çevre ve sağlık standartlarına sahip ürünlerle rekabete zorlayacağını savunuyor. “Bu anlaşma ölüm fermanımız” ifadesi, protestolarda en sık dile getirilen cümlelerden biri oldu.
Anlaşmadan ne bekleniyor?
Ajansların aktardığına göre anlaşma, AB ihracatına yönelik 4 milyar euro tutarındaki gümrük vergilerinin kaldırılmasını sağlayacak.
Mercosur ülkeleri olan Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay otomotiv parçalarında yüzde 35, süt ürünlerinde yüzde 28, şarapta yüzde 27 gibi yüksek gümrük vergilere sahip. Taraflar, 2024’te 111 milyar euroya ulaşan ticaret hacmini artırmayı hedefliyor.
Almanya ve İspanya anlaşmayı, AB’nin yeni pazarlar açarak ABD’nin gümrük vergilerinden kaynaklanan kayıpları telafi etmesi ve Çin’e bağımlılığı azaltması için elzem görüyor.
AB’nin en büyük zirai üreticisi Fransa’nın başını çektiği muhalifler ise anlaşmanın özellikle sığır eti, kümes hayvanı ve şeker gibi ucuz gıda ürünlerinin ithalatını artıracağını, bunun da yerli çiftçileri zor durumda bırakacağını öne sürüyor. Çiftçiler bugün Fransa ve Belçika’da otoyolları kapatarak, Polonya’da ise yürüyüş düzenleyerek gösteri düzenledi.
Avrupa Komisyonu, muhalifleri ikna etmek için hassas tarım ürünlerinde ithalatı durdurabilecek koruma mekanizmaları, pestisit kontrolleri, kriz fonu ve çiftçilere destek paketleri açıkladı. Fakat bu tavizler Fransa ve Polonya’yı ikna edemedi. Aralık ayında anlaşmaya karşı çıkan İtalya ise bugün kabul etti.
27 üye ülkenin en az 15’i anlaşmaya onay verdi. AB üyesi ülkere, oylarının yazılı teyidini vermeleri için Brüksel saatiyle bugün TSİ 1900’a kadar süre tanındı.
Macron hükümeti sıkışıyor
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Brüksel’de anlaşmaya karşı oy kullanacaklarını açıklamış, “siyasi bir oybirliğiyle ret” çağrısı yapmıştı. Tarım Bakanı Annie Genevard da anlaşmanın “ekonomik, sağlık ve çevresel riskler” taşıdığını savundu. Ancak oylamanın geçmesi, Paris’in Avrupa içindeki manevra alanının sınırlı olduğunu bir kez daha gösterdi.
Kararın ardından Fransa’da siyasi tansiyon da yükseldi. La France Insoumise ve Ulusal Ralli hükümete karşı kınama önergeleri verirken, tarım sendikalarının sözcülerinin gözaltına alınması tepkileri büyüttü. Muhalefet, hükümeti “çiftçileri feda etmekle” suçluyor.
Şimdi ne olacak?
Von der Leyen’in Paraguay’da atacağı imza, sürecin sonu değil. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu’nun onayı gerekiyor. Tarım krizinin derinleştiği, sokaktaki öfkenin siyasete baskı yaptığı bir atmosferde bu oylamanın son derece çekişmeli geçmesi bekleniyor.
Ancak Le Monde’a göre bir gerçek şimdiden net: Mercosur dosyası, yalnızca bir ticaret anlaşması değil; Avrupa’da gıda egemenliği, çevre politikaları ve demokratik meşruiyet tartışmalarının kesiştiği bir fay hattına dönüşmüş durumda.