San Francisco’da OpenAI ve Anthropic gibi yapay zeka devlerinin yarattığı servet dalgası, yaşam maliyetlerini yeniden yukarı taşıdı. Artık yıllık 180-250 bin dolar kazanan genç teknoloji çalışanları bile kentte gelecek kurmanın zorlaştığını söylüyor
Emmy Martin / New York Times
27 yaşındaki Katrine Razniak, 2022’de LinkedIn’de işe alım uzmanı olarak San Francisco’ya geldiğinde yılda 70 bin dolar kazanıyordu. Yazılım şirketi Rippling’e geçip müşteri yöneticilerinden oluşan bir ekibi yönetmeye başladığında yıllık maaşı 180 bin dolara çıktı. Sevgilisi 39 yaşındaki Adam Woodbury, 2021’de kente taşındı ve yazılım mühendisi olarak yılda 185 bin dolar kazanıyor.
Bugünlerde San Francisco’da bu altı haneli maaşlar bile artık yeterli değil.
Razniak ve Woodbury bu bahar ayda 5 bin doların altında tek yatak odalı bir daire aramaya başladıklarında sonuç alamadı. Üç ay boyunca yaklaşık 30 evi gezdiler, ancak hepsi hem çok pahalıydı hem de yoğun talep görüyordu. Aylık kirası 5 bin 200 dolar olan bir ilanda 30 kişinin adını başvuru listesine yazdırdığını gördüler.
Aramayı sonlandırdılar. Ancak uygun bir ev bulmuş olsalar bile akıllarında bir soru kalacaktı: Market alışverişinin ve arkadaşlarla dışarıda yenen akşam yemeklerinin bile finansal kaygı kaynağına dönüştüğü bir şehirde gelecek kurulabilir miydi?
Razniak, “Tamamen umutsuz hissetmiyorum ama San Francisco’da kalabileceğimi sanmıyorum” dedi. Woodbury ise, “Bir noktada ikimiz de yavaş yavaş bunun artık hiç mantıklı olmadığını fark ettik” diye ekledi.
Razniak ve Woodbury, geleneksel ölçülere göre zor durumda sayılmaz. Ancak yapay zeka kaynaklı yeni servet dalgası San Francisco’ya akmaya hazırlanırken, Silikon Vadisi hayalinin peşinden bu kente gelen genç teknoloji çalışanları bile artık kentte yaşamanın giderek zorlaştığını söylüyor.
Bunun nedeni, merkezi San Francisco’da bulunan ve toplam değerlemeleri neredeyse 1 trilyon dolara yaklaşan OpenAI ve Anthropic’in halka açılmaya hazırlanmasıyla, diğer teknoloji çalışanlarından çok daha fazla harcama gücüne sahip bir yapay zeka elitinin ortaya çıkması. Özel piyasa araştırma şirketi Sacra’nın analizine göre bu iki şirket ve Elon Musk’ın yeni halka açılan SpaceX’i, mevcut ve eski çalışanları arasından 20’den fazla yeni milyarder çıkarabilir.
Woodbury, maaşı ABD Nüfus Sayım Bürosu verilerine göre Amerikan hanelerinin yaklaşık en üst yüzde 20’lik dilimine girse de, “Biraz, artık burada yaşamaya yeterince iyi değilmişim gibi hissediyorum; çünkü bir yapay zeka şirketinde çalışmıyorum” dedi.
Woodbury kısa süre önce Kaliforniya’daki daha ucuz Carnelian Bay’e taşındı. Razniak ise San Francisco’nun Haight-Ashbury semtinde iki ev arkadaşıyla paylaştığı ve ayda 1.650 dolar ödediği dairede kalmaya devam ediyor. İlişkilerini uzaktan yürütüyorlar.
San Francisco uzun süredir hayatta kalma mücadelesiyle boğuşuyor. Ancak OpenAI, Anthropic ve diğer girişimlerin çok sayıda yapay zeka çalışanını kente çekmesiyle bu sorun daha da büyüdü. Council for Community and Economic Research’ün Yaşam Maliyeti Endeksi verilerine göre şehirde genel yaşam maliyeti, ulusal ortalamanın yüzde 65,6 üzerinde.
