ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda yürüyen İsrail-Suriye güvenlik görüşmelerinde, Netanyahu’ya verilen 1 aylık süre işlerken Hermon Dağı’ndaki İsrail askeri varlığı anlaşmanın önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.
ABD’nin, İsrail ve Suriye’ye mart ayına kadar bir güvenlik anlaşması imzalamaları yönünde baskı yaptığı, sürece yakın kaynaklar tarafından dile getirildi. Kaynaklar, anlaşmanın “yakın zamanda” duyurulabileceğini belirtiyor.
Müzakerelerin önündeki en büyük engel olarak İsrail askerlerinin Hermon Dağı’ndaki (Cebel el-Şeyh) varlığı öne çıkıyor. Tarafların bu konuda pozisyonlarını sertleştirdiği ifade ediliyor.
Middle East Eye‘ın haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, salı günü Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmeye dair bilgi sahibi bir kaynağa göre, Trump bu görüşmede İsrail-Suriye güvenlik anlaşmasını da gündeme getirdi.
Kaynak, Trump’ın Şara’ya, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya anlaşmayı tamamlaması için bir ay süre verdiğini söylediğini aktardı ve şöyle dedi:
“İsrail ile yapılan görüşmelerde önemli ilerleme sağlandı. Tek sorun Hermon Dağı. Diğer tüm başlıklarda mutabakat var.”
Bu takvimin, Körfez ülkelerinden bir yetkili tarafından da doğrulandığı belirtildi.
Washington’un mesajı: Tek ve birleşik Suriye
Trump’ın Şara’ya, ABD’nin “çoklu değil, birleşik bir Suriye” görmek istediğini de ilettiği aktarıldı. Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada Şara ile “çok iyi bir görüşme” gerçekleştirdiğini ve Suriye ile bölgedeki gelişmelerden memnuniyet duyduğunu söyledi.
Suriye hükümeti görüşmenin içeriğine dair ayrıntı vermekten kaçınırken, bir Suriyeli yetkili İsrail ile müzakerelerde ilerleme olduğunu ve yakın zamanda bir “atılım” beklediklerini doğruladı.
İsrail’in kırmızı çizgisi ne?
Konuya yakın üst düzey Batılı bir yetkili, İsrail’in Hermon Dağı’ndan çekilmeyi kesin bir “kırmızı çizgi” olarak gördüğünü ABD’ye net biçimde ilettiğini söyledi. Aynı yetkili, İsrail’in dört hafta içinde bu tutumunu değiştirmesini beklemediklerini vurguladı.
İsrail, Baas rejiminin 2024 sonunda çökmesinin ardından Hermon Dağı’nı fiilen kontrol altına almıştı. Bölge, stratejik yüksekliği nedeniyle İsrail açısından hayati öneme sahip.
Süveyda ve Dürziler dosyası
İsrail’in, güneydeki Süveyda vilayetini kontrol eden Dürzi lider Şeyh Hikmet el-Hicri’yi desteklediği, bu bölgenin Şam yönetimiyle özerklik konusunda anlaşmazlık yaşadığı ifade ediliyor.
Trump-Şara görüşmesine vakıf olan kaynaklara göre, İsrail-Suriye mutabakatı çerçevesinde Suriye ordusu Süveyda’ya askeri operasyon düzenlemeyecek. Bölgenin entegrasyonu için İsrail destekli müzakereler yürütülecek.
Middle East Eye’a konuşan batılı bir yetkiliye göre, Trump’ın İsrail’e yönelik baskısının arkasındaki asıl isim ABD’nin özel temsilcisi Thomas Barrack. Yetkili, Barrack’ın yaklaşımının ABD yönetimi içinde herkes tarafından destek görmediği vurguladı.
Barrack’ın, Suriye’nin kuzeydoğusunda Kürt güçlerin kontrolünün çözülmesinde de kilit rol oynadığı, ancak bu politikanın Pentagon (CENTCOM) ve bazı Cumhuriyetçi senatörler tarafından eleştirildiği belirtiliyor.
1974’ten beri yaşanan en büyük gelişme…
Suriye ve İsrail, bu ay Paris’te yapılan ABD arabuluculuğundaki görüşmelerin ardından, istihbarat paylaşımı ve askeri gerilimi azaltmaya yönelik ortak bir iletişim mekanizması kurma konusunda anlaşmaya vardı.
İki ülke arasında 1974’ten bu yana ABD destekli bir güvenlik anlaşması bulunuyor. 2024’te Şam’daki rejimin çökmesi sonrası İsrail, Golan Tepeleri’nin ötesindeki bazı bölgeleri de kontrol altına almış ve Suriye askeri altyapısını hedef alan saldırılarını artırmıştı.
Ortak açıklamada, yeni mekanizmanın “anlaşmazlıkları hızlı biçimde ele almak ve yanlış anlamaları önlemek” amacıyla kurulacağı vurgulandı.