Deprem ve tsunami riski altındaki Japonya, olası bir felakette hükümetin çalışmasını sürdürecek ikinci bir başkent arıyor. 13 yerel yönetimin yarıştığı Japonya’nın yedek başkent projesini The New York Times yazdı
Javier C. Hernández, Hisako Ueno / The New York Times
Tokyo, 158 yıldır Japonya’nın göz kamaştırıcı başkenti; yemek, kültür, iş dünyası ve yönetimin dünyaca ünlü merkezi olarak varlığını sürdürüyor.
Ancak Tokyo yakında bir yedeğe sahip olabilir. Japonya Parlamentosu kısa süre önce, doğal afet veya başka bir acil durumda hükümet faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak üzere alternatif bir merkez olarak hizmet verecek ikincil bir başkent kurulmasını öngören yasa tasarısını kabul etti.
Potansiyel olarak yüz milyonlarca doların yanı sıra vergi indirimleri, turizm ve kentsel canlanma fırsatları sunan plan, Japonya’da büyük bir yarış başlattı. İş merkezi Osaka, güneydeki Fukuoka vilayeti ve kuzeydeki Hokkaido adası dahil olmak üzere 13 yerel yönetim şimdiden yarışa katıldı. Yaklaşık 1,9 milyon kişinin yaşadığı, sakin ve dağlık Gunma bölgesi bile adaylığını koydu.
Belediye başkanları ve valiler, ilgilerini duyurmak için gösterişli basın toplantıları düzenledi. Osaka, adaylığı için Nyaniwa Fukumaru adlı, konuşan bir ‘karşılama kedisini’ maskot olarak bile tasarladı.
Düşünce kuruluşu Tokyo Foundation’ın kıdemli politika yetkilisi Masashi Kawai, yarışmanın büyük bir festival havası taşıdığını söyledi: “‘Altına hücumu kaçırmayalım’ anlayışı hâkim oldu.”
Bu fikir Japon vatandaşlarını ikiye böldü. Planın destekçileri, uzun zamandır depremlere, tayfunlara ve sellere açık olan Japonya’nın, Tokyo’daki hükümet dairelerinin işlevsiz kalması ihtimaline karşı hazırlıklı olması gerektiğini söylüyor. Karşı çıkanlarsa bunun, Başbakan Sanae Takaichi’nin müttefiklerini ödüllendirmeyi amaçlayan yanlış yönlendirilmiş bir öneri olduğunu savunuyor. Takaichi’nin en yakın siyasi ortaklarından Japonya İnovasyon Partisi, yıllardır kendi merkezi Osaka’nın alternatif başkent olması için çalışıyor.
Kazananı belirlemek Takaichi’ye düşecek. Henüz resmi bir takvim açıklanmadı, ancak kabinesinin önümüzdeki birkaç ay içinde ikinci başkent için gerekli koşulların bir listesini hazırlaması bekleniyor.
Javier C. Hernández, Hisako Ueno / The New York Times
Tokyo, 158 yıldır Japonya’nın göz kamaştırıcı başkenti; yemek, kültür, iş dünyası ve yönetimin dünyaca ünlü merkezi olarak varlığını sürdürüyor.
Ancak Tokyo yakında bir yedeğe sahip olabilir. Japonya Parlamentosu kısa süre önce, doğal afet veya başka bir acil durumda hükümet faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak üzere alternatif bir merkez olarak hizmet verecek ikincil bir başkent kurulmasını öngören yasa tasarısını kabul etti.
Potansiyel olarak yüz milyonlarca doların yanı sıra vergi indirimleri, turizm ve kentsel canlanma fırsatları sunan plan, Japonya’da büyük bir yarış başlattı. İş merkezi Osaka, güneydeki Fukuoka vilayeti ve kuzeydeki Hokkaido adası dahil olmak üzere 13 yerel yönetim şimdiden yarışa katıldı. Yaklaşık 1,9 milyon kişinin yaşadığı, sakin ve dağlık Gunma bölgesi bile adaylığını koydu.
Belediye başkanları ve valiler, ilgilerini duyurmak için gösterişli basın toplantıları düzenledi. Osaka, adaylığı için Nyaniwa Fukumaru adlı, konuşan bir ‘karşılama kedisini’ maskot olarak bile tasarladı.
Düşünce kuruluşu Tokyo Foundation’ın kıdemli politika yetkilisi Masashi Kawai, yarışmanın büyük bir festival havası taşıdığını söyledi: “‘Altına hücumu kaçırmayalım’ anlayışı hâkim oldu.”
Bu fikir Japon vatandaşlarını ikiye böldü.
Planın destekçileri, uzun zamandır depremlere, tayfunlara ve sellere açık olan Japonya’nın, Tokyo’daki hükümet dairelerinin işlevsiz kalması ihtimaline karşı hazırlıklı olması gerektiğini söylüyor. Karşı çıkanlarsa bunun, Başbakan Sanae Takaichi’nin müttefiklerini ödüllendirmeyi amaçlayan yanlış yönlendirilmiş bir öneri olduğunu savunuyor. Takaichi’nin en yakın siyasi ortaklarından Japonya İnovasyon Partisi, yıllardır kendi merkezi Osaka’nın alternatif başkent olması için çalışıyor.
