Elon Musk, Cumhuriyetçilerin ara seçimleri kazanması için yaklaşık 500 milyon dolar harcadı. Ancak Demokratların zaferiyle sonuçlanan seçimler, dünyanın en zengin insanı için ağır bir hezimete dönüştü. Musk’ın devasa siyasi operasyonunun perde arkasında ise strateji hataları ve iç çekişmeler vardı
Theodore Schleifer / The New York Times
Dünyanın en zengin insanı büyük bir hezimete uğradı ve şimdi zamanı geri almaya çalışıyor.
Elon Musk, ara seçimler boyunca yaklaşık 500 milyon dolar harcadı. Bu, herhangi bir seçim döneminde bizzat aday olmayan bir bağışçının yaptığı en yüksek harcama olarak kayıtlara geçti.
Musk’ın amacı, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki kontrolünü korumak ve Teksas’ta Senato seçimlerine giren, parti içinde tartışmaların odağındaki Ken Paxton’ı kurtarmaktı. Ancak sonuç tam bir hayal kırıklığı oldu. Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da beklenmedik ölçüde büyük çoğunluklar elde etti. Paxton ise Musk’ı diğer tüm Demokrat adaylardan daha fazla rahatsız ediyor gibi görünen James Talarico karşısında ağır bir yenilgiye uğradı.
Yenilginin boyutu netleştiğinde Musk, Cumhuriyetçi seçmenleri sandığa gitmeye çağırdığı X paylaşımını sildi. Ardından seçim gecesinin kendisi açısından ne kadar kötü geçtiğini şakaya vurarak durumu kurtarmaya çalıştı. Çarşamba sabahının erken saatlerinde, “Görünüşe göre seçimlere müdahale eden uzay lazerlerim bu kez işe yaramadı” diye yazdı.
Bu, çarpıcı bir başarısızlıktı. Bir zamanlar trilyoner olan Musk’ın, Kongre’de ve çok sayıda şirketinin faaliyet gösterdiği, kendisinin de yaşadığı Teksas’taki önemli eyalet makamlarında kontrolü ele geçiren Demokratların soruşturmaları ve mali baskısıyla karşı karşıya kalması artık neredeyse kaçınılmaz görünüyor.
Düzenleyici ortamdan kaçmak için kısmen Kaliforniya’dan Teksas’a taşınan Musk, yakında “trilyonerleri vergilendirerek ortadan kaldırmak” istediğini söyleyen bir senatör tarafından temsil edilecek.
Cumhuriyetçi Parti’nin açık ara en büyük bağışçısı haline gelen Musk’ın siyasi nüfuzu artık ciddi biçimde sorgulanıyor.
Öngörülemez bir iş insanının hikâyesi
Musk’ın bu noktaya nasıl geldiğinin hikâyesi ise öngörülemez bir iş insanının hikâyesi.
Musk, Cumhuriyetçilerin bu yıl karşı karşıya olduğu zorlu tabloyu hiçbir zaman inkâr etmedi. Ancak her zamanki gibi, partinin tüm olumsuz ihtimallere rağmen kazanmasını sağlayabileceği konusunda fazlasıyla iyimserdi.
Musk’ın siyasi operasyonları hakkında bilgi sahibi olan yaklaşık 30 kişiyle yapılan görüşmeler, milyarderin ara seçimlerde nasıl bu kadar büyük harcamalar yaptığını, ekibiyle Başkan Donald Trump’ın danışmanları arasındaki gerilimin nasıl tırmandığını ve farklı, çoğu zaman son çare olarak başvurduğu stratejilerin nasıl başarısızlıkla sonuçlandığını ortaya koydu. Görüşülen kişilerin çoğu, özel konuşmalar hakkında bilgi vermek için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Musk’ın yakın çevresinde şimdi başarısızlığın sorumluluğunun kimde olduğu ve özellikle Teksas’ta bu kadar büyük harcamalar yapmasının doğru olup olmadığı konusunda karşılıklı suçlamalar yaşanıyor.
