Yapay zeka (AI) araçları, hukuki ve tıbbi konularda ikinci görüş aracı olarak yaygınlaşırken; uzmanlar, AI tavsiyelerinin sınırları ve yanlış beklentiler doğurabileceği konusunda dikkat çekiyor
Business Insider’ın haberine göre Miami’de çalıştığı alanda sıkça müşterilerle karşılaşan tıbbi hata davalarına bakan avukat Jonathan Freidin, gelen başvuruların giderek yapay zeka tarafından şekillendirildiğini söylüyor. Freidin, müşterilerin iletişim formlarını emojiler ve yapay zekaya özgü başlıklarla doldurduğunu ve bu kişilerin davaları hakkında “AI ile çokça araştırma yaptıklarını” ifade ettiğini belirtiyor.
Freidin, “ChatGPT veya Gemini’nin doktorlar veya hemşirelerin özen standartlarını aşamadığını söylediği için dava açmak isteyen çok sayıda kişi var. Bu doğru olabilir; ancak bu bir davanın başarılı olacağı anlamına gelmiyor.” diyor.
Yapay zeka destekli sohbet robotları, yemek tariflerinden karmaşık hukuki ve tıbbi sorunlara kadar geniş bir yelpazede araştırma aracı olarak kullanılmaya başlandı.
2025’in Aralık ayında yapılan bir ankette, hukuk yazılımı firması Clio, katılımcıların %57’sinin hukuki sorular için AI kullanmış ya da kullanmayı düşündüğünü ortaya koydu. Başka bir 2025 Zocdoc anketi ise Amerikalıların her üç kişiden birinin sağlık tavsiyesi almak için haftalık AI araçlarına başvurduğunu, %10’unun ise günlük olarak kullandığını saptadı.
Zocdoc CEO’su Oliver Kharraz, “Yapay zeka, semptom kontrolü, ön değerlendirme ve rutin görevler için başvurulan bir araç haline gelecek; ancak insan yargısı, empati ve karmaşık karar verme gereken çoğu durumda yerini tutmayacak.” diye uyarıda bulundu.
Uzmanlarla etkileşim değişiyor
Doktorlar ve avukatlar artık AI tarafından oluşturulan e-postalarla uğraşmak veya danışanlara profesyonel bilgi ve yerel uygulama farklarını anlatmak durumunda kalıyor. Yapay zeka, daha önce bilgiye erişimin zor ve maliyetli olduğu alanlarda kapıyı açtı; ancak bu, halkın uzmanlara bakışını da değiştirdi.
AI, ChatGPT ve diğer sohbet robotları sayesinde ortalama kişi, internette birkaç komutla pratikte “uzmanlaşabiliyor”. Bu durum, gerçek uzmanları zor durumda bırakıyor.
New Jersey’li aile hukuku avukatı Jamie Berger, müşterilerinin artık internetteki genel cevaplarla geldiklerini, ancak bunların çoğunun kendi gerçek durumlarına uymadığını belirtiyor:
“Müşterilere gerçek durumlarının ne olduğunu ve AI’nin verdiği genel cevaplar arasındaki farkı açıklamak için tekrar ilişki kurmak zorunda kalıyoruz. İnsanlar AI’in sunabileceği cevapların gerçek vaka ile bire bir örtüşmediğini fark etmiyor.”
Yapay zeka görüş sağlıyor ama sınırları var
Yapay zeka sohbet robotları, tıpkı gerçek uzmanlar gibi kendinden emin ifadelerle yanıt veriyor; bu da çoğu kullanıcı için bloglardan veya forumlardan daha ikna edici olabiliyor.
2025’te SurveyMonkey ve Express Legal Funding’in yaptığı bir ankette, Amerikalıların üçte biri “ChatGPT’yi insan uzmandan daha fazla güvenilir bulur muydunuz?” sorusuna “evet” yanıtı verdi.
Ancak bu cevaplar tıbbi ve hukuki konularda kullanımdan çok eğitim ve finans tavsiyelerinde yoğunlaştı.
