Trump, göreve dönüşünün ardından ilk günlerinde teknoloji devlerine yönelik sert bir tutum takındı. Ancak teknoloji devlerinin yaptıkları bağışlar dahil Trump’ı etkileme çalışmaları kısa sürede sonuç verdi ve en büyük teknoloji şirketleri Trump’tan neredeyse istedikleri her şeyi almış durumda
Başkan Donald Trump ocak ayında Beyaz Saray’a dönmeden önce, teknoloji sektörünün devleri onu etkilemek için tüm kozlarını oynadı; yemin töreni için bağışlar yaptı ve Florida’nın Palm Beach kentindeki Mar-a-Lago’ya ziyaretler düzenledi.
Ancak Trump göreve gelir gelmez Meta’yı parçalamaya yönelik mücadeleyi sürdüreceğine söz verdi, Apple’ın tedarik zincirlerinin maliyetlerini artıracak gümrük tarifeleri uyguladı ve Nvidia ile diğer çip üreticilerinin yapay zeka çipleri ihracatını kısıtladı. Bu tablo, teknoloji sektörünün başkanı etkileme çabalarının karşılık bulmayacağı izlenimini yarattı.
Şimdi ise en büyük teknoloji şirketleri Trump’tan neredeyse istedikleri her şeyi almış durumda.
Yaz aylarından bu yana Trump, yapay zeka çiplerinin ihracatına yönelik birçok sınırlamayı kaldırdı, yapay zeka geliştirmesini besleyen veri merkezlerinin inşasını hızlandırdı ve bir kripto para türüne devlet onayı veren yasaları destekledi. Bu ay Trump, eyaletler tarafından belirlenen yapay zeka kısıtlamalarını ortadan kaldıran bir başkanlık kararnamesi imzaladı ve Amerika’nın en büyük rakibi Çin’e daha güçlü bir Nvidia çipinin satışına yeşil ışık yaktı.
Teknoloji şirketleri ve onların liderleri tarafından çevresi sarılan Trump, fiilen ABD’nin en zengin ve en güçlü sektörlerinden biriyle karşılıklı çıkar sağlayan bir ittifakı kalıcı hale getirdi.
Trump’ın öngörülemezliği nedeniyle bu mutabakatın ne kadar süreceği belirsiz.
Ancak bu dönüşüm, yapay zeka gibi hızla büyüyen teknolojiler açısından önemli sonuçlar doğurabilir ve şimdiden gelecek yılki ara seçimlerde gündeme gelmesi muhtemel yeni tartışmaları tetiklemiş durumda.
1,4 trilyon dolarlık yatırım
Trump, teknoloji şirketlerinden aldığı desteği ABD’nin yapay zeka ve kripto alanında liderlik hedefini güçlendirmek için kullanırken, “Önce Amerika” ekonomik gündemi için de kazanımlar elde etti. The New York Times’ın hesaplamasına göre Amazon, Apple, Google, Meta, Nvidia, OpenAI ve Oracle bu yıl ABD içindeki veri merkezleri ve üretim projeleri için toplam 1,4 trilyon dolarlık yatırım açıkladı.
Silikon Vadisi açısından Trump ile kurulan ittifak adeta bir gelirlerin patlaması anlamına geldi. Olası düzenlemelerden kurtulan ve sektöre dost politikalarla desteklenen Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia ve Tesla’nın hisseleri hızla yükseldi. En popüler kripto para olan Bitcoin rekor seviyelere ulaştı. Teknoloji şirketleri ise yapay zekayı büyük ölçüde engellenmeden geliştirmeye devam edebiliyor.
Ancak bu ilişki, sağ kanat içinde de bir yarılmaya yol açtı; Cumhuriyetçi milletvekillerini böldü ve muhafazakar düşünce kuruluşları ile Trump’ın eski danışmanı Steve Bannon gibi popülist figürlerden eleştiriler aldı.
Eleştirmenlere göre Trump, teknoloji milyarderlerinin yönetimde kontrolsüz biçimde etkili olmasına izin vererek sektörü daha da zenginleştiren politikalara kapı araladı.
Sağ eğilimli Heritage Foundation’da teknoloji politikalarının başında bulunan Wes Hodges, “Büyük Teknoloji bizim koalisyonumuz için doğal bir müttefik değil. Bizim görevimiz, Büyük Teknoloji’nin muhafazakarlar için bir tehdit oluşturan benzersiz güç yoğunlaşmasını unutturmamaktır” dedi.
Beyaz Saray sözcüsü Liz Huston ise Trump’ın teknoloji sektörüyle ilişkisinin Amerika’nın refahını artıracağını söyledi. Huston, “Başkan Trump, özel sektör devleriyle olan yakın ilişkilerini kullanarak Amerika’nın 21. yüzyılın geri kalanında teknolojik hakimiyetini sağlamlaştırıyor” ifadelerini kullandı.