Musk’ın siyasi faaliyetlerini finanse eden süper siyasi eylem komitesi America PAC’in bazı danışmanları, kurumun seçmen katılımını artırmaktan ziyade kararsız seçmenleri ikna etmeye odaklanması gerektiğini savunmuştu. Başka bir deyişle, daha önce Cumhuriyetçilere oy vermiş seçmenleri yeniden sandığa götürmek yerine yeni seçmenlerin desteğini kazanmaya ağırlık verilmesini istemişlerdi.
Ancak Musk, özel görüşmelerinde bu yaklaşımı reddetti. Ona göre Amerikalıları belirli bir adaya oy vermeye ikna etmek için para harcamak kaynak israfından başka bir şey değildi. Zaten bu işi yapan çok sayıda başka kuruluş vardı. Musk, çevresindekilere asıl yatırım getirisinin kapı kapı dolaşarak seçmenleri sandığa götürmekten sağlandığını söylüyordu. Üstelik bu konuda herkesten daha başarılı olduğuna inanıyordu.
Pek çok seçimin sonucunu sandığa katılım belirler. Ancak bu seçim onlardan biri değildi.
Hayal kırıklığına uğramış bir milyarder
Paxton’ın Teksas’ta seçimi kazanması halinde Musk’a özel bir teşekkür etmeyi planladığı ortaya çıktı. Paxton’ın hazırladığı zafer konuşması hakkında bilgi sahibi iki kişiye göre Cumhuriyetçi aday, Musk’a kamuoyu önünde kapsamlı bir teşekkür sunacaktı.
Ancak bu teşekkür mesajı hiçbir zaman verilemedi.
Tesla ve SpaceX’in CEO’su Musk, siyasi açıdan oldukça çalkantılı bir 2025 yılı geçirdi. Önce Trump yönetiminde güçlü bir danışman olarak görev yaptı, ardından başkanın iç politika alanındaki yasa tasarısı nedeniyle ikili arasında büyük bir kavga patlak verdi. Bu yılın başlarında Musk ve Trump’ın ilişkileri yeniden düzelmişti. Ancak Musk’ın kendi danışmanları bile onun ara seçimlerde Cumhuriyetçilere yardım etmek için herhangi bir çaba gösterip göstermeyeceğinden emin değildi.
Musk, yıla Senato’daki Cumhuriyetçilerle pek de uyumlu olmayan bir ruh haliyle başladı. Seçimlere yönelik kapsamlı kısıtlamalar getiren bir yasa tasarısının kabul edilmesini sağlayamadığı gerekçesiyle Senato Çoğunluk Lideri John Thune’a karşı sert bir kampanya başlattı.
Görüşme hakkında bilgi sahibi iki kişiye göre Thune, ocak ayında Teksas’ın Austin kenti yakınlarındaki bir Tesla fabrikasında Musk’la bir araya geldi. Görüşmede Thune, tasarıyı geçirmek için neden yeterli oya sahip olmadığını Musk’a sabırla anlatmaya çalıştı. Toplantı olumlu geçmiş gibi görünüyordu. Ancak Musk, internette Thune’a yönelik sert saldırılarını sürdürdü.
Musk, özel görüşmelerinde siyasete büyük miktarlarda para harcayıp harcamama konusunda sürekli fikir değiştiriyordu.
2025’te Wisconsin’de düzenlenen bir yargı seçiminde yaşadığı ilk büyük hayal kırıklığı onu tedirgin etmişti. Musk, desteklediği aday için 47 milyon dolar harcamış ancak seçimi kaybetmişti. Bu yenilgiden çıkardığı ders, siyasi kampanyalarının görünen yüzü olmaması gerektiğiydi.
