Eski Küba lideri Raúl Castro’nun torunu Raúl Guillermo Rodríguez Castro’nun Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel ile birlikte kamuoyunda görünmesi, ülkede olası bir siyasi geçiş tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
Eski Küba Devlet Başkanı Raul Castro’nun torunu Raúl Guillermo Rodríguez Castro’nun son günlerde kamuoyunda görünür hale gelmesi, Küba’da olası bir siyasi değişime ilişkin tartışmaları artırdı.
CNN‘in görüş aldığı analistlere göre, ABD’nin Küba üzerindeki baskısının arttığı bir dönemde genç Castro’nun ortaya çıkması liderlik dengeleri açısından önemli bir işaret olabilir.
Díaz-Canel’in hemen yanında duruyor
41 yaşındaki Rodríguez Castro, cuma günü Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel’in hem Küba Komünist Partisi hem de Bakanlar Konseyi liderleriyle yaptığı toplantıya katıldı. Aynı gün düzenlenen bir basın toplantısında da Díaz-Canel’in yanında yer aldı.
Basın toplantısında Díaz-Canel, ülkedeki sosyal ve ekonomik krize değinirken Washington ile Küba üzerindeki baskılar konusunda görüşmeler yapıldığını doğruladı. ABD’nin 1960’lardan bu yana sürdürdüğü baskının son aylarda daha da yoğunlaştığı belirtiliyor.
Rodríguez Castro’nun kamuoyunda görünmesi, ABD ile Küba’nın geleceğine ilişkin gizli temaslar yürüttüğü iddialarının ortaya çıkmasından haftalar sonra gerçekleşti.
Axios’un haberine göre söz konusu görüşmeler ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yapıldı ve Küba hükümetinin resmi kanalları devre dışı bırakıldı. Ancak CNN, bu bilgiyi ABD Dışişleri Bakanlığı ya da Küba hükümeti üzerinden doğrulayamadı.
Buna rağmen bazı analistler ve çok sayıda Kübalı, Rodríguez Castro’nun giderek daha görünür hale gelmesini, ABD baskısının arttığı bir dönemde olası bir yönetim değişikliğinde rol üstlenebileceğinin işareti olarak değerlendiriyor.
Küba’daki kriz derinleşiyor
On yıllardır ABD yaptırımları ve ekonomik yönetim sorunlarıyla zayıflayan Küba ekonomisi son yılların en ağır krizlerinden biriyle karşı karşıya. Ülkede elektrik kesintileri yaygınlaşırken hastaneler ameliyatları azaltıyor, yakıt ve gıda sıkıntısı büyüyor ve turizm gelirleri düşüyor.
Kriz, 3 Ocak’ta ABD’nin Venezuela lideri Nicolás Maduro’yu görevden uzaklaştırdığı operasyonun ardından daha da derinleşti. Caracas yönetimi uzun yıllardır Küba’ya sübvansiyonlu petrol sağlıyordu.
Washington’un Venezuela ile Küba arasındaki petrol akışını kesmesi, Havana üzerinde ekonomik baskıyı artırdı.
ABD yetkilileri, Maduro’yu yakalamaya yönelik operasyonda onlarca Kübalı güvenlik görevlisinin öldürüldüğünü, ABD güçlerinin ise kayıp vermediğini açıkladı.
Washington’un Venezuela’da Maduro’nun bazı müttefiklerinin görevde kalmasına izin vermesi — örneğin Başkan Yardımcısı Delcy Rodríguez’in geçici devlet başkanı olarak görev yapması — Trump yönetiminin tamamen rejim değişikliğine gitmek yerine bazı siyasi aktörlerle anlaşma arayabileceği şeklinde yorumlandı.
ABD yetkililerinin daha önce Venezuelalı yetkililerle gizli görüşmeler yürüttüğü, şimdi de benzer temasların Küba’daki etkili isimlerle araştırıldığı belirtiliyor.
