IEA, IMF ve Dünya Bankası, savaşın tetiklediği arz sıkışıklığı, fiyat artışları ve piyasa oynaklığına karşı ortak müdahale grubu oluşturuyor
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, Orta Doğu’daki savaşın enerji piyasaları ve küresel ekonomi üzerindeki etkilerini sınırlamak ve özellikle düşük gelirli ülkelere destek sağlamak amacıyla ortak bir müdahale mekanizması kurma kararı aldı.
Üç kurumun ortak açıklamasında, savaşın bölgede yaşam koşulları ve geçim kaynakları üzerinde ciddi tahribat yarattığı, aynı zamanda küresel enerji piyasasında tarihsel ölçekte bir arz sıkışıklığına yol açtığı belirtildi.
Açıklamada, söz konusu etkilerin “önemli, küresel ve son derece asimetrik” olduğu vurgulanarak, özellikle enerji ithalatçısı ve düşük gelirli ülkelerin bu durumdan orantısız biçimde etkilendiği ifade edildi.
Yükselen petrol, doğalgaz ve gübre fiyatlarının halihazırda etkilerini hissettirdiği belirtilirken, bunun gıda fiyatlarına yönelik endişeleri de artırdığına dikkat çekildi.
Küresel tedarik zincirlerinin de bu süreçten olumsuz etkilendiği aktarılan açıklamada, helyum, fosfat ve alüminyum gibi emtiaların yanı sıra Körfez bölgesindeki önemli merkezlerde yaşanan uçuş aksaklıklarının turizm sektörünü de baskıladığı kaydedildi.
Artan piyasa oynaklığı, gelişmekte olan ülkelerde para birimlerinin değer kaybetmesi ve enflasyon beklentilerindeki bozulmanın, daha sıkı para politikaları ve daha zayıf büyüme ihtimalini güçlendirdiği belirtildi.
Kuruluşlar, bu yüksek belirsizlik ortamında gelişmeleri yakından izlemek, analizleri uyumlu hale getirmek ve politika yapıcılara rehberlik etmek için koordinasyonun kritik önem taşıdığını vurguladı. Bunun özellikle sınırlı politika alanına sahip, yüksek borç yükü altındaki ve savaşın dolaylı etkilerine daha açık ülkeler için geçerli olduğu ifade edildi.
Bu kapsamda oluşturulacak grubun; enerji fiyatları ve piyasaları, ticaret akışları, mali dengeler, ödemeler dengesi baskıları, enflasyon eğilimleri, emtia ihracat kısıtlamaları ve tedarik zinciri sorunları gibi alanlarda veri paylaşımı yaparak etkilerin boyutunu değerlendireceği belirtildi.
Ayrıca grubun, hedefe yönelik politika önerileri geliştireceği, finansman ihtiyaçlarını analiz edeceği ve gerekli durumlarda mali destek ile risk azaltıcı araçların devreye alınmasını koordine edeceği aktarıldı.
Açıklamada, söz konusu girişimin diğer çok taraflı ve bölgesel aktörlerle iş birliğini de kapsayacağı ve nihai amacın küresel ekonomik ve finansal istikrarı korumak, enerji güvenliğini güçlendirmek ve etkilenen ülkeleri sürdürülebilir toparlanma ve büyüme sürecinde desteklemek olduğu vurgulandı.