Rusya’da milyarder sayısı savaş yıllarında rekor seviyeye ulaştı. Batı yaptırımları Kremlin’e karşı bir kopuş yaratmak yerine, Vladimir Putin’in “ödül-ceza” politikalarıyla zenginleri sessiz destekçilere dönüştürdü.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna’ya karşı başlattığı savaş sürerken, ülkedeki milyarderlerin sayısı tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı. Ancak 25 yılı aşkın süredir iktidarda olan Putin döneminde Rusya’nın en zengin isimleri, yani oligarklar, siyasi etkilerini neredeyse tamamen kaybetmiş durumda.
BBC Monitoring’in haberine göre bu tablo, Kremlin açısından olumlu bir sonuç doğurdu. Batı’nın uyguladığı yaptırımlar, Rusya’nın ultra zenginlerini Putin’e karşı bir muhalefet odağına dönüştürmekte başarısız olurken, Kremlin’in “havuç ve sopa” politikaları milyarderleri sessiz birer destekçiye çevirdi.
Bu sürecin nasıl işlediğini en iyi bilen isimlerden biri eski bankacılık milyarderi Oleg Tinkov. Tinkov, Ukrayna savaşını Instagram’da “çılgınlık” olarak nitelendirmesinin hemen ardından, yöneticilerinin Kremlin tarafından uyarıldığını aktardı. Kendisine, kurucusu olduğu Tinkoff Bank’ın devletleştirileceği ve tüm bağların koparılması gerektiği bildirildi. Tinkov, bankasını gerçek değerinin yalnızca yüzde 3’üne satmak zorunda kaldığını ve yaklaşık 9 milyar dolar kaybettikten sonra Rusya’yı terk ettiğini söyledi.
Rus oligarkları Sovyetlerin ardından yükselmişti
Putin öncesi dönemde oligarklar, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından devlet varlıklarını devralarak büyük bir ekonomik ve siyasi güç elde etmişti. Boris Berezovski gibi isimler, Kremlin’in en üst kademelerinde etkili olabiliyordu. Ancak Putin’in iktidarıyla birlikte bu dönem kapandı. Berezovski’nin 2013’te İngiltere’de sürgündeyken ölmesi, Rus oligarklarının siyasi etkisinin de sembolik sonu olarak görülüyor.
Putin, 24 Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik tam kapsamlı işgal emrini verdiği gün, ülkenin en zengin iş insanlarını Kremlin’de topladı. O toplantıda milyarderlerin itiraz edecek bir alanı kalmamıştı. Forbes verilerine göre savaşın ilk yılında milyarder sayısı 117’den 83’e düştü; toplam servet kaybı 263 milyar doları buldu.
Ancak sonraki yıllarda savaş ekonomisi Rusya’da büyümeyi tetikledi. 2023 ve 2024’te yüzde 4’ün üzerinde büyüme kaydedilirken, savunma sanayiinden doğrudan kazanç sağlamayan zenginler bile bu ortamdan faydalandı. Forbes’a göre 2024 itibarıyla Rusya’daki milyarderlerin yarıdan fazlası orduya tedarik sağladı ya da savaş ekonomisinden dolaylı kazanç elde etti.
2025’te 140 milyarder
2025’te Rusya’daki milyarder sayısı 140’a yükselerek rekor kırdı. Toplam servetleri ise 580 milyar dolara ulaştı. Uzmanlara göre Putin, çizgiden çıkanları sert biçimde cezalandırırken, sadık kalanlara kazanç alanları açtı. Batı yaptırımları ise beklenenin aksine Kremlin’e karşı bir çözülme yaratmak yerine, milyarderleri Putin’in etrafında kenetledi.
Analist Alexander Kolyandr’a göre Batı’nın uyguladığı yaptırımlar, Rus milyarderlerin kaçışını değil, Kremlin’e bağlılığını güçlendirdi. Carnegie Russia Eurasia Center’dan Alexandra Prokopenko ise, yabancı şirketlerin Rusya’dan çekilmesiyle oluşan boşluğun Kremlin’e yakın iş insanları tarafından doldurulduğunu ve bunun yeni bir “sadıklar sınıfı” yarattığını vurguluyor.