Microsoft, Amazon, Google ve Meta, yapay zeka odaklı veri merkezleri için Hindistan’a önümüzdeki beş yılda 67,5 milyar dolar yatırım yapmayı planlıyor. Elektrik, su ve veri egemenliği tartışmaları sürerken ülke, küresel yapay zeka yarışında kritik bir üs haline geliyor…
Microsoft’un CEO’su Satya Nadella, Yeni Delhi’de bir sahnede yürürken şirketinin yapay zekaya yaptığı 17,5 milyar dolarlık yatırımı ve bunun kendi anavatanı olan Hindistan’daki 1,4 milyar insana sağlayacağı faydaları anlatıyordu.
O konuşurken Amazon, bir duyuru yaparak Hindistan genelinde yapay zeka odaklı projelere 35 milyar dolar yatırma sözü verdi.
Hindistan’a veri merkezleri, bulut bilişim ve diğer donanımlar için büyük bir para akışı başladı.
Microsoft ve Amazon’un neredeyse eş zamanlı açıklamalarından iki ay önce Google, Hindistan’ın en büyük iki holdingi olan Adani Group ve Bharti Airtel ile ortaklıklar kurarak veri merkezlerine 15 milyar dolar yatırım yapacağını taahhüt etmişti.
Önümüzdeki beş yıl içinde harcanması planlanan bu 67,5 milyar dolar, dalganın sadece görünen kısmı. Dördüncü bir Amerikan teknoloji devi olan Meta, Google’ın tesisine yakın bir yerde bir fabrika inşa ettiriyor. Aynı şekilde Hindistan’ın diğer büyük sanayi grupları Reliance ve Tata da benzer yatırımlara hazırlanıyor.
“Hindistan’ın bugüne kadar gördüğü en büyük yatırımlardan biri”
Mumbai merkezli ASK Wealth Advisors’ın baş yatırım sorumlusu Somnath Mukherjee, “Bu, Hindistan’ın şimdiye kadar gördüğü en büyük tek sektör yatırımlarından biri olacak” dedi.
Bu yatırımlar, yapay zeka ile ilgili diğer yatırımlar dışında neyle kıyaslanırsa kıyaslansın devasa boyutlarda. Küresel ölçekte bu patlamada trilyonlarca dolar söz konusu. Hindistan’da ise şirketler, büyüme alanı çok geniş olan bir pazar görüyor.
Hindistan, dünyadaki verilerin neredeyse yüzde 20’sine ev sahipliği yapıyor ancak küresel depolama kapasitesinin sadece yüzde 3’üne sahip. ABD’de Hindistan’a kıyasla çok daha fazla veri merkezi bulunuyor. Ancak gezegenin en kalabalık ülkesi olan Hindistan’ın nüfusu hala artıyor ve ekonomisi daha da hızlı büyüyor.
Mukherjee, “Hindistan dünyadaki en büyük veri tüketicisi, ancak Amerikan veri kapasitesinin yalnızca yüzde 5’ine sahip” dedi.
Yapay zeka patlamasının sınırı yok
Microsoft, Amazon, Google ve Meta’nın Hindistan üzerine yaptığı bu devasa bahisler, yapay zeka patlamasının neredeyse sınırsız boyutlarını ortaya koyuyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın bu yaz Hindistan’a yüzde 50 gümrük vergisi uygulaması, ülkeler arasındaki uzun süredir dostane olan ekonomik ilişkilere gölge düşürdü. Washington ve Yeni Delhi’den müzakereciler ticarette bir uzlaşı yolu bulmaya çalışıyor.
Buna rağmen yapay zeka yatırımları hız kesmeden devam ediyor.
Hindistan’ın ekonomik olarak güçlü ve zayıf yönleri, yapay zeka yatırımlarıyla uyumsuz gibi görünüyor. Veri merkezleri ucuz arazi, bol elektrik ve su gerektiriyor. Hindistan’ın topraklarının büyük bölümü tarım alanlarıyla kaplı ve ülkenin birçok bölgesi güvenilir olmayan elektrik şebekeleri ile sınırlı su kaynaklarından muzdarip. Ülkenin büyük ve kısmen atıl bir iş gücü için istihdama ihtiyacı var, ancak veri merkezleri çok az personel gerektiriyor.
