Netanyahu’nun seçim öncesi İran’a saldırı planlarına Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in karşı çıktığı öne sürüldü. Zamir’in olası bir operasyonun İran’ı misillemeye yöneltebileceği ve zamanlamanın siyasi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunduğu belirtildi
David M. Halbfinger, Ronen Bergman, Natan Odenheimer, Adam Rasgon and Aaron Boxerman / New York Times
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun salı günü yapılacak kritik seçimler öncesinde İran’a yeni bir hava saldırısı düzenlemek için haftalarca girişimde bulunduğu fakat Genelkurmay Başkanı’nın itirazıyla karşılaştığı belirtildi.
İsrailli üst düzey savunma yetkilileri ve konu hakkında bilgilendirilen kaynaklara göre Netanyahu, son günlerde İran’a yönelik açık bir saldırıdan daha sınırlı, farklı bir operasyonu da gündeme getirdi.
İsrailli üç üst düzey savunma yetkilisi ve konu hakkında bilgilendirilen üç başka kişinin verdiği bilgilere göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bugün gerçekleşecek kritik seçimler öncesinde İran’a yeni bir hava saldırısı düzenlenmesi için haftalar boyunca plan yapmaya çalıştı fakat İsrail Genelkurmay Başkanı bu girişime karşı çıktı.
İsrailli bir yetkili ve konu hakkında bilgilendirilen bir başka kişiye göre Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir, son birkaç gün içinde Netanyahu’nun İran’a karşı açık bir saldırıdan daha sınırlı, ayrı bir eylem için baskı yapmaya başladığından endişe duymaya başladı.
Kaynakların ikisi de söz konusu eylemin niteliğini açıklamadı. Zamir, böyle bir adımın yanlış bir hesaplama olacağını ve İran’ı İsrail’e saldırmaya kışkırtabileceğini düşünüyordu.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi İsrailli yetkililer ve diğer kaynaklar, kamuoyu önünde konuşma yetkileri bulunmadığı için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Netanyahu’nun seçimlerden önce İran’a saldırmak için neden ısrar ettiği netlik kazanmadı, savaşın yeniden başlaması, seçimleri sekteye uğratabilir, hatta oylamanın ertelenmesine yol açabilirdi.
Yapay zekalı propaganda görseli
İsrail’in İran’a yönelik olası bir saldırısı veya başka bir eylemi konusunda perde arkasında yaşanan gerilimler, Netanyahu’nun seçimdeki riskleri kamuoyu önünde giderek daha felaket senaryoları üzerinden anlattığı bir döneme denk geldi.
Netanyahu, hafta sonu sosyal medyada İsrail’in başkenti Tel Aviv’in üzerinde yükselen mantar bulutunu gösteren, yapay zekayla oluşturulmuş bir görsel paylaştı. Başbakan, televizyonda katıldığı bir programda da seçimin “İsrail’in varlığını” belirleyeceği uyarısında bulundu.
Netanyahu’nun İsraillilerin korkularına hitap etmesinin amacı, seçmenlerin İran’la çatışmayı en acil mesele olarak görmesini sağlamak ve İsrail’in bölgedeki başlıca rakibine karşı mücadeleyi sürdürme görevini kendisine vermelerini sağlamaktı.
Yetkililer ve konu hakkında bilgilendirilen kaynaklar, Netanyahu İran’la çatışmayı tırmandırmak için baskı yaptığında Zamir’in çeşitli itirazlar ve kaygılar dile getirdiğini, sonunda ise acil bir eyleme ihtiyaç olmadığı sonucuna vardığını söyledi.
Ordudan gelen ret neden önemli?
Genelkurmay başkanının böyle bir değerlendirmede bulunması özel bir önem taşıyor. Bu tutum, bir operasyonun zamanlamasının askeri zorunluluktan kaynaklandığı iddiasını savunmayı güçleştirebilir.
İsrailli bir yetkili ve konu hakkında bilgilendirilen iki kişiye göre Zamir, ilke olarak İran’a karşı harekete geçilmesine karşı değildi fakat seçimlerden önce böyle bir adım atılmasına itiraz ediyordu.
İki üst düzey İsrailli savunma yetkilisinin aktardığına göre Zamir ile İsrail Hava Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Omer Tischler, siyasi hassasiyetlere ve operasyonun neden tam da o sırada yapılması gerektiğini kamuoyuna açıklamanın zorluğuna dikkat çekti.