Elon Musk’ın Beyaz Saray’dan ayrılması diğer teknoloji devleri için fırsat yarattı
Teknoloji sektörünün bu yıl elde ettiği kazanımlar, şirketlerin yürüttüğü ısrarlı lobi faaliyetlerinin ardından geldi. Tesla ve SpaceX’in patronu Elon Musk, mayıs ayında Trump yönetimindeki danışmanlık görevinden ayrıldığında, diğer teknoloji şirketleri bunu bir fırsat olarak gördü.
Beyaz Saray’ın yapay zeka ve kripto sorumlusu olan girişim sermayedarı David Sacks ve diğer Silikon Vadisi’nden isimler, Nvidia’nın CEO’su Jensen Huang gibi yöneticilerin doğrudan başkana lobi yapmasının önünü açtı. Amazon, Meta, Google, Palantir ve Coinbase gibi şirketler ise Beyaz Saray’ın Doğu Kanadı’nın bir balo salonuyla değiştirilmesi projesine bağış yaparak Trump’ın girişimlerine açıkça destek verdi.
Free Press’in eş CEO’su Jessica Gonzalez, “Başkanı nasıl yönlendireceğini bilen bir sektör görüyoruz” dedi.
Bu gelişen ilişkinin en net örneklerinden biri, eylülde teknoloji liderleri için Beyaz Saray’da verilen bir akşam yemeğinde görüldü. Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg ve Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates ile aynı masada oturan Trump, yöneticilerin “iş dünyasında bir devrime liderlik ettiğini” söyledi ve onları “en parlak insanlar” olarak niteledi.
Buna karşılık OpenAI CEO’su Sam Altman, Trump’ı “iş dünyası yanlısı” bir başkan olarak övdü. Google CEO’su Sundar Pichai, Trump’ın yapay zeka konusundaki “liderliğini” takdir etti. Apple CEO’su Tim Cook ise başkana teşekkür etti.
Trump teknoloji sektörüyle daha da yakınlaşırken, bazı Cumhuriyetçiler bu ilişkinin çocuklar için yapay zeka güvenliği, yapay zekanın istihdam üzerindeki etkileri ve yapay zekayı besleyen, yüksek enerji tüketen veri merkezlerinin yayılması gibi konularda ne anlama geleceğinden endişe duymaya başladı.
Temmuz ayında Cumhuriyetçiler, eyaletlerin yapay zeka düzenlemeleri getirmesini engelleyecek bir hükmü içeren kongre harcama paketine ezici çoğunlukla karşı oy verdi. Bu hüküm, Teksaslı Senatör Ted Cruz tarafından önerilmiş ve bu ay Trump’ın imzaladığı başkanlık kararnamesiyle fikrin yeniden gündeme gelmesinde rol oynayan David Sacks tarafından desteklenmişti.
Aile Çalışmaları Enstitüsü’nün kasım ayında yaptığı bir kamuoyu yoklamasında, Amerikalı seçmenlerin yüzde 57’si federal hükümetin, eyaletlerin yapay zeka yasalarını engellemesine karşı çıktığını belirtti.
Ülkenin birçok yerinde, Trump’ın veri merkezi inşasını teşvik eden politikaları da tartışma konusu oldu. Meta, Amazon, Microsoft ve diğer şirketler, büyük miktarda enerji ve su tüketen bu dev tesislerin inşasına hız verdi. Bu tesisler, halkın elektrik ve su faturalarını artırmakla suçlanıyor.
Georgia Kamu Hizmetleri Komisyonu’na geçen ay seçilen iki Demokrat, veri merkezleri patlaması sırasında uygun fiyatlı hizmet mesajıyla kampanya yürüterek koltuk kazandı. Komisyon, eyaletin elektrik hizmetlerini düzenliyor.
Bazıları ise Trump’ın teknoloji sektörüyle kurduğu ittifakın, yapay zekanın çocuk güvenliği ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkilerine dair endişeleri gölgede bırakmasından kaygı duyuyor. OpenAI ve diğer yapay zeka şirketleri, çocuklarının yapay zeka sohbet botlarıyla sağlıksız ilişkiler kurduktan sonra intihar ettiğini öne süren aileler tarafından dava edildi.
Foundation for American Innovation’da kıdemli araştırmacı ve Federal İletişim Komisyonu Başkanı Brendan Carr’ın eski danışmanı olan Evan Swarztrauber, “Amerikan yapay zekasını desteklerken aynı zamanda çocukları korumamız gerektiğini söylemek bir çelişki olmamalı” dedi.
Cecilia Kang / New York Times