Ortadoğu’da artan gerilim Türkiye’nin gıda ihracatı açısından kritik riskler doğurmaya başladı. Bölgedeki jeopolitik gelişmelerin uzaması halinde özellikle hububat, süt ürünleri ve beyaz et ihracatında ciddi daralma yaşanabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, Orta Doğu’da büyüyen gerilimin Türkiye’nin en önemli ihracat pazarlarından birinde zincirleme ekonomik etki yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye’nin gıda ihracatının önemli bir bölümü Körfez ve çevre ülkelere yapılırken, bölgedeki çatışma ihtimali lojistikten talebe kadar birçok alanı etkileyebilir.
Ortadoğu pazarı Türk gıda sektörü için kritik
Türkiye’nin gıda ihracatında Orta Doğu pazarı stratejik önem taşıyor. Hububat ihracatının yaklaşık üçte biri, süt ve süt ürünlerinin ise önemli bir kısmı bu bölgeye gönderiliyor.
Sektör temsilcilerine göre İran merkezli gerilimin büyümesi halinde nakliye rotalarında aksama yaşanabilir. Bu durum özellikle kara ve deniz taşımacılığına bağlı sevkiyatlarda gecikmelere ve maliyet artışlarına yol açabilir.
Bir ihracatçıya göre en büyük risklerden biri belirsizlik:
“Pazar kapanmasa bile lojistik maliyetleri artarsa ihracatın kârlılığı ciddi şekilde düşebilir.”
Enerji ve lojistik maliyetleri alarm veriyor
Ortadoğu’daki gerilim yalnızca ticareti değil, enerji fiyatlarını da etkileyebilir. Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş ise gıda üretim maliyetlerini doğrudan artırma potansiyeline sahip.
Enerji maliyetlerinin yükselmesi;
üretim giderlerini artırabilir
taşımacılık fiyatlarını yükseltebilir
ihracatçıların rekabet gücünü zayıflatabilir
Uzmanlar, savaşın uzaması halinde Türkiye’nin gıda sektöründe hem iç piyasada fiyat baskısı hem de dış pazarda talep daralması görülebileceğini belirtiyor.
Türk ihracatçıları alternatif pazarlara yöneliyor
Sektördeki bazı şirketler riskleri azaltmak için yeni ihracat rotaları üzerinde çalışmaya başladı.
Afrika, Orta Asya ve Güneydoğu Asya pazarları Türk gıda ihracatçıları için yeni fırsatlar arasında gösteriliyor.
Ancak uzmanlara göre Orta Doğu pazarının yerini kısa vadede tamamen doldurabilecek bir alternatif bulunmuyor.
Türkiye fırsata da dönüşebilir
Bazı ekonomistlere göre kriz yalnızca risk değil aynı zamanda fırsat da yaratabilir.
Eğer bölgedeki tedarik zincirleri bozulursa Türkiye, Avrupa ile Orta Doğu arasında yeni bir gıda ve lojistik koridoru oluşturabilecek ülkeler arasında gösteriliyor.
Bu senaryoda Türkiye’nin depolama, işleme ve yeniden ihracat kapasitesi stratejik önem kazanabilir.
Derleme: Dünya Gazetesi, agronews, Gazete Oksijen