Güney Kore hükümetine sunulan ve daha önce kamuoyuna açıklanmamış bir rapora göre, bir yıldan biraz daha uzun süre önce düşen ve 179 kişinin hayatını kaybettiği Jeju Air uçuşundaki herkes, pistin sonunda bulunan beton duvar kolayca parçalanabilen malzemelerden inşa edilmiş olsaydı hayatta kalacaktı
The New York Times’ın cuma günü elde ettiği rapor, bu sonuca Güney Kore’nin güneybatısındaki Muan Havalimanı’nda Boeing 737-800 uçağının gövde üzerine yaptığı acil inişin bilgisayar simülasyonlarıyla incelenmesi sonucunda ulaştı. Raporda, seyrüsefer antenleri olan ve “localizer” olarak adlandırılan sistemleri barındıran duvarın, uluslararası ve Güney Kore güvenlik standartlarına uygun şekilde kırılabilir malzemelerden yapılmış olması halinde kazanın çok farklı sonuçlanacağı belirtildi.
Rapor, Güney Kore Ulaştırma Bakanlığı tarafından kazaya ilişkin resmî soruşturma kapsamında görevlendirilen Seul merkezli bir araştırma grubu tarafından hazırlandı. Ağustos ayında tamamlanan rapordaki bulgular, bir milletvekilinin perşembe günü yaptığı açıklamaların ardından gün yüzüne çıkmaya başladı.
Yolcuların ikisi dışında herkesin hayatını kaybettiği felaketin üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen, yolcu uçağının neden pistte gövde üzerine iniş yapmak zorunda kaldığı hâlâ tam olarak netleşmiş değil. Soruşturma sürüyor ancak çok sayıda mağdur yakını ve milletvekili, sürecin güvenilirliğini sorguluyor.
Uçağın piste yaklaşırken motorlarının kuş çarpmasına maruz kaldığı ve pilotların, diğerine kıyasla daha az hasar aldığı görülen motoru acil iniş öncesinde kapattığı bildirildi. Bu karar eleştirilere neden oldu. Ancak simülasyon raporu, beton duvarın varlığı olmasaydı inişin başarılı şekilde tamamlanabileceğini ortaya koydu.
Ölümcül duvar
The New York Times’ın geçen yıl yaptığı bir araştırma, beton setin 1999 yılında tasarlandığını, 2003 yılında beton takviye eklendiğini ve 2024’teki kazadan yalnızca 10 ay önce ek betonla daha da güçlendirildiğini ortaya koymuştu. Gazete ayrıca, bu sağlam yapının kazayı çok daha ölümcül hâle getirmiş olmasının kuvvetle muhtemel olduğunu belirtmişti.
Kazanın ardından Ulaştırma Bakanlığı, pist altyapısının iyileştirileceğini duyurdu. Bu kapsamda, yedi havalimanında pist uçlarında bulunan ve seyrüsefer cihazlarını barındıran beton setlerin kaldırılması planlandı. Bakanlık, geçen yılın sonuna kadar bu çalışmaların beş havalimanında tamamlandığını açıkladı. Ancak Muan Havalimanı ile Jeju Adası’ndaki havalimanında çalışmalar henüz tamamlanmadı.
Bilgisayar analizine göre Tayland’dan kalkan Jeju Air 2216 sefer sayılı uçak, iniş takımları açılmadan saatte 232 mil hızla Muan’daki piste temas etti. Uçak, gövdesi üzerinde 3.800 feet kaydı ve saatte 161 mil hızla beton duvara çarparak ölümcül bir darbe aldı.
Bilgisayar modeli, pist sonundaki localizer’ların güvenlik standartlarına uygun şekilde daha yumuşak malzemelerden yapılmış olduğu alternatif bir senaryoda çok farklı bir sonuç ortaya koydu. Bu durumda uçak, localizer’ların ve çevre duvarının içinden kayarak geçecek, 2.070 feet daha ilerledikten sonra duracak, büyük ölçüde bütünlüğünü koruyacak ve ciddi yaralanmalar yaşanmayacaktı.
Araştırmacılar ayrıca, yapının 2024 yılında eklenen beton plaka öncesindeki hâlini esas alan ayrı bir simülasyon da gerçekleştirdi. Bu model, söz konusu ek betonun can kayıpları üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığını gösterdi.
Bulgular ilk olarak, geçen ayın sonlarından bu yana kazaya ilişkin soruşturmayı denetleyen Ulusal Meclis özel komitesindeki milletvekilleriyle gizli olarak paylaşıldı. Perşembe günü komite üyesi Kim Eun-hye, raporun ana sonuçlarını kamuoyuna açıkladı.
Kim, beton yapıdan sorumlu olanların hesap vermesi gerektiğini belirterek haklarında soruşturma açılması yönünde çağrıda bulundu. Şu ana kadar eski ulaştırma bakanı da dâhil olmak üzere 44 kişi kazayla bağlantılı olarak polise bildirildi ancak henüz hiç kimse hakkında dava açılmadı.
Güney Kore kaza inceleme kurulunun başkanı Kim Gihun, kurulun raporu komiteye sunduğunu doğruladı ve “Şu ana kadar bulduğumuz her şeyi Ulusal Meclis’e sunduk. Ulusal denetimden kaçamazsınız” dedi.
Raporu hazırlayan Kore Hesaplamalı Yapı Mühendisliği Enstitüsü, gizlilik anlaşmasını gerekçe göstererek yorum yapmayı reddetti.
Kazada hayatını kaybedenlerin yakınlarını temsil eden örgüt, raporun facianın önlenebilir olduğunu gösterdiğini belirterek bulguların uzun süre gizli tutulmasını eleştirdi ve “Bu rapordan tek bir satır bile yas tutan ailelerle paylaşılmadı” ifadelerini kullandı.
Bazı aileler ise raporda, en son yapılan beton eklemenin ölümlere neden olmadığı sonucuna nasıl varıldığını sorguladı.
Kazaya annesini kaybettikten sonra beton seti inceleyen Seul’deki mimar Lee Jun-hwa, “Bu sonucun, 2020’den bu yana sorumluluk taşıyan mevcut yetkilileri ve sürece dahil olanları aklamak amacıyla yazıldığını düşünüyorum” dedi.
Kim Gihun ise raporun yalnızca simülasyon sonuçlarını ortaya koyduğunu söyledi.
John Yoon / New York Times