Çin Devlet Güvenliği Bakanı Chen Yixin, ABD menşeli yapay zekâ modellerinin ve siber tehditlerin Pekin’deki parti yönetimi için doğrudan bir güvenlik riski oluşturduğunu belirterek veri egemenliği ve devlet denetiminin artırılması çağrısında bulundu
Lily Kuo / New York Times
Çin’in üst düzey istihbarat başkanı, yapay zekanın Çin Komünist Partisi’nin iktidarı üzerindeki kontrolüne doğrudan bir tehdit oluşturabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu açıklama, Pekin’in teknolojinin güvenlik risklerini nasıl gördüğüne dair bugüne kadar yapılmış en üst düzey ve en ayrıntılı değerlendirme.
Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı Başkanı Chen Yixin’in yaptığı bu alışılmadık derecede net değerlendirme, ABD’de yapay zekanın insan kontrolünden çıkabileceği veya insanlığın kendisi için bir tehdit oluşturabileceği olasılığına odaklanan tartışmalarla tezat oluşturuyor.
Devlet yönetimindeki China Cyberspace dergisinde Pazar günü yayımlanan makalesinde Chen, yapay zeka üzerinde daha fazla parti kontrolü ve daha sıkı hükümet denetimi çağrısında bulundu. Chen’e göre bu adımlar; yurt içindeki siyasi istikrarı korumak, “düşman güçlerin” giderek karmaşıklaşan siber saldırılarına ve dezenformasyon kampanyalarına karşı savunma yapmak ve ABD gibi ülkelerle askeri alanda rekabet edebilmek için gereklidir.
Chen, Claude Mythos ve GPT-5.5-Cyber gibi ABD merkezli teknoloji şirketlerini ve onların yapay zeka modellerini siber güvenlik açısından yeni tehdit örnekleri olarak özel olarak belirtti. Ayrıca yabancı istihbarat teşkilatlarının yapay zekayı “geniş çaplı casusluk” ve Çin’in kritik altyapılarına yönelik saldırılar için kullanma tehlikesini tanımladı.
Singapur Yönetim Üniversitesi’nde hukuk profesörü olan Henry Gao’ya göre, güçlü güvenlik teşkilatından gelen bu uyarı, Çin’in yabancı yapay zeka modellerini kendisi için aktif bir tehdit olarak gördüğünü açıkça ortaya koyuyor. Bu durum, ABD ve Çinli yetkililer arasında 24 Eylül’de Washington’da Başkan Donald Trump ile Çin lideri Şi Cingping arasında yapılması beklenen görüşme öncesinde yapay zeka güvenliği risklerine ilişkin yapılacak temasların sınırlarını net bir şekilde çiziyor.
Gao, “Pekin bu görüşmelere yapay zeka güvenliğini ortak bir insani misyon olarak değil, hasmane bir mercekten bakarak giriyor” dedi. Gao, Çin’in yerli teknoloji firmalarına ve yabancı rakiplerine “veri egemenliği ve siyasi güvenliğin uluslararası güvenlik anlaşmaları uğruna asla feda edilmeyeceğini” açıkça hissettirdiğini de sözlerine ekledi.
Pekin’in endişeleri büyüyor
Chen’in açıklamaları, güvenlik teşkilatının yapay zekanın tehlikelerinden bahsettiği ilk durum değil; ancak bu değerlendirme bugüne kadarki en kapsamlı olanı ve Pekin’in sektörle ilgili büyüyen endişesini simgeliyor.
