AB Komisyonu Üyesi Marta Kos, ikili ilişkileri güçlendirmek amacıyla Ankara’yı ziyaret edecek. Ziyaret kapsamında, Avrupa Yatırım Bankası ile Türkiye arasında yenilenebilir enerji projeleri için 200 milyon euroluk kredi anlaşması imzalanacak. Politico ise bu ziyaretin arka planını inceledi.
Politico’nun haberine göre Avrupa Birliği, yıllardır ‘sorunlu bir ortak’ olarak gördüğü Türkiye’yi artık bölgesel denklemin bir parçası olarak değerlendirmeye başladı. Ukrayna’da barış görüşmelerinin ivme kazanmasıyla birlikte, Türkiye’nin özellikle barış gücü ve Karadeniz’de dengeleyici bir aktör olarak üstlenebileceği rol, Ankara’yı AB için kritik bir ortak haline getiriyor.
Buna karşın Brüksel, demokrasi alanındaki gerileme ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın önde gelen muhalif isimleri tutuklatması nedeniyle Türkiye’ye temkinli yaklaşmayı sürdürüyor.
AB’den temkinli yakınlaşma
AB Komisyonu Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, ilişkileri yumuşatmak amacıyla cuma günü Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştirecek. Kos, ziyareti öncesinde Politico’ya yaptığı yazılı açıklamada, “Ukrayna’da barış, özellikle Karadeniz bölgesinde Avrupa’nın gerçeklerini değiştirecek. Türkiye bizim için çok önemli bir ortak olacak” ifadelerini kullandı.
Kos, “Avrupa’da barış ve istikrarı inşa etmeye hazırlanmak, Türkiye ile güçlü bir ortaklığa hazırlanmak anlamına geliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Karadeniz’de anahtar ülke
Türkiye, NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip olması ve Akdeniz ile Orta Doğu’nun kesişim noktasındaki stratejik konumuyla öne çıkıyor. Ankara’nın Boğazlar üzerindeki kontrolü, bölgesel güvenlik açısından Avrupa için büyük önem taşıyor.
Türkiye, Temmuz 2022’de Ukrayna tahılının güvenli şekilde taşınmasını sağlayan Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’nın hayata geçirilmesinde de kilit rol üstlenmişti.
Ayrıca Ankara, Rusya ile bir anlaşma sağlanması halinde Ukrayna’ya barış gücü göndermeye ve Karadeniz güvenliğinde öncü rol üstlenmeye hazır olduğunu da açıkladı.
Donmuş üyelik süreci
AB-Türkiye ilişkileri geride kalan yılarda ciddi şekilde gerilerken, otoriterleşme ve muhalif belediye başkanlarına yönelik baskılar bu süreci daha da zorlaştırdı.
Türkiye, resmi olarak AB aday ülkesi olmasına rağmen, üyelik müzakereleri 2018’den bu yana fiili olarak askıda.
Kos bu gelişmelerle ilgili “Son genişleme raporlarımızda, özellikle hukuk devleti ve demokrasi alanlarında AB standartlarından uzaklaşıldığını gördük” dedi.
Türkiye’nin güçlü bir demokratik geleneğe ve sivil topluma sahip olduğunu vurgulayan Kos, “Güven inşa etmek için bu alanların güçlendiğini görmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Enerji ve bağlantı projeleri masada
Kos’un Ankara ziyaretinde, Avrupa Yatırım Bankası ile Türkiye arasında yenilenebilir enerji projeleri için 200 milyon euroluk kredi anlaşması imzalanacak. Banka, 2019 yılında Kıbrıs açıklarındaki petrol ve gaz aramaları nedeniyle Türkiye’ye yeni kredi vermeyi askıya almıştı.
Aynı gün AB Komisyonu, Türkiye, Orta Avrupa ve Güney Kafkasya’yı kapsayan “bölgeler arası bağlantısallığın geliştirilmesi” başlıklı bir çalışmayı da açıklayacak. Çalışma, Çin’den başlayarak Orta Asya, Güney Kafkasya ve Karadeniz üzerinden Avrupa’ya uzanan Trans-Hazar Koridoru’nda ulaşım, ticaret, enerji ve dijital altyapı yatırımlarını öngörüyor.
Ankara’nın asıl talebi ne?
Öte yandan bu adımlar, Ankara’nın AB’den asıl beklentisini karşılamıyor. Türkiye, 1995’te imzalanan Gümrük Birliği Anlaşması’nın güncellenmesini istiyor.
AB’nin Hindistan ve Güney Amerika’daki Mercosur ülkeleriyle imzaladığı yeni serbest ticaret anlaşmaları, Türkiye’yi rekabet açısından dezavantajlı duruma sokuyor. Bu anlaşmalar yürürlüğe girdiğinde Türkiye, söz konusu ülkelere gümrüksüz erişim sağlamak zorunda kalacak ancak aynı avantajdan yararlanamayacak.
İmamoğlu’ndan AB’ye çağrı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da Gümrük Birliği’nin güncellenmesi çağrısında bulundu. Mart ayında tutuklanması Türkiye genelinde protestolara ve uluslararası tepkiye yol açan İmamoğlu, cezaevinden AB liderlerine gönderdiği mesajda anlaşmanın modernize edilmesini istedi.
İmamoğlu, “Gümrük Birliği, Türkiye–AB ilişkilerini ayakta tutan tek kurallı ve normatif çerçeve olmaya devam ediyor. Mercosur ve Hindistan anlaşmaları sonrası Türkiye açısından asimetrik sonuçlar daha görünür hale geldi” dedi.
Yunanistan ve Güney Kıbrıs detayı
Gümrük Birliği’nin güncellenmesi için Avrupa Konseyi’nin onayı gerekiyor ama Yunanistan ve Kıbrıs, Ankara’dan somut bir iyi niyet adımı gelmeden ilişkilerin ilerletilmesine karşı çıkıyor.
Güney Kıbrıs, Türkiye’nin Güney Kıbrıs bandıralı gemilerin Türk limanlarına girişine izin vermesini talep ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel ticaret ve güvenlik politikalarında yaptığı köklü değişikliklerin, Avrupa ile Türkiye’yi yeniden birbirine yaklaştırabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye’nin AB Daimi Temsilcisi Yaprak Balkan ise konuyla ilgili yaptığı açıklamada şöyle dedi:
‘Dünya değişiyor, tarih hızlanıyor.
Türkiye-AB ilişkilerinin de bu değişime uyum sağlaması gerekiyor’
AB ise üyelik müzakerelerini yeniden başlatmaya henüz hazır değil.