Üstelik aklı başka yerlerde, özellikle yapay zekâ ve SpaceX’teydi. Bu yılın başlarında milyarder bir iş insanına, Cumhuriyetçi Parti’nin siyasi durumuna ve 2028 seçimlerindeki şansına pek iyimser bakmadığını söyledi. Yıl boyunca da ara seçimler hakkında fazla konuşmak istemiyor gibiydi. Bu konudaki nadir değerlendirmelerinden biri, New York’un Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Alexandria Ocasio-Cortez gibi solcu bir siyasetçinin bir gün başkan olabileceğine ilişkin endişesiydi.
Musk’ın davranışları öngörülemez olabiliyordu. Ocak ayında Kentucky’deki Senato seçimlerinde kazanma şansı düşük görülen Nate Morris’i desteklemek için 10 milyon dolar bağışladı. Bu hamle, önceden hiçbir şekilde bilgilendirilmeyen kendi ekibini bile hazırlıksız yakaladı.
Musk’ın yakın çevresindeki bazı isimler, Başkan Yardımcısı JD Vance’in arkadaşı olan Morris’e yapılan bağışın hata olduğunu düşünüyordu. Morris ise ön seçimler yapılmadan yarıştan çekildi.
Musk’ın süper siyasi eylem komitesi (super PAC) için ayırdığı bütçe, Teksas nedeniyle zamanla 150-160 milyon dolara kadar yükseldi.
Aslında Teksas, Musk’ın başlangıçta odaklanmayı planladığı altı Senato yarışının arasında bile değildi. Ancak yaz aylarında Musk’ın danışmanları, yakın çevrelerine milyarderin Teksas’a olağanüstü büyüklükte bir kaynak ayırmayı planladığını söylemeye başladı. Bu paranın öncelikli amacı, eyalette ABD Temsilciler Meclisi için yarışan Cumhuriyetçi adayları desteklemekti.
Tüm kozlarını Teksas’a oynadı
Musk’ın ekibi, Teksas’taki siyasi eğilimlerin nasıl değiştiğini görüyordu. Milyarder iş insanı kritik bir kararın eşiğindeydi. İlişkileri hakkında bilgi sahibi iki kişiye göre Musk, Paxton’ı pek tanımıyordu ve ikili neredeyse hiç konuşmuyordu. Ancak Demokrat aday James Talarico giderek Musk’ın zihnini meşgul etmeye başlamıştı. Onu yenilgiye uğratmak için servet harcamalı mıydı?
Ağustos ortasına gelindiğinde Paxton’ın ekibi çaresiz durumdaydı ve acilen paraya ihtiyaç duyuyordu. Paxton, kampanyasına bağış toplamakta ciddi güçlük çekiyordu. Üstelik karşısında, ülkenin en başarılı bağış toplayan Demokrat adayı vardı. Talarico, Paxton’ı hedef alan olumsuz reklamlarla rakibini sürekli baskı altında tutuyordu.
Bunun üzerine olağanüstü bir plan şekillendi. Paxton’ı destekleyen süper PAC’in başkanı Sam Cooper, Paxton ve Teksas’ın Cumhuriyetçi Senatörü Ted Cruz’un da katıldığı bir bağış toplama görüşmesi düzenledi. Cooper, durumun ciddiyetini vurgulayarak partinin Teksas’taki en büyük bağışçılarından, çok geç olmadan Paxton’ı kurtarmak için para vermelerini istedi.
Görüşmeyi endişeyle dinleyenler arasında Musk’ın en üst düzey siyasi danışmanı Chris Young da vardı. Young, kısa süre sonra Senato’daki Cumhuriyetçilerin çoğunluk lideri John Thune’a yakın süper PAC’in başkanı Alex Latcham ile müzakerelere başladı.
İkili, Paxton’a destek amacıyla 15 milyon dolarlık reklam rezervasyonunun maliyetini paylaşma konusunda anlaştı. Ancak süreç bununla sınırlı kalmadı. Karşılıklı harcama teklifleri sunuldu ve Young, eylül ortasında başlayan Paxton’ı kurtarma operasyonu için Latcham’ın grubuna 158 milyon dolar daha aktarılması konusunda Musk’ın onayını aldı.