Güvenlik başkanı, yapay zekanın Çin için tehdit oluşturabileceği birkaç temel alanı şöyle sıraladı:
Komünist Parti’nin güvenliğini sarsmak: Hükümetin en önemli önceliği öteden beri iktidardaki partinin gücünü korumak olmuştur. Chen’in makalesi, “kötü niyetli” kişilerin sahte video ve sesler üreterek Çin’e karşı bir “propaganda savaşı” yürütmek için yapay zekayı kullanabileceği konusunda uyarıyor. Brookings Enstitüsü’nde Çin teknolojisi ve sanayi politikaları üzerine çalışan araştırmacı Kyle Chan, “Örneğin bir Çinli yetkilinin gerçekte söylemediği bir şeyi söylemiş gibi gösterildiği bir deepfake videosunun hızla yayılmasından ve her şeyi istikrarsızlaştırmasından korkuyorlar, dedi. “Birinin Şi Cingping’in aslında yapmadığı bir açıklamayı yaptığını sanması kaos yaratabilir.”
Çin’in kritik altyapısına yönelik saldırılar: Chen, yapay zeka sayesinde siber saldırı düzenlemenin teknik ve finansal engellerinin ciddi oranda düştüğünü yazdı. Bunun Çin’in bilgi altyapısı için “ciddi riskler” oluşturduğunu belirtti. Geçen hafta Kaliforniya’daki küçük bir araştırmacı ekibi, Çin’in en yaygın kullanılan mesajlaşma uygulaması WeChat’teki milyonlarca kullanıcının hesabını ele geçirebilecek bir hack aracını ifşa ederek bu riski gözler önüne serdi.
Hassas bilgilerin sızdırılması: Makalede, Çinli kullanıcıların yabancı modelleri kullanmasının büyük ölçekli veri sızıntılarına yol açabileceği kaydedildi.
Claude ve diğer yapay zeka modellerinin arkasındaki Anthropic firması, geçen hafta Çinli girişim Moonshot AI’ın kullanıcı sorgularını Claude’a yönlendirdiğini açıkladı. Bu sorgular arasında Çin askeriyle bağlantılı video gözetimleri ve önde gelen Çinli teknoloji şirketlerinin telifli bilgileri gibi hassas veriler yer alıyordu.
Daha yoğun askeri rekabet: Chen, ABD ordusunun ABD-İsrail’in İran ile olan savaşındaki yapay zeka kullanımının, savaşın nasıl “kökten değiştiğinin” bir örneği olduğunu yazdı. Algoritmalar gibi araçların gücünü daha hassas algılama ve hedefleme sağlamak için kullanabilen tarafın “meydan muharebesinde üstünlüğü ele geçireceğini” ifade etti.
Bu uyarı, Çinli yetkililerin yapay zeka risklerine ilişkin giderek artan endişelerine bir yenisini ekliyor. Şi yönetiminde Çin, yapay zekayı ülkenin kalkınması ve ABD ile rekabet edebilme yeteneği açısından kritik stratejik bir teknoloji olarak kabul etti. Aynı zamanda yetkililer, sektörü düzenlemeye yönelik yeni kılavuzlar ve uyarılar yayımlamaya başladı.
Çinli düzenleyici kurumların önceki uyarıları belirli konulara odaklanma eğilimindeydi. Örneğin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı Temmuz ayında Anthropic’in kodlama aracı Claude Code’un bazı sürümlerinde güvenlik riski tespit ettiğini açıklamıştı. Düzenleyiciler ayrıca yerli kullanıcıları OpenClaw gibi yapay zeka asistanlarının riskleri konusunda defalarca uyarmıştı.
Brookings’ten Chan, “Bu artık belirli bir modelden veya güvenlik açığından kaynaklanan tekil bir tehditle ilgili değil; yapay zekanın Çin için nasıl yeni riskler yaratacağına dair çok daha geniş kapsamlı bir paradigmasal değişim uyarısıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Chan, “Bu durum, bu yeni güçlü araçları ciddiye almakla, birçok hassas noktanın olduğunu fark etmekle ve Çin’in daha hızlı hareket edip yapay zekayı bu açıkları kapatmak ve bu yeni güçlü siber aktörlere karşı savunma yapmak için de kullanması gerektiğiyle ilgili” dedi.