İsrail ordusu yaptığı açıklamada, operasyonel kararların kesinlikle “güvenlik gerekçelerine” ve ordunun “ulusal bir kurum olarak sorumluluğuna” dayandığını belirtti.
İran’a yönelik olası bir saldırının siyasi amaçlarla planlanmış olabileceğine ilişkin kaygılar salı günü yapılacak seçimle sona ermiyor. Üç üst düzey İsrailli savunma yetkilisi ve konu hakkında bilgilendirilen iki kişiye göre seçimden sonraki haftalarda İran’la çatışmaların yeniden başlaması da büyük sonuçlar doğurabilir.
Netanyahu’ya vatana ihanet soruşturması talebi
Netanyahu’nun rakipleri seçimde üstünlük sağlarsa yeni hükümeti kurma fırsatını elde etmeleri bekleniyor.
Savaşın yeniden başlaması, yasal süre içinde bir koalisyon kurmalarını zorlaştırabilir, hatta bunu engelleyebilir. Çatışmaların yeniden başlaması, Netanyahu’nun da yer alacağı bir ulusal birlik hükümeti kurulması yönündeki siyasi baskıyı artırabilir.
Netanyahu ile ordu arasında olası bir saldırı konusunda anlaşmazlık yaşandığına ilişkin haberler ilk olarak İsrail’in Kanal 12 televizyonunda yayımlandı ve ülkede büyük tepki çekti. Netanyahu’nun rakiplerinden Avigdor Liberman, pazartesi günü başsavcıdan Başbakan’ın vatana ihanet suçu işleyip işlemediğinin soruşturulmasını talep etti.
Daha önce Netanyahu hükümetlerinde savunma ve dışişleri bakanlığı görevlerinde bulunan Liberman, resmi şikayetinde şu ifadeleri kullandı:
“Seçimlerin arifesinde İsrail’i bir savaşa sürükleme girişimi, İsrailli askerlerin feda edilmesini de içeriyor ve bunun tek nedeni seçimleri kaybetme korkusu. Bu, millete ihanettir.”
‘İsrail yok olabilir’
77 yaşındaki Netanyahu, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefet karşısında iktidarını korumak için mücadele ediyor.
Netanyahu’nun seçmenlere yönelik söylemleri, kampanyanın son hafta sonunda giderek daha rahatsız edici bir hal aldı. Başbakan, yenilgisinin İsrail’in yok olmasına yol açabileceğini söyledi. Ayrıca seçim sonucu ne olursa olsun İsrail’i daha zor günlerin bekleyebileceğini öne sürdü.
Netanyahu cuma günü, İsrail’in ABD kamuoyundaki itibarının keskin biçimde gerilemesi nedeniyle ülkenin milyarlarca dolarlık ABD askeri yardımının sona ermesine hazırlanması gerektiğini söyledi.
Ayrıca uluslararası kınamalar sonucunda İsrail’in “bankacılık yaptırımlarıyla” karşı karşıya kalabileceğini ve bunun ülkeyi önümüzdeki yıllarda yaptırımları aşmak için kripto para birimlerine yönelmek zorunda bırakabileceğini belirtti.
Bu açıklamalar geniş çaplı eleştirilere yol açtı. İsrail’in siyasi açıdan tarafsız merkez bankası İsrail Merkez Bankası, nadir görülen bir uyarı yayımlayarak uluslararası yaptırımlar durumunda kripto paraların ekonomiyi kurtaramayacağını bildirdi. İsrail Merkez Bankasının eski başkanı Jacob Frenkel de küresel finans sisteminden uzaklaşmanın İsrail’i “cüzzamlı” bir ülkeye dönüştüreceğini söyledi.
Muhalefet liderleri, Netanyahu’yu İsrail’in uluslararası alanda dışlanan bir devlete dönüşmesini kabullenmekle suçladı.
Netanyahu’nun merkez çizgideki rakiplerinden Yair Lapid, “Aklını yitirmiş durumda” dedi ve sözlerini şöyle sürdürdü:
“İsrail Başbakanı, seçim çalışmaları sırasında seçime üç gün kala kendisine oy verilmesini ve İsrail’in tecrit edilmiş durumda kalmasını sağlayacağını söylüyor.”
Netanyahu haftalardır İran’ın seçimleri sabote etmek amacıyla İsrail’e saldırabileceğini de dile getiriyordu. Bazı askeri analistler bu açıklamaları istikrarı bozucu olarak değerlendiriyor.