ABD merkezli dış politika dergisi Foreing Policy, Türkiye’nin Orta Doğu’daki rolüne ilişkin dikkat çekici bir analiz yayımladı. Analizde, bazı İsrailli siyasetçilerin ve yorumcuların dile getirdiği “Türkiye yeni İran oluyor” söyleminin gerçekçi olmadığı vurgulandı.
Uluslararası ilişkiler uzmanlarının değerlendirmelerine yer verilen analizde, Türkiye’nin bölgesel güç dengelerinde merkezi bir aktör haline geldiği ve bu durumun bazı çevrelerde yanlış yorumlandığı ifade edildi.
Analize göre Türkiye’yi İran ile aynı kategoride değerlendirmek, hem bölgesel dinamikleri hem de Ankara’nın Batı ile olan ilişkilerini göz ardı eden bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.
Türkiye’nin bölgesel rolü yeniden tartışılıyor
Orta Doğu’daki güç dengelerinin hızla değiştiğine dikkat çekilen analizde, Türkiye’nin son yıllarda diplomasi, savunma sanayii ve enerji politikalarıyla bölgesel etkisini artırdığı ifade edildi.
Ancak bazı İsrailli siyasi figürlerin Türkiye’yi “yeni İran” olarak tanımlamasının, gerçeği yansıtmaktan uzak olduğu belirtiliyor. Uzmanlara göre Türkiye, NATO üyeliği, Batı ile ekonomik bağları ve çok yönlü dış politikası nedeniyle İran’dan tamamen farklı bir konumda bulunuyor.
Ankara’nın yükselen etkisi
Analizde Türkiye’nin özellikle son yıllarda Orta Doğu, Kafkasya ve Afrika’da aktif diplomasi yürüttüğü vurgulandı.
Bu durumun bazı ülkelerde “stratejik rekabet” algısı oluşturduğu ifade edilirken, Türkiye’nin bölgesel denklemin dışında bırakılmasının mümkün olmadığı görüşüne yer verildi.
Uzmanlara göre Ankara’nın hem Batı hem de Doğu ile aynı anda diplomatik ilişki kurabilmesi, onu bölgede benzersiz bir aktör haline getiriyor.
İsrail’deki tartışmalar büyüyor
Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett’in Türkiye hakkında yaptığı “yeni İran” benzetmesi uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.
Ancak analizde bu söylemin İsrail’deki iç siyasi tartışmaların bir parçası olduğu ve stratejik gerçeklerle tam olarak örtüşmediği ifade edildi.
Uzmanlar, Türkiye’yi varoluşsal bir tehdit olarak göstermenin İsrail açısından yanlış bir stratejik okuma olabileceğine dikkat çekiyor.
Analizde dikkat çeken detay
Analizde yer alan bir başka çarpıcı nokta ise Türkiye’nin son yıllarda savunma sanayiinde elde ettiği ilerlemeler oldu. Özellikle insansız hava araçları ve yerli savunma projelerinin Ankara’nın jeopolitik etkisini artırdığı vurgulandı.
Bazı uzmanlar ise Türkiye’nin bu kapasitesi sayesinde sadece bölgesel değil küresel ölçekte de yeni bir güç merkezi olabileceğini öne sürüyor.