Buna rağmen Hindistan, yapay zeka fırsatını kaçırmak istemiyor. Ayrıca veri sunucularını yurt dışına bağımlı halde tutmak da istemiyor.
Verinin ülke içinde tutulması gerekliliği teknoloji devlerini yatırıma zorluyor
2018’den bu yana Hindistan, dijital faaliyetlerin ülke içindeki sunucular üzerinden yürütülmesini zorunlu kılacak yasaları değerlendiriyor.
Ulusal güvenlik gerekçesiyle hükümet halihazırda bankaların ve Meta’ya ait olan WhatsApp’ın verilerini ülke içinde tutmasını şart koşuyor. Mukherjee, yetkililerin bu yükümlülükleri genişletebileceği ihtimalinin yabancı şirketleri Hindistan içinde sunucu kurmaya yönelttiğini söyledi.
Veri merkezlerini kullanıcılarına daha yakın tutmanın bir başka nedeni de verinin kat ettiği mesafe uzadıkça yavaşlaması. Uzak sunucularla aradaki milisaniyelik gecikmeler bile karmaşık işlemler sırasında birikerek tüm sistemlerin yavaşlamasına neden olabiliyor.
Birkaç yıl öncesine kadar Hindistan’daki verilerin büyük bölümü, Bengal Körfezi’nin ötesinde, 1.800 mil uzaklıktaki Singapur’daki sunucularda tutuluyordu.
Google, Microsoft, Amazon ve Meta için inşa edilen veri merkezleri, Hindistan’ın en büyük kentsel alanları arasında yayılmış çok sayıda daha küçük merkezle birlikte faaliyet gösterecek.
Bunların çoğu, deniz altı kablolarına bağlanabildikleri için kıyı bölgelerinde yer alıyor.
11 milyon nüfuslu iç kesim kenti Haydarabad’a bu dev tesisleri çekmek, yerel yönetim açısından ciddi bir ikna çabası gerektirdi. Bu görev, 2016 yılında Hindistan’ın ilk veri merkezi politikasını hazırlayan ve eyaletin teknoloji ve yatırım işlerinden sorumlu özel sekreteri Jayesh Ranjan’a düştü.
Yapay zekanın daha fazla kapasite talep etmeye başlamasından önce inşa edilen Haydarabad’daki ilk veri merkezleri şimdiden tamamen dolmuş durumda. Şu anda kentte dört veri merkezi bulunuyor.
Hindistan’ın büyük bölümünde sanayi ölçeğinde elektrik bulmak zor. Ancak Haydarabad’daki veri parkları birden fazla enerji kaynağına bağlı ve toptan fiyatlarla sağlanan bol miktarda elektrikle besleniyor. Hindistan’ın elektrik şebekesi sorunlu olsa da toplamda artık ihtiyaç duyduğundan daha fazla enerji üretiyor ve bunun büyük bölümü yenilenebilir kaynaklardan geliyor. ABD’de elektrik maliyeti kilovatsaat başına ortalama 18 sent iken Haydarabad’daki veri merkezleri yalnızca 7 sent ödüyor.
Ranjan, ülkenin bir gigavatlık enerjiyle çalışacak ilk veri merkezinin Haydarabad’da kurulacağını söyledi. ABD’li varlık yöneticisi TPG, Hindistan’ın Tata Group’u ile birlikte bu tesis ve ülke genelinde diğer yapay zeka odaklı merkezleri inşa etmek için çalışıyor.
Hindistan’da veri merkezi kurmanın bir diğer zorluğu da suya erişim. 2019 yılında iki nehirden gelen su, devasa bir baraj aracılığıyla Haydarabad çevresindeki eyaletin büyük bölümünü sulamak için yönlendirildi. Ve bu suyun, sunucularını soğutmak için tonlarca su tüketen yeni veri merkezleri için de fazlasıyla yeterli olduğu belirtiliyor.
Alex Travelli, Pragati K.B. / New York Times