Bu farkın başını konut çekiyor. Redfin’in raporuna göre San Francisco’da ortanca konut fiyatı nisan ayında 1,7 milyon doları aştı; bu rakam, yaklaşık 450 bin dolar olan ulusal ortalamanın çok üzerinde. Son aylarda şehrin ortalama apartman kirası da New York’u geçerek ülkenin en pahalısı oldu ve gayrimenkul veri şirketi CoStar’a göre ayda 3 bin 827 dolara ulaştı.
CoStar kıdemli araştırmacısı Nigel Hughes, “Bu bir basınç kazanı ve çok hızlı ısındı” dedi. CoStar verilerine göre Marina District, Pacific Heights ve South of Market gibi kentin en çok talep gören bazı mahallelerinde daire boşluk oranı yaklaşık yüzde 3’e geriledi. Bu oran 2020’de yaklaşık yüzde 13’tü. Yeni inşaatlar ise durma noktasına geldi.
Artan emlak fiyatlarına başka maliyetler de ekleniyor. Yaşam Maliyeti Endeksi’ne göre San Francisco’da kamu hizmetleri ulusal baz çizginin yaklaşık yüzde 41, ulaşım yaklaşık yüzde 43, market alışverişi ise ülkenin geri kalanına göre yaklaşık yüzde 19 üzerinde.
Üstelik komşuya yetişmek de giderek zorlaşıyor; bu örnekte komşular OpenAI CEO’su Sam Altman ve Anthropic CEO’su Dario Amodei. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’na göre San Francisco’da ortalama yıllık ücret geçen yıl 196 bin 365 dolara çıktı. Bu rakam 2020’de 153 bin 359 dolardı.
San Francisco Belediyesi Başekonomisti Ted Egan, yüksek gelirli kişilerin her zaman şehrin sunduğu imkanlarla maliyetleri tartıp, bahçeli ve garajlı bir yer için taşınıp taşınmamayı değerlendirdiğini söyledi. Ona göre yeni olan şey bunun ölçeği. Uber 2019’da halka açıldığında değerlemesi yaklaşık 82 milyar dolardı.
Egan, “OpenAI ve Anthropic’in bunun 10 katından daha yüksek değerlemelere sahip olduğu tahmin ediliyor” dedi.
Belediye Başkanı Daniel Lurie ise yaptığı açıklamada yönetiminin çocuk bakımına erişim, yeni aile konutu imar planı ve ulaşım iyileştirmeleriyle maliyetleri azaltmaya çalıştığını söyledi. Ancak altı haneli gelir sahiplerinin kaygılarına özel olarak değinmedi.
23 yaşındaki Jolie Gan, Massachusetts Institute of Technology’deki (MIT) Fulbright bursunu tamamladıktan sonra ocak ayında San Francisco’ya taşındı. Şu anda iki işi var: Girişim sermayesi şirketi Andreessen Horowitz’de çalışıyor ve teknoloji ile bilim yayını Core Memory için yazıyor. Yılda yaklaşık 250 bin dolar kazanıyor. O ve ev arkadaşı iki ay içinde üç kez taşınmak zorunda kaldı. Birinde iki yatak odalı diye tanıtılan bir dairenin gerçeği yansıtmadığını gördüler; bir diğerinde ise siyah küf ve fare bulunan bir binadan ayrıldılar.
Gan, yılda 250 bin dolar kazandığı ve öğrenci kredisi borcu olmadığı için idare edebildiğini, hatta emeklilik için birikim yapabildiğini söyledi. Ancak yılda 200 bin doların altında kazanan arkadaşlarının üzerindeki baskıyı gördüğünü belirtti; bu kişilerde kira, faturalar ve market harcamaları gelen paranın neredeyse tamamını tüketiyor.
Gan, kariyer fırsatları, şehrin enerjisi ve kurduğu çevre nedeniyle önümüzdeki birkaç yıl San Francisco’da kalmaya kararlı olduğunu söyledi.
Gan, “Bu konut durumu ne kadar saçma olursa olsun ve şehir ne kadar pahalı hale gelirse gelsin, bence tüm bu soyut değerler hala benim için buna değiyor” dedi.
Razniak ve Woodbury ise Seattle’ı düşünmeye başladı. Razniak’ın orada hayal ettiği yaşam, ülkenin neredeyse başka her yerinde dikkat çekici sayılacak ortak gelirlerine rağmen San Francisco’da karşılayabileceğini düşünmediği bir hayat.
Razniak şu sözleri kaydetti:
“Bir ev istiyoruz, garaj istiyoruz, depolama alanı istiyoruz, ve bunlar burada ulaşılabilir görünmüyor”