Ortadoğu’daki gerilim yeniden tırmanırken ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri seçenekleri tartışılmaya devam ediyor. Ancak The New York Times’tan Pulitzer ödüllü gazeteci Thomas L. Friedman, askeri saldırının bölgedeki dengeleri değiştirmek yerine İran rejimini güçlendirebileceği uyarısında bulunuyor.
Friedman’a göre İran’a yönelik doğrudan bir bombardıman, kısa vadede askeri bir başarı gibi görünse de uzun vadede bölgedeki siyasi ve toplumsal dengeleri İran’ın lehine çevirebilir. Uzmanlar, bu tür bir saldırının İran iç siyasetinde milliyetçi refleksleri güçlendireceğini ve rejimin içeride daha fazla destek toplamasına yol açabileceğini belirtiyor.
Askeri müdahale İran’da rejimi güçlendirebilir
Ortadoğu politikaları üzerine uzun yıllardır analizler yapan Friedman, dış saldırıların otoriter yönetimler için çoğu zaman bir “birleştirici araç” olduğunu vurguluyor.
Buna göre İran’a yönelik bir hava saldırısı:
İran’daki reformist ve muhalif kesimleri zayıflatabilir
Rejimin güvenlik söylemini güçlendirebilir
Halkın dış tehdide karşı hükümet etrafında kenetlenmesine neden olabilir
Analizde dikkat çeken bir başka nokta ise askeri müdahalenin İran’ın bölgesel etkisini azaltmak yerine daha karmaşık bir çatışma zinciri başlatabileceği ihtimali.
Ortadoğu’da zincirleme kriz riski
Uzmanlara göre İran’a yönelik geniş kapsamlı bir saldırı, yalnızca iki ülke arasında kalmayabilir. İran’ın bölgedeki müttefikleri ve silahlı grupları devreye girebilir.
Bu durum:
Lübnan’dan Yemen’e uzanan geniş bir cepheyi hareketlendirebilir
Enerji piyasalarında şok dalgaları yaratabilir küresel ticaret yollarını etkileyebilir
Friedman, askeri çözüm yerine diplomasi, ekonomik entegrasyon ve bölgesel diyalog mekanizmalarının daha kalıcı sonuçlar doğurabileceğini savunuyor.
İran’ın en büyük gücü askeri değil
Analizde dikkat çeken bir başka nokta ise İran’ın potansiyel gücünün sadece askeri kapasitesinden ibaret olmadığı vurgusu.
Uzmanlara göre İran:
Genç ve eğitimli bir nüfusa sahip
büyük enerji kaynaklarını kontrol ediyor
stratejik coğrafyası nedeniyle bölgesel ticaretin merkezinde bulunuyor
Friedman’a göre bu potansiyel doğru yönlendirilirse İran, çatışmalar yerine ekonomik ve siyasi iş birlikleriyle bölgede güçlü bir aktöre dönüşebilir.
Askeri çözüm mü, diplomasi mi?
Ortadoğu’da son yıllarda yaşanan krizler askeri müdahalelerin beklenmedik sonuçlar doğurabildiğini gösteriyor. Friedman’ın analizine göre İran’a yönelik bir saldırı, sorunu çözmek yerine daha geniş bir jeopolitik krizin kapısını aralayabilir.
Bu nedenle birçok uzman, bölgedeki gerginliğin azaltılması için diplomatik kanalların açık tutulmasının kritik öneme sahip olduğunu ifade ediyor.