İsrail hükümeti, artan savunma harcamalarını karşılamak amacıyla savunma sanayi şirketlerinde kısmi özelleştirme planlıyor. Maliye Bakanlığı, IAI’de %20-49 arası hisse satışını değerlendirirken Rafael’in özelleştirilmesi için fizibilite çalışmaları yürütüyor.
İsrail, 7 Ekim 2023’den beri devam eden Gazze’ye yönelik saldırıları nedeniyle artan savunma harcamalarını dengelemek amacıyla, büyük savunma sanayi şirketlerinde hisse satışı planlıyor.
Maliye Bakanlığı Muhasebe Genel Müdürü Yali Rothenberg, Israel Aerospace Industries (IAI) için özelleştirme sürecinin başlatıldığını belirtti. IAI; Arrow hava savunma sistemi, füze ve insansız hava araçları üretimiyle biliniyor.
Financial Times’ın haberine göre hükümetin, Rafael Advanced Defense Systems şirketinin de kısmi özelleştirilmesini değerlendirdiği ifade edildi. Rafael, İsrail’in Demir Kubbe (Iron Dome) ve David’s Sling hava savunma sistemlerinin üreticisi konumunda.
Rothenberg, ülkede artan savunma yükü nedeniyle “belirli savunma varlıklarının kısmi özelleştirilmesinin” değerlendirildiğini söyledi.
Rothenberg ile kısa süre önce görevinden ayrılan Genelkurmay ve Savunma Bakanlığı mali danışmanı Tümgeneral Gil Pinchas, Rafael’in özelleştirilmesinin daha karmaşık olacağını vurguladı.
Savunma harcamaları 2 yılda ikiye katlandı
Maliye Bakanlığı, 7 Ekim 2023’te başlayan savaşın doğrudan savunma maliyetini 62 milyar dolar olarak hesaplıyor. Bu rakam ekonomik etkileri içermiyor.
İsrail’in savunma bütçesi 2024’te GSYH’nin %8,3’üne yükselerek iki yıl öncesine göre iki kat arttı. İsrail, bu dönemde Gazze, Lübnan, Suriye ve İran dahil en az yedi bölgeye saldırı düzenledi. ABD ise Hamas saldırısından bu yana İsrail’e en az 21,7 milyar dolar destek sağladı.
ABD aracılı ateşkes süreçlerinin ardından savunma bütçesinin bu yıl yaklaşık %5 GSYH seviyesine düşmesi bekleniyor.
IAI’de yüzde 20-49 arası satış gündemde
Rothenberg, hükümetin çalışma varsayımının IAI’de %25 hisse satışı olduğunu, üst sınırın ise hükümet kararlarına bağlı olarak %49 olabileceğini söyledi.
Pinchas ise ilk satışın %20-25 aralığında olacağını, sürecin “bir-iki yıl içinde” tamamlanabileceğini ifade etti.
Şirketler rekor gelir elde ediyor
Rothenberg, değerleme için erken olduğunu belirtse de, şirketin yaklaşık 30 milyar dolarlık sipariş defterine dikkat çekti.
IAI, 2024’te 6,1 milyar dolar gelir, 493 milyon dolar net kâr açıkladı. Bu, bir önceki yıla göre %55 artış anlamına geliyor.
Rafael, 2024’te gelirini %25’ten fazla artırarak 4,8 milyar dolara, net kârını ise %64 artırarak 257 milyon dolara yükseltti.
İsrail, Demir Kubbe sistemini ABD desteğiyle geliştirmesine rağmen, üçüncü ülkelere satışına henüz onay vermedi.
Ülkenin savunma sanayi ihracatı ise 2024’te 14,8 milyar dolar ile rekor kırdı.
Arazi ve tesis taşınmaları da gündemde
Pinchas, IAI’deki hisse satışının hem devlet bütçesine katkı sağlayacağını hem de şirkete yeniden yatırım imkânı yaratacağını belirtti.
Rothenberg, Savunma Bakanlığı’nın gelir üretmek için yüksek maliyetli bölgelerdeki bazı tesisleri taşımayı değerlendirdiğini söyledi. Bu kapsamda Tel Aviv merkezinde bulunan Kirya Askerî Karargâhı gibi tesislerin daha düşük maliyetli bölgelere kaydırılması gündemde.
Rothenberg ayrıca “Bu tür adımlar, artan savunma harcamalarının uzun vadeli bütçe etkilerini dengelemeye yöneliktir” sözlerini kullandı.