ABD, İsrail ve İran arasındaki ateşkes görüşmeleri doğrudan ya da dolaylı kanallarla sürerken, askeri hazırlıklar da buna paralel olarak devam ediyor
İsrail’in, ABD öncülüğündeki diplomatik girişimlerin başarısız olması ihtimaline karşı İran içindeki enerji ve altyapı hedeflerine yönelik genişletilmiş bir liste hazırladığı bildirildi. CNN’e konuşan kaynaklara göre, söz konusu planlar İsrail tarafından onaylandı. Ancak bu planların hayata geçirilmesi için ABD’nin de onayı gerekiyor.
İsrail yönetimi, Başkan Donald Trump’ın çatışmanın bir sonraki aşamasına ilişkin kararını beklerken askeri seçeneklerini hazır tutuyor. İsrailli bir güvenlik yetkilisi, Washington’dan “yeşil ışık” gelmesi halinde önümüzdeki haftalar için ek askeri adımların da planlandığını ifade etti.
Bu gelişme, İsrail’in diplomatik çözüm ihtimaline yönelik derin şüphelerini ortaya koyuyor. İsrailli yetkililer, mevcut müzakere sürecinin kalıcı bir anlaşmayla sonuçlanmasının zor olduğunu değerlendirirken, olası bir ateşkes için sert şartlar öne sürüyor. Bu şartlar arasında İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun tamamen devredilmesi ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tümüyle durdurulması yer alıyor. Bu taleplerin, fiilen İran’ın nükleer programının sona erdirilmesi anlamına geldiği belirtiliyor.
Netanyahu ile Trump’ın pazar akşamı gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde hem diplomatik sürecin gidişatı hem de olası ortak askeri adımlar ele alındı. Başbakan Benjamin Netanyahu’nun endişelerini son görüşmelerde doğrudan Trump’a ilettiği aktarıldı. Netanyahu’nun, İran’ın nükleer kapasitesini koruyacak geçici ya da sınırlı bir ateşkesin risklerine dikkat çektiği ifade ediliyor.
Hürmüz Boğazı için tanınan sürenin dolmasına saatler kaldı
ABD Başkanı Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın açılması için verdiği süre de bu gece doluyor. Trump, boğazın açılmaması halinde İran’ı cehenneme çevireceği konusunda tehdit etmişti. Dün Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada İran’a yönelik tehditlerini yineleyen Trump, savaşın sona erip ermediğine dair net bir değerlendirme yapmayarak sürecin “kritik bir dönemden” geçtiğini ve gelişmelerin İran’ın atacağı adımlara bağlı olduğunu vurguladı.
Trump ayrıca İran’ın köprüleri ve enerji altyapısını hedef alabileceklerini yineledi. İran halkının uzun vadede özgürlük kazanımı için bu tür saldırılara “katlanmaya hazır olacağını” öne sürdü. Tahran yönetimi ise bu tür adımların sonuçlarının bölgeyle sınırlı kalmayacağı uyarısında bulundu.
Küresel riskler artıyor
Özellikle enerji ve altyapı hedeflerinin gündeme gelmesi, İran’ın üretim ve ihracat kapasitesinde yeni kesintiler yaşanabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Böyle bir senaryonun, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen kritik enerji akışları nedeniyle petrol piyasalarında risk primini yeniden artırabileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre, enerji altyapısının hedef alınması sadece emtia piyasalarını değil, aynı zamanda merkez bankalarının para politikası üzerindeki belirsizliği de artırabilir. Artan enflasyon baskısı, faiz indirim beklentilerinin ötelenmesine ya da daha sıkı para politikalarının gündeme gelmesine yol açabilir.