Kazananı belirlemek Takaichi’ye düşecek. Henüz resmi bir takvim açıklanmadı, ancak kabinesinin önümüzdeki birkaç ay içinde ikinci başkent için gerekli koşulların bir listesini hazırlaması bekleniyor.
İkinci başkent fikrinin Japonya tarihinde bazı örnekleri bulunuyor. Japonya’nın 1603’ten 1868’e kadar süren Edo döneminde iki başkenti vardı. Daha sonra Tokyo adını alan Edo, şogunun hüküm sürdüğü siyasi ve idari başkentti. Kyoto ise imparatorun yaşadığı kültürel ve ruhani başkentti.
Son yıllarda doğal afetlerin yarattığı tehdit, bazı uzmanları ve siyasetçileri bu fikri yeniden gündeme getirmeye yöneltti. Japonya, Pasifik Okyanusu’nu çevreleyen ve sismik açıdan aktif faylardan oluşan Pasifik “Ateş Çemberi” üzerinde bulunuyor. Uzmanlar, Tokyo ve diğer büyük şehirlerde “mega deprem” olarak adlandırılan bir depremin meydana gelme olasılığı konusunda uyarıda bulundu.
2011 yılında Japonya’nın kuzeydoğusunda meydana gelen 9,1 büyüklüğündeki mega deprem ve tsunami, 19 binden fazla kişinin ölümüne ve bir nükleer felaketin yaşanmasına neden oldu. Deprem, merkez üssünün yaklaşık 370 kilometre güneybatısında bulunan Tokyo’nun kırılganlığını hatırlattı.
Başka bir kentin başkent ilan edilmesi, Japonya nüfusunun merkezden uzaklaştırılmasına ve başkent dışındaki ekonomik büyümenin hızlandırılmasına da yardımcı olabilir. Son yıllarda çok sayıda insan iş ve eğitim için kırsal bölgelerden Tokyo’ya taşındı. Kırsal kesimin nüfusu boşalırken Tokyo metropol bölgesinin nüfusu arttı ve geçen yıl hafif bir yükselişle 37 milyona ulaştı.
Maliyetlerle ilgili kaygılar
Uzmanlar, doğal afetlerin Tokyo’daki hükümet açısından oluşturabileceği tehdit konusunda hemfikir. Ancak bazı eleştirmenler, planın bu riskleri gidermek için pek az şey yapacağını söylüyor.
Tokyo’daki Chuo Üniversitesi’nde emeritus profesör ve eski bir Tokyo yetkilisi olan Nobuo Sasaki, yasanın aday kentlerdeki zeminin sağlamlığı gibi önemli etkenleri hesaba katmadığını söyledi.
Sasaki, “‘İkinci başkentin’ tam olarak ne anlama geldiği veya nasıl geliştirilmesi gerektiği bütünüyle belirsizliğini koruyor” dedi.
Muhalefet milletvekilleri, güçlü adaylardan Osaka’nın da depremlere karşı savunmasız olması nedeniyle alternatif merkez olmaya uygun olmadığını savunuyor. Ayrıca hükümet dairelerini barındıracak yedek yapıların inşa maliyetiyle ilgili endişelerini dile getiriyorlar.
Japonya Anayasal Demokrat Partisi milletvekili Makiko Kishi, önerinin ‘yarım yamalak’ olduğunu ve ‘partizan manevralarla, çıkar gruplarının peşinde koşulmasıyla lekelendiğini’ söyledi.
Bazı uzmanlar, Japonya’nın bunun yerine Tokyo’nun depremlere ve diğer tehditlere karşı savunmasını güçlendirmeye odaklanması gerektiğini savunuyor. Yedek bir başkent belirlenmesinin, milyonlarca insanın kırsal bölgelerden başka bir mega kente kaçmasına yol açarak Japonya’nın kırsalındaki sorunları daha da ağırlaştırabileceğini söylüyorlar.
İkinci olma yarışı
Çelişen görüşlere rağmen Japonya’nın dört bir yanındaki yerel yöneticiler, bölgelerinin neden seçilmesi gerektiğini anlatmak için son haftalarda harekete geçti.
Nagoya Belediye Başkanı Ichiro Hirosawa, kentini tanıtacağı bir basın toplantısı düzenlemek için geçen ay katılmayı planladığı dans festivalini iptal etti.
Kentin üretim gücünü öne çıkarmayı planladığını belirten Hirosawa, “ülkeyi ele geçirmek için elimizden gelen her şeyi yapacaklarını” söyledi.
Kuzeydeki Hokkaido vilayeti ile başkenti Sapporo’nun yetkilileri, ikincil başkent statüsünü elde etmeye odaklanacak ekipler kurdu. Bölgelerinin, Japonya’nın güneyi açıklarında bulunan ve sismik açıdan aktif bir bölge olan Nankai Çukuru’na uzaklığını vurguladılar.
Politika uzmanı Kawai, Tokyo’nun başarısını tekrarlamanın zor olacağını söyledi. Bölgelerin bunun yerine, azalan nüfusun etkisini dengelemek için ekonomik büyümeyi destekleyecek yaratıcı yöntemler bulmaya odaklanması gerektiğini belirtti.
Kawai “Bu yaklaşım olmadan ikinci başkent girişimi bir yarar değil, yüz zarar getirecek” dedi.