İran’da gözaltına alınanlar arasında yer alan 16 yaşında bir çocuğun güvenlik güçleri tarafından cinsel saldırıya uğradığı bildirildi
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, cumartesi günü yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, ülkede iki haftayı aşkın süredir devam eden protestolar sırasında binlerce İranlının hayatını kaybettiğini kabul etti. Hamaney, ölümlerden ABD Başkanı Donald Trump’ı sorumlu tutarak, Trump’ın protestocuları “açıkça cesaretlendirdiğini” ve ABD’den “askeri destek” vadettiğini öne sürdü.
Resmi internet sitesinde yayımlanan konuşmasında Hamaney, Trump’ı “suçlu” olarak nitelendirdi ve hükümet karşıtı protestolar sırasında yaşanan “hem can kayıplarından hem de verilen zarardan” ABD Başkanının sorumlu olduğunu söyledi. Protestolar, Aralık ayının sonlarında, ağırlaşan ekonomik koşullara yönelik kamuoyu tepkisiyle başlamıştı. Reuters, protestolarda en az 5 bin kişinin yaşamını yitirdiğini duyurmuştu.
Tahran’daki bir protestocu, güvenlik gerekçesiyle ismini vermeden CNN’e yaptığı açıklamada, son günlerde silahsız binlerce kişinin sokaklara çıktığını, güvenlik güçlerinin ise çatı katlarından ateş açtığını ve askeri dronların havada dolaştığını anlattı. “Lazerle hedef alıp insanların yüzüne ateş ediyorlardı,” diyen tanık, “İnsanları katlettiler… En cesur, en genç olanlarımızı öldürdüler” ifadelerini kullandı.
Hamaney, konuşmasında protestolara katılanları iki gruba ayırdı: ABD ve İsrail tarafından desteklenen, finanse edilen ve eğitilen kişiler ile bu gruplardan etkilenen gençler. İkinci grubu “saf ve yönlendirilen” kişiler olarak tanımlayan Hamaney, bu gençlerin enerji tesislerine, camilere, eğitim kurumlarına, bankalara, sağlık merkezlerine ve marketlere zarar verdiğini savundu. İran yönetimi, geçmişte de protestoları sıklıkla “yabancı güçlere” bağlamış, ancak bu iddialara ilişkin somut kanıt sunmamıştı.
Trump’tan Hamaney’e yanıt
Trump ise Hamaney’in açıklamalarına sert yanıt verdi. İran’da yeni bir liderliğe ihtiyaç olduğunu savunan Trump, Hamaney’i “ülkesini düzgün yönetemeyen hasta bir adam” olarak niteledi ve “insanları öldürmeyi bırakması gerektiğini” söyledi. Politico’ya verdiği röportajda Trump, Hamaney’i “ülkenin yıkımından ve eşi görülmemiş düzeyde şiddet kullanılmasından” sorumlu tuttu.
Gözaltılar ve idam endişesi
Hamaney, protestolara katılanlar için “sonuçlar olacağını” söyledi ancak cezaların ne olacağını açıklamadı. HRANA’ya göre 24 binden fazla kişi gözaltına alındı. Tahran savcılığının bazı protestocular için idam cezası ihtimalinden söz etmesi, kamuoyundaki endişeleri artırdı.
ABD Dışişleri Bakanlığı, protestocu Erfan Soltani’nin idam edilmesinin planlandığını açıklamış, ailesi daha sonra infazın ertelendiğini duyurmuştu. İran yargısı ise Soltani hakkında idam kararı verilmediğini savundu. İranlı yetkililer, çok sayıda dosyanın iddianameye bağlandığını ve mahkemelere sevk edildiğini açıkladı.
16 yaşındaki çocuğa cinsel saldırı
Gözaltına alınanlar arasında yer alan 16 yaşında bir çocuğun güvenlik güçleri tarafından cinsel saldırıya uğradığı bildirildi. Batı İran’daki Kirmanşah kentinde gözaltına alınan iki kişi, yaşadıklarını Kurdistan Human Rights Network (KHRN) ile paylaştı.
KHRN’ye konuşan Rebin Rahmani, gözaltı sırasında çevik kuvvet polisinin protestoculara coplarla cinsel şiddet uyguladığını belirterek, “Nakil sırasında güvenlik güçleri coplarla vücutlarına dokundu. Giysilerin üzerinden copla darp edildi ve özellikle makat bölgesine baskı uygulandı,” dedi. Rahmani, insan hakları ağının reşit olmayan protestocunun ailesine yakın kaynaklarla temas halinde olduğunu da aktardı.
İran’daki süregelen iletişim ve internet kesintileri nedeniyle, hem insan hakları örgütlerinin hem de basının gözaltına alınan kişilerin mevcut durumuna ilişkin yeni bilgiye ulaşamadığı belirtiliyor.
İnternet kesintisi sürüyor
Protestolar sırasında güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle eş zamanlı olarak İran’da 8 Ocak’ta internet erişimi büyük ölçüde kesildi. Siber güvenlik izleme kuruluşu NetBlocks, cumartesi sabahı bağlantıda “hafif bir artış” gözlendiğini, ancak erişimin hâlâ normal seviyelerin yaklaşık yüzde 2’sinde olduğunu bildirdi.
Yarı resmi Mehr News Agency, internetin bazı abonelere yeniden sağlandığını, kesintinin “terörist olaylar” gerekçesiyle uygulandığını yazdı.