Avrupa’nın hipersonik savunma kabiliyetlerinde kimin lider olacağı sorusu yeniden masada…
Avrupa, hipersonik füzelere karşı ortak bir savunma kalkanı geliştirme hedefinde kritik bir aşamaya geldi. Bugüne kadar Fransa ve Almanya öncülüğünde paralel yürütülen iki rakip hipersonik önleme sistemi projesinin, ya birleşerek tek çatı altında ilerlemesi ya da doğrudan rekabete girmesi bekleniyor.
Euractiv’e konuşan ve sürece yakın üç kaynağa göre, Avrupa Birliği ülkeleri ile Avrupa Komisyonu, Avrupa yapımı bir hipersonik balistik füze önleyicisi geliştirilmesi için yalnızca tek bir projeye finansman sağlamayı planlıyor. Avrupa Savunma Fonu’nun 2026 araştırma ve geliştirme programı kapsamında alınacak bu kararın, hafta içinde açıklanması öngörülüyor.
Şu ana kadar, pazar büyüklüğü itibarıyla tek bir projeyi kaldırabilecek bu alanda iki ayrı girişim eş zamanlı yürütüldü.
Bunlardan ilki, 2022 yılında İspanyol Sener Grubu liderliğinde başlatılan HYDEF (European Hypersonic Defence Interceptor) projesi. Projenin teknik koordinasyonu Alman füze üreticisi Diehl tarafından yürütülüyor. Mach 5’in üzerindeki hızlarla seyreden hipersonik füzeleri imha etmeyi amaçlayan sistem, Almanya merkezli savunma sanayii yapısının ağırlığını yansıtıyor.
Rakip proje ise bir yıl sonra hayata geçirilen ve Fransa merkezli savunma devi MBDA tarafından yürütülen HYDIS (Hypersonic Defence Interceptor System). Olası bir birleşmenin, Diehl ve MBDA arasında hangi ülkenin ve şirketin liderliği üstleneceği konusunda sert pazarlıkları beraberinde getireceği belirtiliyor. Kaynaklara göre, birleşme gerçekleşmezse Komisyon’un açacağı ihalede bir konsorsiyum kazanacak, diğeri ise tamamen devre dışı kalacak.
Birleşmenin riskleri
Ancak birleşme seçeneği de tüm sorunları çözmüyor. Liderliğin hangi şirkette olacağı ve görev paylaşımı, ciddi siyasi ve endüstriyel gerilimlere yol açabilir.
Benzer bir anlaşmazlık halihazırda Almanya ve Fransa arasında, yeni nesil savaş uçağı sistemi FCAS projesinde yaşanıyor ve proje sanayi çekişmeleri nedeniyle ilerlemekte zorlanıyor.
Komisyonun henüz açıklamadığı bir takvimle, şirketlere yaz aylarına doğru bir son tarih verilmesi bekleniyor. Bu süreçte alınacak kararlar, Avrupa’nın hava ve füze savunma mimarisini ve savunma sanayii dengelerini önümüzdeki onlarca yıl boyunca etkileyecek.
Öte yandan rekabetin kökeni 2022’ye uzanıyor. Avrupa Komisyonu’nun, o yıl HYDEF projesini seçmesi Brüksel ve Paris’te savunma çevrelerinde şaşkınlık yaratmıştı. MBDA, hem tecrübesi hem de hipersonik tehditlere yönelik erken uyarı sistemi TWISTER projesindeki rolü nedeniyle favori görülüyordu. Şirket, ihaleden dışlanmasının ardından hukuki itirazda bulunmuş ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un da devreye girdiği yoğun bir lobi süreci yürütmüştü.
Komisyon, ertesi yıl bu kez rekabetçi ihale açmadan HYDIS projesini MBDA’ya vererek ikinci bir program başlattı. O dönem bu yaklaşım, sanayi rekabetini canlı tutmayı, teknolojik riskleri azaltmayı ve tek bir tedarikçiye bağımlılığı önlemeyi amaçlayan “çift kaynak” stratejisiyle gerekçelendirilmişti. Ancak şimdi, Avrupa’nın hipersonik savunma kabiliyetlerinde kimin lider olacağı sorusu yeniden masada.