“Yengeç” lakaplı torun
Rodríguez Castro, Raúl Castro’nun kızı Débora Castro Espín ile Küba ordusuna bağlı büyük bir şirketler grubunun başında bulunan General Luis Alberto Rodríguez López-Calleja’nın oğlu. López-Calleja 2022’de hayatını kaybetmişti ve Raúl Castro’nun en güvendiği isimlerden biri olarak biliniyordu.
Florida Uluslararası Üniversitesi’ndeki Küba Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Sebastián Arcos’a göre babasının ölümünün ardından Rodríguez Castro hızla yükseldi ve 2008–2018 yılları arasında büyükbabasının kişisel güvenliğinden sorumlu isimlerden biri oldu.
Arcos, “Raúl Guillermo, yani ‘el Cangrejo’ (Yengeç), Raúl Castro’nun kişisel koruma ekibinin başına geçti. Zamanla Küba’daki gizli servis benzeri yapının başına kadar yükseldi” dedi.
Reuters fotoğraflarında Rodríguez Castro’nun 94 yaşındaki büyükbabasını Papa Francis ve üst düzey Rus yetkililerle yapılan görüşmeler sırasında koruduğu görülüyor. Küba’da ise kendisi genellikle “Raulito” (Küçük Raúl) lakabıyla tanınıyor.
Rodríguez Castro aynı zamanda 1959’daki Küba Devrimi’nin lideri ve 1976–2008 arasında ülkenin devlet başkanlığını yapan Fidel Castro’nun da büyük yeğeni. Fidel Castro sağlık sorunları nedeniyle görevini bırakmış ve 2016’da hayatını kaybetmişti.
Küba’nın geleceğine dair sorular
Uluslararası ilişkiler uzmanı Fausto Pretelin, Rodríguez Castro’nun Küba Komünist Partisi içinde bilinen bir siyasi geçmişinin bulunmadığını belirtiyor.
Tecnológico de Monterrey Üniversitesi’nden Diana Correa’ya göre ise Rodríguez Castro’nun Díaz-Canel ile birlikte kamuoyunda görünmesi, Raúl Castro’nun Küba siyasetindeki etkisinin sürdüğünü ve torununa duyduğu güveni gösteriyor.
Correa, “Asıl soru şu: Bu rolü ne zamandır üstleniyor? Şimdi kamuoyuna yansıması dikkat çekici ama perde arkasında ne zamandır bu temasları yürüttüğünü bilmek zor” dedi.
Analistlere göre Raúl Castro’nun bir diğer yakın ismi de oğlu Alejandro Castro Espín. Pek çok Kübalı tarafından Raúl Castro’nun 2018’de görevden ayrılmasının ardından olası haleflerden biri olarak görülüyor.
Arcos, her iki ismin de resmi bir görevleri olmamasına rağmen üst düzey hükümet toplantılarına katıldığını belirterek “Bunlar Raúl Castro’nun hükümet içinde olup bitenlere dair gözleri ve kulakları. ABD ile yürütülebilecek olası müzakerelerde aracı olmaları şaşırtıcı olmaz” dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Rodríguez Castro ile gizli görüşmeler yaptığına dair iddialar basına yansısa da taraflar bunu kamuoyuna doğrulamadı.
Rubio şubat sonunda Karayipler Topluluğu toplantısı sırasında yaptığı açıklamada Küba’daki durum hakkında konuşarak “Küba değişmek zorunda. Bu değişim bir gecede olmak zorunda değil ama ciddi reformlar yapılmalı” dedi.
Correa’ya göre ise Küba’daki kriz ortamında Rodríguez Castro’nun artan görünürlüğü birçok kişi tarafından olası bir siyasi geçişin işareti olarak görülüyor.
“Birçok kişi bunun yeni bir kuşağın, perde arkasından da olsa yönetimi devralmasının işareti olduğunu düşünüyor” diyen Correa, “Bir Castro’nun müzakere yürütmesi, dışarıya ‘görüşmeler ciddidir’ mesajı veriyor çünkü bu kişi devlet gücünün tamamını temsil ediyor” değerlendirmesinde bulundu.