AI’nin 7/24 kullanılabilmesi, doktorlara kıyasla hızla yanıt almayı mümkün kılıyor. Giyilebilir sağlık cihazları sayesinde kişiler geçmişte olmadığı kadar fazla sağlık verisine sahip. Sağlık profesyonelleri, AI’nin sürekli ve hızlı yanıt verme temposunun kullanıcılar tarafından sevildiğini belirtiyor.
Hannah Allen, “ChatGPT asla uyumuyor, asla gitmiyor, asla ‘listen çok uzun’ demiyor ve bu tempoyu insanlar çok seviyor.” diyor.
Yapay zekanın rolü ve eksikleri
Teleterapi platformu Marvin Behavioral Health’in klinik hizmetler direktörü Heidi Schrumpf, danışanların bazen AI ile kontrol sonrası geldiğini ve yapay zekanın söylediğini gerçekleştirdiğini söyledi. Schrumpf, ikinci görüşün iyi olduğunu belirterek, “AI ile çelişirse bu, daha iyi sorular sormalarını sağlar.” diyor.
Ancak AI tavsiyesine güvenmek bazı riskleri de beraberinde getiriyor. 2024 KFF anketine göre, Amerikalı yetişkinlerin %17’si en az ayda bir kez AI sohbet robotlarına başvururken, bu kişilerin %56’sı aldıkları bilgilerin doğruluğuna güven duymadığını belirtti.
AI, detaylı olmayan verilere genel yanıtlar üretirken, kişisel ve tıbbi bilgileri girmek de riskli olabiliyor.
HIPAA gibi gizlilik yasaları, tüketici yapay zeka ürünlerine uygulanmadığı için sağlık geçmişi gibi hassas bilgiler korunmayabilir.
Avukatlık gizliliği gibi hukuki avantajlar da chatbotlarda geçerli olmayabilir. Vermont Hukuk Okulu dekanı Beth McCormack, “Hukuk çok detay odaklıdır; AI’nin verdiği tavsiyeler gerçek vaka koşullarını göz ardı edebiliyor.” diyor.
OpenAI’dan konuyla ilgili açıklama
OpenAI sözcüsü, ChatGPT’nin hukuki veya tıbbi tavsiye yerine bu alanlarda bilgi sağlamak için tasarlandığını belirtti.
Ayrıca model yanıtlarını iyileştirme ve kişisel verileri koruma yönünde çalışmalar yürütüldüğünü ekledi.
OpenAI, geçen yıl kullanıcıların “lisans gerektiren hukuki veya tıbbi tavsiye” istememesi gerektiğini açıkça belirten politika değişiklikleri yaptı; ancak chatbot hala sağlık ve hukukla ilgili soruları yanıtlıyor.
Şirket, ayrıca ChatGPT Health adlı sağlık sorularını yanıtlamaya odaklanan yeni bir çözüm sundu. OpenAI, bunun “tedavi veya tanı yerine sağlıkla ilgili bilgi sağlamayı” amaçladığını duyurdu.
Profesyoneller yapay zekayı reddediyor mu?
Uzmanlar, AI’nin tamamen reddedilmesinin gerçekçi olmadığını söylüyor. Doktor ve avukat eksikliği, önceden yüksek maliyet gerektiren danışmanlıklar ve AI’nin kapıyı bilgiye açması gibi etkenler, kullanıcıların AI’ye yönelmesine neden oluyor.
Kaliforniyalı kişisel yaralanma ve iş hukuku avukatı Golnoush Goharzad, AI’nin düşük bütçeli kullanıcılar için faydalı olabileceğini belirtti; özellikle tahliye veya küçük talepler gibi davalarda AI’nin bazı kişilere yardımcı olduğunu söylüyor.
Ancak Goharzad, bazen insanların AI’nin önerdiği gerekçelerle dava açmak istemesi halinde bu durumun gerçekçi olmadığını da dile getiriyor:
“Neden? Mantıklı bile değil; insanlar ChatGPT’nin doğru düşündüğünü sanıyor.”