Amerikan siyaset tarihinde kaydedilmiş en büyük bağışlardan bazılarını yapmasına rağmen Musk, bu müzakerelerde de ara seçimler boyunca benimsediği mesafeli tutumunu korudu. Thune da süreçte fiilen yer almadı. Teksas’taki finansman sorununun çözüldüğü kendisine ancak anlaşmanın ardından bildirildi. Thune, bağışçılarla yaptığı özel görüşmelerde Musk’ın rolü hakkında büyük ölçüde sessiz kaldı.
Böylece Musk, daha önce gereksiz bulup reddettiği seçmenleri ikna etme stratejisinin tam ortasına girmiş oldu. Latcham’ın süper PAC’i, trans bireylerle ilgili meseleleri ve suç konusunu öne çıkaran reklamlarla seçmenlerin desteğini kazanmaya çalıştı.
Musk’ın ekibi, Paxton için yapılan harcamaların işe yaradığını ve Talarico’nun seçmenler arasındaki olumlu algısını 10 yüzde puan düşürdüğünü düşünüyordu.
Musk’ın bazı müttefikleri ise Teksas Valisi Greg Abbott ve eyalet yönetimindeki diğer üst düzey Cumhuriyetçilerin yeniden seçilememesi halinde milyarderin şirketlerinin karşılaşabileceği sonuçlardan endişe duyuyordu. Bu nedenle Musk, eyalet düzeyindeki siyasi yarışlara da 12,5 milyon dolar harcadı.
Teksas Vali Yardımcısı Dan Patrick’in 500 bin dolarlık desteği alması için yapması gereken tek şey Chris Young’ı arayıp parayı istemekti.
Ancak bütün bu harcamalara rağmen Teksas Valisi Greg Abbott, Vali Yardımcısı Dan Patrick ve eyalet genelinde seçime giren diğer tüm Cumhuriyetçi adaylar yenilgiye uğradı.
Musk hata mı yaptı?
Seçim günü yaklaştıkça Musk’ın danışmanları, Demokratların büyük bir zafer kazanmasından endişe etmeye ve yenilginin sorumluluğunun kendilerine yüklenmesinden çekinmeye başladı. Ara seçimlerin kaçınılmaz biçimde Trump ve ikinci dönemindeki icraatları, özellikle de İran’la savaşa girme kararı hakkında bir referanduma dönüştüğünü düşünüyorlardı. Peki, sonucu değiştirmek için gerçekte ne kadar güçleri vardı?
Musk’ın ekibi, seçmenleri sandığa götürmeye yönelik operasyonlarının Amerikan futbolundaki özel takımlar gibi işlev görebileceğine inanıyordu. Amaç, Cumhuriyetçilere birkaç yüzde puanlık ek destek sağlayarak başa baş geçen yarışlarda sonucu değiştirmekti.
Musk ise en az bir arkadaşına, seçmen katılımını artırmaya yönelik çalışmalarını siyasi bir faaliyet olarak değil, esasen bir vatandaşlık görevi olarak gördüğünü söyledi.
Bu sırada Musk’ın süper PAC’i, seçmenlere yapay zekâyla hazırlanmış kişiselleştirilmiş Trump videoları içeren kısa mesajlar gönderiyordu. Videolarda Trump, seçmenlere isimleriyle hitap ederek onları sandığa gitmeye çağırıyordu.
Örneğin bir mesajda, “Kathleen, senin gibi seçmenlere ihtiyacımız var” deniyordu.
Musk’ın kurduğu operasyon devasa boyutlara ulaşmış, 2024’teki seçim çalışmalarını bile geride bırakmıştı. Ücretli olarak çalışan binlerce saha görevlisi, Cumhuriyetçilere yakın olduğu halde sandığa gitme ihtimali düşük görülen milyonlarca seçmenin kapısını çalmak üzere görevlendirildi. Amaç, bu kişileri oy kullanmaya ikna etmekti.
