Japonya’nın ilk kadın başbakanı Sanae Takaiçi, göreve geldikten 110 gün sonra erken seçime gitti. Sandıktan ezici zaferle çıkan Japon liderin, ekonomi, göç ve Çin’le ilişkiler konusundaki sert tutumunu hayata geçirmek için önünde bir engel kalmadı. New York Times, Tokyo’daki siyasi atmosferi yazdı.
Japonya Başbakanı Sanae Takaiçi, büyük bir risk alarak ülkenin ilk kadın başbakanı olduktan sadece 110 gün sonra erken seçime gitti. Bu hamle karşılığını buldu; seçmenler ekonomik politikalarına ve göç ile Çin konusundaki sert tutumuna güçlü bir destek verdi.
Kamu yayıncısı NHK’ye göre Takaiçi’nin Liberal Demokrat Partisi (LDP) ezici bir zafer kazanarak, Japonya’nın iki kanatlı parlamentosunun alt kanadı olan 465 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nde nadir görülen bir süper çoğunluk elde etti. NHK, partinin 198 olan sandalye sayısını 316’ya çıkardığını belirtti.
Bu, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana bir Japon siyasi partisinin ilk kez sandalyelerin üçte ikisinden fazlasını kazanması anlamına geliyor.
Bu sonuç, Takaiçi’nin savunma ve sosyal konularda muhafazakâr bir gündemi hayata geçirmesinin ve küresel sahnedeki konumunu güçlendirmesinin önünü açıyor. ABD Başkanı Donald Trump da adaylığına güçlü bir destek vermişti.
LDP’nin dikkat çekici geri dönüşü
Sonuç, son 70 yılın büyük bölümünde Japonya’yı yöneten ancak son yıllarda art arda ağır yenilgiler alarak parlamentonun her iki kanadında da azınlık durumuna düşen Takaiçi’nin partisi için dikkat çekici bir geri dönüş anlamına geliyor.
Takaiçi, pazar günkü zaferinin ardından NHK’ye yaptığı açıklamada erken seçime gitme kararını, “halktan bir yetki almadan süreci uzatmanın yanlış olacağını düşündüğü” için aldığını söyledi.
Hükümetinin meşruiyetine ilişkin olarak ise bir süredir “rahatsızlık hissi” duyduğunu belirtti.
Partisinin artık daha güçlü bir konumda olmasıyla Takaiçi, agresif kamu harcamaları programlarını ve kapsamlı ulusal güvenlik yasalarını ilerletirken çok az engelle karşılaşacak. Seçmenlerin genişleyici mali politikaya yeşil ışık yakmasının ardından Japon hisseleri pazartesi günü yükseldi. Gösterge endeks Nikkei 225 erken işlemlerde %5 sıçradı.
Danışmanlık şirketi Japan Foresight’ın kurucusu Tobias Harris, “LDP onun önünde duramayacak ve gündemini yavaşlatabilecek neredeyse hiçbir muhalefet gücü olmayacak,” dedi. “Karşılaşacağı en büyük kısıtlar muhtemelen dış kaynaklı olacak: finansal piyasalar, Washington ve Pekin.”
Takaiçi, Trump’ı ABD’nin Asya’daki askeri ve ekonomik taahhütlerini sürdürmeye ikna etmeye çalışıyor; ikilinin mart ayında Washington’da bir araya gelmesi planlanıyor. Trump, cuma günü Truth Social’da yaptığı bir paylaşımla ona destek vermiş, pazar günü de “seçim çağrısı yapma konusundaki cesur ve akıllıca kararının büyük karşılık bulduğunu” yazarak tebrik etmişti.
Takaiçi ise Trump’ın desteğine X platformunda yanıt vererek “İttifakımızın potansiyeli SINIRSIZ” ifadelerini kullandı.
Japonya’nın Pekin’e karşı duruşu sertleşebilir
Öte yandan Takaiçi, Pekin’in kendi toprağının bir parçası saydığı, kendi kendini yöneten bir demokrasi olan Tayvan’a verdiği destek nedeniyle Çin’in Japonya’yı cezalandırma girişimlerinin yarattığı sonuçlarla da uğraşıyor. Kasım ayında, Çin’in Tayvan’a saldırması halinde Japonya’nın askeri olarak müdahale edebileceğini söylemişti.
