Çin’in dış ticaret fazlası, yılın ilk 10 ayında 1 trilyon doları aşarak geçen yıl kırılan rekorun da önüne geçti. Hükümetin salı günü açıkladığı verilere göre, Çin mallarına yönelik yurt dışı talebin hızla artmaya devam etmesiyle dış ticaret fazlası rekor bir hızla büyüdü
Keith Bradsher / New York Times
Güneş panellerinden elektrikli otomobillere kadar Çin, yeşil enerji ürünlerine yönelik güçlü bir küresel taleple karşılaştı. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırılarının uluslararası petrol fiyatlarını yükseltmesi de bu talebi destekledi. Çin ayrıca, en güçlü yarı iletkenler dışında ekipmanların büyük bölümünü ürettiği yapay zeka veri merkezlerindeki hızlı büyümeden de yararlandı.
Çin Gümrükler Genel İdaresi, ülkenin dış ticaret fazlasının yılın ilk 10 ayında 1,04 trilyon dolara ulaştığını açıkladı.
Ekim ayında ihracat, ithalatı 105,3 milyar dolar aştı. Bununla birlikte, ham petrol ithalat fiyatlarının yüksek seyretmesi ve Çin’in ham petrol alımlarının Orta Doğu’daki savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye çıkması nedeniyle aylık dış ticaret fazlası eylül ayına göre daraldı.
Çin, aynı zamanda yurt içi arzını korumak amacıyla geçen ay komşu ülkelere yönelik dizel, jet yakıtı ve diğer rafine petrol ürünlerinin sevkiyatını kısıtladı. Toplam ihracat, kısmen yurt dışındaki veri merkezlerine yönelik kablo, raf sistemleri ve diğer ekipman sevkiyatlarının güçlü seyretmesi sayesinde geçen ay bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 35,2 arttı.
Ancak ithalat da Çin’in kendi yapay zeka altyapısını geliştirmek için elektronik ürünlere yönelik yüksek talebinin etkisiyle yüzde 41,6 yükseldi.
Avustralya’nın önde gelen bankalarından ANZ’nin araştırma notunda, “Yüksek teknoloji ürünleri ihracattaki güçlü performansı desteklemeye devam ederken, ithalat hacimleri beklentilerin üzerinde daha büyük bir artış gösterdi” değerlendirmesine yer verildi.
Bu veriler, Washington ve Pekin’in gümrük tarifelerini hafifletmek ve ihracat kontrollerinin kullanımını 10 Ocak’a kadar sınırlandırmak için adımlar atmasından bir gün sonra açıklandı. Böylece, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında Washington’da düzenlenen zirve öncesinde, eylül ayı sonunda üst düzey yetkililer tarafından varılan anlaşma yürürlüğe konuldu.
Çinli üreticilerin rekabet gücü artıyor
Çin’in küresel ticarette giderek artan hakimiyeti, kısmen ülkenin üreticilerinin dikkat çekici rekabet gücünü yansıtıyor.
Düşük iş gücü maliyetleri ve en yeni otomasyon teknolojilerine yapılan büyük yatırımlar, üretim maliyetlerini düşük tutuyor. Dünya standartlarındaki altyapı, Çin’in dört bir yanındaki kasaba ve şehirlerden uluslararası pazarlara mal göndermeyi ucuz hale getiriyor. Çin para biriminin zayıf olması da Çin mallarının uzak pazarlarda uygun fiyatlı kalmasına yardımcı oluyor.
Çin ayrıca ihracatçıları vergi iadeleri yoluyla destekliyor. Bu desteklerin hükümete maliyeti artık toplam vergi gelirlerinin neredeyse sekizde birine ulaşmış durumda.
İhracat ile ithalat arasındaki farkın giderek açılması, aynı zamanda Çin’in iç ekonomisindeki zayıflığa da işaret ediyor. Ülkenin konut piyasasında yavaş ama sürekli biçimde yaşanan çöküş, fiyatların son beş yılda ülke genelinde yaklaşık yüzde 40 gerilemesine neden oldu ve orta sınıfın büyük bir bölümünün yaşam boyu birikimlerini eritti.
Hisse senetlerine, tahvillere ve yatırım fonlarına güvenmeyen Çinli haneler, birikimlerinin yaklaşık beşte dördünü konutlara yatırmıştı. Ancak gayrimenkulün yaygın olarak düşünüldüğü kadar güvenli bir yatırım olmadığını gördüler. Bu durum, birçok aileyi otomobillerden ev aletlerine kadar çeşitli ürünlere yönelik harcamalarını azaltarak tasarruf etmeye yöneltti.
Aynı zamanda Çin’in kendi kendine yeterlilik sağlamaya yönelik ulusal kampanyası, ülkenin ithalata olan ihtiyacını daha da azalttı. Serbest ticareti destekleyen Singapur merkezli Hinrich Vakfı’nın ticaret politikaları başkanı Deborah Elms, “Tedarik zincirleri Çin’de gelişmeye devam ettikçe yabancı bileşenlere duyulan ihtiyaç azalıyor” dedi.
Çin’in Avrupa ile ticaret fazlası ABD’yi geride bıraktı
Dış ticaretteki dengesizlik, özellikle Avrupa ile yapılan ticarette belirgin hale geldi ve bölgede sanayi sektöründeki istihdam kayıplarına ilişkin endişeleri artırdı.
Çin, salı günü yaptığı açıklamada, Avrupa ile ticaretindeki fazlanın geçen ay 33,4 milyar dolara, yılın ilk 10 ayında ise 320,8 milyar dolara ulaştığını bildirdi.
Bu rakamlar, Çin’in ABD ile ticaretindeki fazlayı geride bıraktı. Çin’in ABD karşısındaki dış ticaret fazlası geçen ay 32,7 milyar dolar, yılın ilk 10 ayında ise 266,5 milyar dolar olarak kaydedildi.
Çin’in hızla artan yurt dışı satışları, dikkat çekici bir başarıya da olanak sağladı: Ülke, fabrikalarında üretimi artırmak ve verimliliği yükseltmek için kapsamlı otomasyon sistemleri kurarken, fabrika istihdamında önemli kayıplar yaşamadı.
Resmi verilere göre, Çin’in küresel ticaretteki avantajı önemli ölçüde artmasına rağmen imalat sanayisindeki istihdam 2020’den bu yana yaklaşık 71 milyon kişi seviyesinde büyük ölçüde sabit kaldı. Fabrikalardaki istihdam bu tarihten önce bir miktar gerilemişti.
Buna karşılık, imalat sanayisindeki istihdam kayıpları Fransa ve özellikle her ay 14 bin sanayi istihdamını kaybeden Almanya gibi ülkelerde yaşandı. Bu ülkeler, Çin mallarının büyük ithalatçıları haline gelirken aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerde ve diğer pazarlarda Çinli rakipleri karşısında pazar kaybetmeye devam ediyor.
