ABD’de ara seçim zaferiyle Kongre çoğunluğunu ele geçirmeye hazırlanan Demokratlar, Trump ve ailesinin kripto para kazançları, şüpheli hisse senedi işlemleri, yabancı yatırımları ve olası çıkar çatışmalarını mercek altına alacak
Ben Protess, Michael Gold and Andrew Duehren / New York Times
1,4 milyar dolarlık bir kripto para kazancı. Zamanlaması dikkat çeken hisse senedi işlemleri. Kremlin’le bağlantılı bir iş insanının finansmanını sağladığı düğün sonrası parti.
Kongredeki Demokratlar, yaklaşık iki yıldır Başkan Donald Trump ve ailesinin şirketleriyle bağlantılı bu olası skandalları ve çıkar çatışmalarını soruşturma konusunda etkisiz kalıyordu.
Ancak Trump’a yönelik kapsamlı bir tepki niteliği taşıyan ezici bir ara seçim zaferi kazanmalarının ardından yakında Kongrenin kontrolünü ele geçirecekler. Böylece soruşturma başlatma, oturum düzenleme ve celp çıkarma yetkisine de sahip olacaklar.
Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesinin başkanlığını üstlenmesi beklenen Demokrat Kaliforniya Milletvekili Robert Garcia, salı günü geç saatlerde yaptığı açıklamada bu tehdidi kısa ve öz biçimde ortaya koydu:
“Avukat tutun.”
Garcia, çarşamba günü verdiği röportajda bu uyarısının öncelikle “yolsuzluğa karışan” ve kendilerini zenginleştiren Beyaz Saray yetkililerine yönelik olduğunu söyledi. Garcia, “Trump suç ailesi, soruşturma önceliklerimizin en başında yer alıyor” dedi.
Celp çıkarılması, soruşturmaların sonuç vereceğini garanti etmiyor.
ABD Başkanı Trump’ın bazı iş ortaklarının ve müttefiklerinin, celplerin bir bölümüne mahkemede itiraz etmesi bekleniyor. Bu süreç uzun zaman alabilir.
Demokratlar, para kazandıran girişimlere ilişkin yeni ayrıntıları ortaya çıkarsalar bile Trump ailesinin yasaları ihlal ettiğine dair herhangi bir işaret bulunmuyor. Bu durum, Başkan hakkında azil süreci başlatma girişimlerini de zorlaştırabilir.
Buna rağmen Garcia ve diğer Kongre liderleri, soruşturulabilecek çok sayıda hedef bulunduğuna inanıyor.
Trump, iki yıl önce yeniden Beyaz Saray’a dönmesinin ardından ilk başkanlık döneminde ailesinin ticari anlaşmalarını sınırlandırma sözü vermekten vazgeçti.
Böylece başkanı, oğullarını ve bazı danışmanlarını zenginleştiren yeni girişimlerin önünü açtı. Trump, çıkar çatışmalarına ilişkin endişeleri önemsemedi ve “Kimsenin umurunda olmadığını öğrendim” dedi.
Trump’ın yanıldığı ortaya çıktı.
Associated Press’in (AP) sandık çıkış anketine göre, hükümetteki yolsuzluk birçok seçmen için önemli bir gündem maddesiydi. Seçmenlerin yaklaşık yüzde 70’i, Kongrenin başkanlık makamı üzerinde denge ve denetim mekanizması oluşturmak için “yeterince çaba göstermediğini” söyledi.
Temsilciler Meclisinde Gözetim ve Yargı Komiteleri soruşturma çalışmalarına öncülük edecek. Soruşturmalar yalnızca Trump ailesinin ticari faaliyetleriyle sınırlı kalmayacak.
Senatoda İç Güvenlik ve Devlet İşleri Komitesinin başkanlığını üstlenmesi beklenen Demokrat New Hampshire Senatörü Maggie Hassan’ın da kendi soruşturmalarını yürütmesi bekleniyor.
Temsilciler Meclisi Yargı Komitesine başkanlık etmesi beklenen Demokrat Maryland Milletvekili Jamie Raskin, yaptığı açıklamada, “Hukukun üstünlüğünü yok eden ve kamuya çok büyük maliyetler yükleyen sistematik nüfuz ticareti biçimlerine hızla odaklanmamız gerekiyor” dedi.
Demokratların soruşturması beklenen başlıca konular şöyle:
Kripto para
Trump’ın mali kazançları, büyük ölçüde kripto para şirketleri sayesinde ikinci başkanlık döneminde katlandı. Bu girişimler geçen yıl en az 1,4 milyar dolar gelir elde etti. Bu kazanç, eşi benzeri görülmemiş ölçüde ciddi çıkar çatışması ihtimallerini gündeme getirdi.
Kongre soruşturmacılarının büyük olasılıkla Trump ailesinin başlıca kripto para şirketi World Liberty Financial’a odaklanması bekleniyor. Geçen yıl Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile bağlantılı bir yatırım şirketi, World Liberty’den büyük miktarda hisse satın aldı. Dört ay sonra BAE yönetimi, bazı ulusal güvenlik yetkililerinin itirazlarına rağmen Trump yönetimiyle değerli bilgisayar çiplerinin ihracatına ilişkin bir anlaşma yaptı.
Trump ayrıca genellikle koleksiyon ürünü gibi değerlendirilen bir kripto para türü olan kendi memecoin’i $TRUMP’ın satışından yüz milyonlarca dolar kazandı. World Liberty’nin kendi dijital tokenlarını satışa çıkarması da Trump’a gelir sağladı.
Alıcılar arasında, Trump yönetiminden çeşitli kolaylıklar elde etmeye çalışan yabancı kuruluşlar ve şirketler de bulunuyordu.
Donald Trump Jr.
Trump’ın büyük oğlu Donald Trump Jr.’ın faaliyetleri de Demokratların öncelikli soruşturma başlıkları arasında yer alıyor.
Trump Jr., kendisi açısından işleri kolaylaştırmadı. Kremlin’le bağlantılı Rus bir iş insanının, bu yıl Bahamalar’da düzenlenen düğün sonrası partisinin finansmanına yardımcı olmak için yüz binlerce dolar ödemesine izin verdi.
Bu durum, Kongredeki Demokratların tepkisini çekti. Başkan Trump, oğlunun söz konusu iş insanı Umar Kremlev’e parasını geri ödediğini söyledi. Ancak Garcia, bu konuyu soruşturulacak başlıklar arasına aldı.
Raskin, Donald Trump Jr.’ın kıdemli ortağı olduğu girişim sermayesi şirketi 1789 Capital hakkında da soruşturma başlattı.
Şirketin yatırım yaptığı bazı kuruluşlar devlet fonlarından yararlanırken bazıları da Trump yönetiminin politikalarından fayda sağladı.
Donald Trump Jr.’ın bir sözcüsü yaptığı açıklamada, Trump Jr.’ın “hükümette herhangi bir görevi bulunmayan özel bir vatandaş olduğunu ve hiçbir yasayı ihlal etmediğini” söyledi.
Açıklamada ayrıca Trump Jr.’ın “kişisel ticari çıkarları doğrultusunda hükümet politikalarını veya resmî kararları etkilemeye hiçbir zaman çalışmadığı ve yasal ve meşru ticari faaliyetlerde ve yatırım fırsatlarında bulunma hakkına sahip olduğu” belirtildi.