Kanada Başbakanı Carney, “Ekonomimiz dışarıdan tehdit altındayken, Kanadalılar kontrol edebileceklerimize odaklanmayı seçti. Başka ülkelerin ne yapacağını kontrol edemeyiz; ama kendi en iyi müşterimiz olabiliriz” diye konuştu.
ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’nın Çin’le bir ticaret anlaşmasını hayata geçirmesi halinde ülkeye yüzde 100 gümrük vergisi uygulayacağını söyledi. Trump, Kanada Başbakanı Mark Carney’yi uyararak böyle bir anlaşmanın Kanada’yı tehlikeye atacağını savundu.
Trump, Truth Social’daki paylaşımında, “Çin Kanada’yı canlı canlı yer, tamamen yutar; buna işletmelerinin, toplumsal dokusunun ve genel yaşam biçiminin yok edilmesi de dahil” ifadelerini kullandı. Trump, “Kanada Çin’le bir anlaşma yaparsa, ABD’ye giren tüm Kanada mal ve ürünlerine derhal yüzde 100 gümrük vergisi uygulanır” dedi.
Cumartesi günü yayımlanan bir videoda Carney, Kanadalılara yerli ürünleri tercih etme çağrısı yaptı; ancak Trump’ın gümrük vergisi tehdidine doğrudan değinmedi. Carney, “Ekonomimiz dışarıdan tehdit altındayken, Kanadalılar kontrol edebileceklerimize odaklanmayı seçti. Başka ülkelerin ne yapacağını kontrol edemeyiz; ama kendi en iyi müşterimiz olabiliriz” diye konuştu.
Kanada Başbakanı, bu ay Çin’e giderek iki ülke arasındaki gerilen ilişkileri yeniden ele aldı ve ABD’den sonra Kanada’nın ikinci büyük ticaret ortağı olan Çin’le bir ticaret anlaşmasına vardı. Carney’nin Çin ziyaretinin hemen ardından Trump destekleyici bir ton kullanmış, 16 Ocak’ta Beyaz Saray’da gazetecilere “Çin’le anlaşma imzalaması onun için iyi bir şey. Çin’le anlaşma yapabiliyorsanız yapmalısınız” demişti.
Ancak Kanada-ABD ticaretinden sorumlu bakan Dominic LeBlanc, cumartesi günü X’te yaptığı paylaşımda, “Çin’le bir serbest ticaret anlaşması arayışı yok. Ulaşılan şey, bazı önemli tarife meselelerinde çözüm oldu” dedi. Kanada’daki Çin Büyükelçiliği ise Reuters’a yaptığı açıklamada, iki ülke liderlerinin vardığı önemli mutabakatın uygulanması için Kanada ile çalışmaya hazır olduklarını bildirdi.
Son günlerde ABD-Kanada hattındaki gerilim, Carney’nin Trump’ın Grönland’a yönelik girişimlerini eleştirmesinin ardından arttı.
Kanada sanayisi üzerindeki baskı artıyor
Trump, cumartesi günü yaptığı bir başka paylaşımda, Çin’in ABD tarifelerinden kaçınmak için Kanada’yı kullanmaya çalışacağını öne sürdü. Carney için geçmişte Kanada’nın ABD’nin 51. eyaleti olması çağrılarına gönderme yapan bir unvan kullanan Trump, “Vali Carney, Kanada’yı Çin’in ABD’ye mal ve ürün göndereceği bir ‘bırakma noktası’ yapacağını sanıyorsa fena halde yanılıyor” dedi. Aynı günkü ikinci paylaşımında ise, “Dünyanın en son ihtiyacı Çin’in Kanada’yı ele geçirmesi. Bu olmayacak, yaklaşmayacak bile” ifadelerini kullandı.
Trump’ın tehdidini hayata geçirmesi halinde, yeni tarife ABD’nin kuzey komşusuna uyguladığı vergileri ciddi biçimde artıracak; metal üretimi, otomotiv ve makine gibi Kanada sanayi sektörleri üzerindeki baskıyı yükseltecek.
Carney ile Trump arasındaki ilişkiler, Kanada liderinin bu hafta Grönland konusunda sert çıkışına kadar görece sakin seyrediyordu. Carney, ardından Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda, kurallara dayalı küresel düzenin sona erdiğini kabul etmeleri gerektiğini söyledi; Kanada’yı da Amerikan hegemonyası karşısında “orta güçlerin” birlikte hareket edebileceğine örnek gösterdi. Davos’taki konuşmasında Trump ya da ABD’nin adını doğrudan anmayan Carney, “Orta güçler birlikte hareket etmeli; masada yoksanız menüdesiniz” dedi. Salondaki çok sayıda dünya lideri ve iş insanı bu sözleri ayakta alkışladı.
Trump ise Davos’taki kendi konuşmasında Kanada’nın “ABD sayesinde yaşadığını” iddia etti; Carney bu ifadeyi perşembe günü reddetti. Quebec’te konuşan Carney, “Kanada ile ABD ekonomi, güvenlik ve zengin kültürel alışverişte dikkat çekici bir ortaklık kurdu. Kanada ABD sayesinde yaşamıyor; Kanada, Kanadalı olduğumuz için gelişiyor” dedi.
Bunun ardından Trump, Kanada’ya karşı tutumunu sertleştirerek, uluslararası çatışmalar ve Gazze’nin geleceğiyle ilgilenmek üzere kurmak istediği Barış Kuruluna Kanada’nın davetini geri çekti.
Carney’nin geçen yıl seçilmesinden sonra iki lider arasındaki ton daha olumluydu. Trump o dönem, “İlişkinin çok güçlü olacağını düşünüyorum” demişti. Ancak Trump bu ay, temmuzda yeniden müzakereye açılacak ABD-Kanada-Meksika arasındaki büyük ticaret anlaşmasını “önemsiz” olarak nitelendirdi.
Başkanlığa dönüşünden bu yana Trump birçok tarife tehdidinde bulundu; bazılarını müzakereler sırasında askıya aldı ya da tamamen geri çekti. Bu hafta da NATO Genel Sekreteri ve diğer liderlerin Arktik’te güvenliği artırma sözü vermesinin ardından Avrupalı müttefiklere yönelik sert tarife tehdidinden geri adım attı.
Kanada Ticaret Odası’ndan Matthew Holmes ise yaptığı açıklamada, “İş dünyasının belirsizliğin yarattığı acil sonuçlarla karşı karşıya kaldığı bu dönemde, iki hükümetin kaygıları hızla azaltacak bir anlayışa varmasını umuyoruz” dedi.