Çin, Japon deniz ürünleri ithalatını kısıtlayarak, Japonya’ya turizmi caydırarak ve kritik minerallerin Japonya’ya ihracatını sınırlamaya yönelerek bir dizi misilleme başlattı.
Takaiçi’nin destekçileri, bu zaferin Tokyo’nun Çin’in tehditleri karşısında geri adım atmayacağı mesajını vermesine yardımcı olacağını umuyor.
Pazar günü Liberal Demokratlara oy veren Tokyo’daki 22 yaşındaki üniversite öğrencisi Aoi Nakamura, “Japonya herhangi bir taviz vermeden kararlı bir duruş sergilemeli,” dedi.
64 yaşındaki Takaiçi, kısmen gençler arasındaki popülerliği sayesinde zafere ulaştı; genç seçmenler onu karizmatik ve dinamik bir lider olarak görüyor.
Tokyo’da oy kullanan 20 yaşındaki üniversite öğrencisi Akira Tamagawa, “LDP’nin geçmişteki imajından açıkça ayrıştı. Görüşlerini çok net ifade ediyor,” dedi.
Seçmenler oy kullanmak için buzlu yollar ve kış rüzgârlarına rağmen sandık başına gitti. Yoğun kar yağışı birçok sandık merkezinin geç açılmasına ya da erken kapanmasına neden oldu. Buna rağmen Japon basını katılım oranının yaklaşık %56 olduğunu tahmin etti; bu oran 2024’teki son Temsilciler Meclisi seçimlerinde yaklaşık %54’tü.
Tokyo’da yaşayan 80 yaşındaki emekli balık satıcısı ve ömür boyu Liberal Demokrat Parti destekçisi Mitsuru Go ise Takaiçi’nin daha güçlü bir çoğunlukla daha etkili yönetebileceğini umduğunu söyledi.
“Bir şeyleri parça parça ya da küçük ölçekte yapmak yerine, daha büyük bir kolektif olarak hareket etmek, yapmak istediklerini hayata geçirmek ve sonuç almak iyi olacaktır,” diye konuştu.
Japonya’da aşırı sağ güç kazanıyor
Takaiçi’nin zaferi, Japonya’da sağ görüşlü grupların güç kazandığı bir döneme denk geliyor. NHK’ye göre, Trump’ın MAGA hareketiyle bazı benzerlikler taşıyan Japon siyasi partisi Sanseito sandalye sayısını ikiden 15’e çıkardı. Parti, ulusal siyasette etkisinin ötesinde bir ses gücüne sahip ve Takaiçi’ye durağan ücretleri hızla artırması ve göçü sıkılaştırması yönünde baskı yapıyor.
Takaiçi ayrıca, muhafazakârların uzun süredir talep ettiği diğer değişiklikleri de gündeme getirebilir. Bunlar arasında bir karşı-casusluk yasasının çıkarılması ve Japon ordusunun önünü açmak için Anayasa’daki pasifist maddenin değiştirilmesi yer alıyor.
Ekonomi seçim kampanyasının merkezindeydi. Takaiçi büyümeyi teşvik etmeyi amaçlayan agresif kamu harcama programları önerdi; ancak bu planlar Japonya’nın devasa borç seviyesi konusunda da endişe yarattı.
Uzun süredir devam eden deflasyon döngüsünü kırmak için mali teşviki savunan Takaiçi, geçen yıl rekor düzeyde ek bütçeyi meclisten geçirdi. Askeri harcamaları artırma planlarını hızlandırdı ve yapay zekâ ile yarı iletken üretimine yönelik büyük devlet öncülüğündeki yatırımları ilerletti.
Enerji ve taze gıda gibi temel kalemlerin artan maliyetleri karşısında Japon aileler rahatlama arıyor.
Artık kamuoyu, Takaiçi’nin vaatlerini yerine getirip getirmeyeceğine odaklanacak. Yorumcular, bu net zaferin ardından Japon parlamentosu Diet’ten gündemini hızla geçirme eğiliminde olabileceğini söylüyor. Ancak bazıları aşırıya kaçmaması gerektiği uyarısında bulunuyor.
Bağımsız siyasi analist ve eski LDP yetkilisi Shigenobu Tamura, Takaiçi’nin Diet’i yönetirken “her zaman mütevazı kalması gerektiğini” söyledi.
“Bunu unutursa,” dedi, “işler iyi gitmez.”
Javier C. Hernández, River Akira Davis, Kiuko Notoya ve Hisako Ueno / The New York Times