Avustralya’dan ABD’ye gönderilen F-35 parçaları, bir UPS çalışanının uyarı e-postasını gözden kaçırması sonucu Hong Kong’a yönlendirilerek Çin’in eline geçti. Gizlilik teknolojisine sahip parçaların Pekin’de kalması üzerine ABD Kongresi ve Pentagon soruşturma başlattı
Geride kalan haftalarda Çin hükümeti, Avustralya’dan ABD’ye gönderilirken nedeni açıklanamayan şekilde Hong Kong’a yönlendirilen ve hassas bilgiler içerebilecek F-35 savaş uçaklarına ait parçaları teslim aldı.
Konu hakkında bilgi sahibi kaynaklar, parçaların halen Çin’in elinde olduğunu söyledi.
Bloomberg‘in haberine göre ise F-35 savaş uçağına ait parçaların Pekin’in eline geçmesinin nedeni bir UPS çalışanının, sevkiyatın Hong Kong üzerinden gönderilmemesi gerektiğine ilişkin uyarı e-postasını gözden kaçırması.
Olay hakkında bilgi sahibi bir kişinin aktardığına göre Çin, bir UPS çalışanının sevkiyatın Hong Kong üzerinden yönlendirilmemesi gerektiğine ilişkin uyarı e-postasını gözden kaçırmasının ardından bir F-35 hayalet savaş uçağına ait parçalara ulaştı.
Kargo taşımacılığı şirketi DSV A/S tarafından gönderilen e-postada, parçaların ABD’nin Uluslararası Silah Ticareti Düzenlemelerine (ITAR) uyum sağlamak amacıyla belirli ülkeler üzerinden transit geçirilmemesi gerektiği belirtildi.
Söz konusu parçalar, radarı emen malzemeyle kaplanmış bir F-35 kokpit kanopisi ile silah bölmesi kapağından oluşuyordu. ITAR olarak bilinen düzenlemeler, kısmen hassas ABD silah teknolojilerinin ABD’nin rakiplerinin eline geçmesini önlemeyi amaçlıyor.
Sevkiyat Hong Kong üzerinden yönlendirildi
F-35 parçalarının başlangıçta ABD’nin savunma ortakları olan Güney Kore ve Tayvan üzerinden San Francisco’ya gönderilmesi planlanıyordu.
Sevkiyat Avustralya’dan geç çıkınca, teslimatı hızlandırmak amacıyla yanlışlıkla Hong Kong üzerinden yönlendirildi.
Olay hakkında bilgi sahibi olan ve kamuoyuna açıklama yapma yetkisi bulunmadığı için adının açıklanmasını istemeyen kişi, sevkiyatın bu şekilde yönlendirildiğini söyledi.
Kaynaklara göre, F-35’in üreticisi Lockheed Martin için çalışan DSV, ABD düzenlemeleri uyarınca ITAR sınıflandırma e-postasını gönderdi. Fakat söz konusu e-postanın, UPS çalışanlarının kullandığından farklı bir bilişim sistemi üzerinden iletilmiş olabileceği belirtiliyor.
Pentagon ayrıntıları Kongre’ye aktardı
Yönü değiştirilen sevkiyata ilişkin daha önce kamuoyuna açıklanmayan ayrıntılar, Pentagon yetkilileri tarafından 29 Eylül’de Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler ve Silahlı Hizmetler komitelerinin çalışanlarıyla yapılan yaklaşık bir saatlik toplantıda aktarıldı.
Yeni ayrıntılar, bir dizi hatanın ABD’nin en hassas askeri teknolojilerinden bazılarına Çin’in istemeden erişmesine olanak sağlamış olabileceği yönündeki ihtimaller nedeniyle inceleme altına alınan olaya daha fazla ışık tuttu.
F-35, dünyanın en gelişmiş savaş uçağı ve ABD tarihindeki en pahalı silah programı olarak biliniyor. Çin ise yıllardır casusluk faaliyetleri kapsamında bu uçağı hedef alıyor.
Olay hakkında bilgi sahibi kişilere göre savaş uçağına ait her iki parça da uçağın görünürlüğünü azaltan gizlilik kabiliyetlerini güçlendiren radarı emen malzemeyle kaplıydı.
Parçalar, olası onarım veya imha amacıyla mayıs ayının sonlarında ABD’ye gönderiliyordu.
Lockheed Martin: Lojistik kararları tek taraflı alınmıyor
ABD ve diğer 19 ülkenin F-35’leri kullanmasını sağlayan küresel yedek parça havuzunun büyük bölümünü yöneten Lockheed Martin, Bloomberg’in kayıp parçalarla ilgili ilk haberini yayımladığı geçen ay yaptığı açıklamada, “lojistik kararlarımız tek taraflı alınmıyor” ifadelerini kullandı.
Şirket, hükümet düzenlemeleriyle en uyumlu taşıyıcıları seçtiğini belirtti.
Lockheed Martin ayrıca hangi lojistik ortağının olaya dahil olduğu konusunda ayrıntı veremeyeceğini, ancak ortak denetimi güçlendirmek ve benzer bir olayın tekrarlanmasını önlemek amacıyla önleyici tedbirlerin geliştirilmesi ve uygulanmasına yardımcı olmak için söz konusu ortakla yakın çalıştığını açıkladı.
İstihbarat Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Senatör Mark Warner, olayla ilgili Pentagon bilgilendirmesini talep etmişti.
Komite Başkanı Senatör Tom Cotton ise tedarik zincirinin incelenmesini istedi.
Olayı soruşturan Silahlı Hizmetler Komitesi alt komitesinin başkanlığını yapan Kuzey Dakota Senatörü ve Cumhuriyetçi Kevin Cramer ise şu soruyu yöneltti:
“Çin’in bunu ele geçirmek için en başından beri bir planı mı vardı?”
Pentagon sorumluluğu reddetti
Pentagon, hatalı sevkiyatta herhangi bir sorumluluğu bulunduğu izleniminden kamuoyu önünde uzak durdu ve parçaların değerini de küçümsedi. Pentagon, parçaları “kullanılamaz” olarak nitelendirdi.
ABD Ulaştırma Komutanlığı da yaptığı açıklamada, “söz konusu sevkiyatın taşınması veya koordinasyonunda yer almadığını” belirtti.
ABD Savunma Bakanlığı ise yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Bu parçaları geri almak, olayı soruşturmak ve benzer bir olayın gelecekte yeniden yaşanmasını önleyecek güvenlik önlemleri oluşturmak için ABD makamları ve sektör ortaklarımızla aktif şekilde çalışıyoruz.”