ABD ile İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik anlaşmaya yaklaşması, yaklaşık üç aydır Basra Körfezi’nde bekleyen 1.500 geminin yeniden operasyona alınması sürecini gündeme taşıdı. Denizcilik sektörü temsilcileri, güvenlik kontrolleri, mayın temizliği ve yoğun trafik nedeniyle boğazdaki normal akışa dönüşün haftalar hatta aylar sürebileceğini belirtiyor.
The New York Times (NYT) yazarı Jenny Gross, su yolunun yeniden açılması halinde yaklaşık üç aydır Basra Körfezi’nde bekleyen 1.500 geminin operasyonel olarak yeniden devreye alınmasının önemli bir koordinasyon gerektireceğini belirtti. Yazara göre süreç, gemilerin önceliklendirilmesi, rotaların yeniden planlanması ve yetkili kurumlarla koordinasyon gibi çok sayıda operasyonel adımı içerecek.
ABD ile İran’ın, küresel enerji taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmaya yaklaştığı bildirildi. Bölge, İran’daki savaş öncesi dönemde dünya petrol ve doğal gazının yaklaşık beşte birinin taşındığı stratejik bir su yolu olarak öne çıkıyordu.
Denizcilik sektör temsilcileri, boğazdan geçişin yeniden başlaması durumunda her gün 130’dan fazla geminin işlediği önceki trafiğe dönüşün haftalar, hatta aylar sürebileceğini değerlendiriyor. Bu durumun, enerji fiyatlarındaki oynaklığın kısa vadede devam edebileceğine işaret ettiği belirtiliyor.
Mayın riski
Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi yetkilileri, gemilerin geçiş öncesinde hız limitleri, rota planlaması ve güvenlik koordinasyonu gibi uygulamalara ihtiyaç duyulacağını ifade etti. Kuruluş temsilcileri, gemilerin güvenli seyri için önceliklendirme sistemlerinin oluşturulmasının kritik olduğunu vurguladı.
İngiliz askeri yetkililere göre, bölgede mayın riski de geçiş sürecine ilişkin temel güvenlik başlıkları arasında yer alıyor. Bazı mayın türlerinin deniz tabanına yerleşerek gemi gövdelerine ciddi zarar verebilecek şekilde tasarlandığı belirtiliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı tarafından yayımlanan değerlendirmelere göre, ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya donanmalarının mayın temizleme operasyonlarını devreye alması haftalar sürebilir. Bu durumun deniz sigorta maliyetlerini yüksek seviyede tutabileceği ifade ediliyor.
Tam normalleşme için ne kadar süre gerekiyor?
Denizcilik şirketlerinin temsilcileri, bölgede güvenlik algısının yeniden tesis edilmesinin operasyonların normalleşmesi açısından belirleyici olacağını belirtiyor. Hapag-Lloyd CEO’su Rolf Habben Jansen, uzun süre bekleyen gemilerde temizlik ve teknik bakım ihtiyacına dikkat çekti.
Otomotiv ve lojistik şirketi Wallenius Wilhelmsen CEO’su Lasse Kristoffersen ise, tam normalleşme için en az 30 ila 45 günlük bir geçiş süresi gerektiğini ifade etti.
Denizcilik veri firması Kpler risk yöneticisi Dimitris Ampatzidis, trafiğin ilk aşamada normal seviyelerin yalnızca yüzde 40 ila 50’sine ulaşabileceğini, kısıtlı geçiş rejimi ve artan sigorta maliyetlerinin devam edebileceğini aktardı.
Denizcilik istihbarat şirketi Windward CEO’su Ami Daniel ise anlaşmanın zamanlamasına ilişkin belirsizliklerin sürdüğünü ve uygulama detaylarının netleşmesinin kritik olduğunu belirtti.