Ancak seçimlere kalan son haftalarda Cumhuriyetçilerin anket sonuçları giderek kötüleşince America PAC de stratejisini değiştirmeye başladı. Örgüt, sandığa gitme ihtimali giderek daha yüksek olan seçmenlerin kapısını çalmaya yöneldi.
Böylece başlangıçta üstlendiği asıl görevden uzaklaşmış oldu.
Üç haftada 1,7 milyon kişinin kapıyı çaldılar
Bazı Cumhuriyetçiler, Musk’ın saha operasyonunun daha erken başlamış olmasını istiyordu. Çünkü çalışmalar ancak eylül ayının ilk pazartesi günü kutlanan İşçi Bayramı (Labor Day) civarında tam kapasiteye ulaşabilmişti.
Aynı dönemde Musk’ın süper PAC’i, Teksas’taki faaliyetlerini büyük ölçüde genişletme kararı aldı. Örgütün saha görevlileri, eylül ayının son üç haftasında eyalette yaklaşık 1,7 milyon kapıyı çaldı. Ancak artık çok geç kalınmış olabilirdi. Veriler hakkında bilgi sahibi kişilere göre süper PAC, yeterli sayıda saha çalışanı bulamaması nedeniyle Teksas’ın bazı kritik bölgelerinde kapı kapı ziyaret hedeflerine ulaşamadı.
Konuyla ilgili görüşü sorulan bir America PAC yetkilisi ise örgütün hedeflerini düzenli olarak yükselttiğini söyledi.
Musk’ın ekibi, operasyonu mümkün olduğunca düşük maliyetle yürütmeye çalışıyordu. Bazı saha çalışması şirketlerine kapı başına yaklaşık 4,50 dolar ödeniyordu. Bu, sektör açısından görece düşük bir ücretti.
Ayrıca saha görevlileri saatlik ücret yerine ziyaret ettikleri kapı sayısına göre para kazanıyordu. Şirketler de çalışanların çoğuna kapı başına yaklaşık 2 ila 2,50 dolar ödüyordu.
The New York Times’ın ele geçirdiği, America PAC’in kapı kapı dolaşacak saha görevlileri için hazırladığı bir eğitim sunumu, örgütün çalışma yöntemlerine ışık tuttu.
Eğitmenler Musk’tan hiç söz etmiyordu. Saha görevlilerine yalnızca America PAC’in “bağımsız bir kuruluş” olduğu ve “Amerika’yı seven insanların, Amerikan değerlerini savunmak ve kapımıza dayanan aşırı sol gündemi zayıflatmak için kasım seçimlerinde sandığa gitmesini sağlamaya çalıştığı” anlatılıyordu.
Süper PAC ayrıca sektörde yaygın bir sorun olan saha görevlilerinin usulsüzlüklerini önlemek için dijital araçlardan yararlanıyordu. Eğitim sunumunda çalışanlara şu uyarı yapılıyordu:
“Herhangi bir şekilde hile yapar veya usulsüzlüğe karışırsanız sizi yerel kolluk kuvvetlerine bildirecek ve hakkınızda yasal işlem başlatılması için yetkililere yardımcı olacağız.”
Teksas’ta kapı kapı dolaşan saha görevlileri, özellikle trans bireylerle ilgili konulara odaklandı. Musk’ın ekibi, sağcı seçmenleri Talarico’ya karşı sandığa götürmek için bu stratejinin hayati önem taşıdığını düşünüyordu. Ancak bazı danışmanlar, bu konuya ağırlık verilmesinin taktiksel bir hata olduğu görüşündeydi.
Geçen cuma günü America PAC’in Senato yarışı için yaptığı son şirket içi ankette Talarico, Paxton’ın 6 puan önündeydi.
Salı günü ise Musk’ın Paxton’a destek amacıyla 210 milyon dolardan fazla harcama yapmasının ardından seçim sonuçları nihayet belli oldu. Talarico, rakibini 12 puan farkla mağlup etti.