ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki şahsi ilişkiler Türkiye-ABD ilişkilerinin merkezinde kalmaya devam edecek olsa da, Kongre onayı gerektiren süreçler ve bölgesel gelişmeler açısından Türkiye de ara seçim sonuçlarından etkilenecek ülkelerden biri olabilir
Beyaz Saray’daki ikinci döneminin ilk iki yılını geride bırakan ABD Başkanı Donald Trump, son iki yıla girerken yapılan ara seçimlerde ağır bir mağlubiyet aldı. Seçim sonuçlarıyla birlikte hem Senato hem de Temsilciler Meclisi, Demokratlar’ın kontrolüne geçti.
Bu sonuçlarla birlikte Trump ‘topal ördek’ konumuna düştü. Bu ifade Amerikan iç siyasetinde Kongre’nin iki kanadını da kaybeden ve siyasi etkisi azalan başkanlar için kullanılıyor.
Trump yönetiminin son iki yılındaki dış politikasını da etkileme olasılığı bulunan ara seçimler Türkiye tarafından da yakından takip ediliyor.
Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki şahsi ilişkilerin gücü ve yoğunluğu Türkiye-ABD ilişkilerindeki temel mekanizma olmaya devam edecek olsa da, Kongre onayı gerektiren süreçler ve bölgesel gelişmeler açısından Türkiye de ara seçim sonuçlarından etkilenecek ülkeler arasında olabilir.
Zira iki ülke arasında uzun süredir çözülemeyen konulardan bazıları doğrudan Kongre’nin kontrolündeki başlıklar.
Bunlar arasında 2019’da Türkiye’nin Rusya’dan S 400 füze ve hava savunma sistemi almasının ardından ABD’nin yürürlüğe koyduğu CAATSA (Amerika’nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası) yaptırımları var. Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programından çıkarılması da aynı kapsamda değerlendiriliyor.
NATO Zirvesi’nde gündeme gelmişti
Her iki konuda ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’ya geldiği temmuzdaki NATO zirvesinde gündeme gelmişti. Trump burada yaptığı açıklamada müttefik ülkelere yaptırım uygulamak istemediğini söylemiş ve F-35 savaş uçaklarının Türkiye’ye satışına da olumlu baktığını söylemişti.
Temmuzdan sonra konuyla ilgili bir gelişme yaşanmadı.
Bunun en önemli nedenlerinden biri Kongre’nin iki kanadında hem Cumhuriyetçilerin hem de Demokratların Türkiye’ye yönelik olumsuz kanaat içinde olması.
Kongre’de kontrolün Demokratlar’a geçmesi Ankara’nın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması yönündeki çabalarını daha zorlu bir yola sokma potansiyeli taşıyor.
F-35 uçaklarının Türkiye’ye satışı içinse yasal değişiklik gerekiyor. Zira 2020’de ABD Kongresi’nde geçen bir yasaya Türkiye’ye F-35 satışının yasaklanmasına ilişkin bir madde eklenmişti. Yasada buna gerekçe olarak Türkiye’nin S-400’lere ev sahipliği yapması gösterilmişti.
KAAN motorları da süreçten etkilenebilir
Bu konuların yanı sıra Kongre’de çoğunluğun Demokratlara geçmesi, Türkiye’ye başta KAAN savaş uçakları için gerekli motorlar olmak üzere silah satışlarına ilişkin izin ve onay süreçlerinin zorlaşmasına neden olabileceği değerlendirmelerine de neden oldu.
BBC’ye göre Demokratlar, seçimlerden başarılı çıkmaları durumunda başta Dış İlişkiler Komitesi olmak üzere önemli komitelerin kontrolünü ele alacaklar.
Bu komitelerin, silah satışı başta olmak üzere önemli dış politik kararların denetlenmesi ve koşullu gerçekleşmesinde önemli rol oynuyor olmaları Türkiye ile ilgili süreçleri de etkileyebileceği değerlendirmelerine yol açtı.
Bunlara ek olarak İsrail ve Yunanistan’ın, ABD’deki lobileri aracılığıyla, yenilenen Temsilciler Meclisi ve Senato’ya Türkiye’ye silah satışı konusundaki baskılarını artırmaları da beklenen bir süreç.
Her iki ülke de geçen senelerde Türkiye’ye F-16 ve F-35 savaş uçaklarının satışının gerçekleşmemesi için hem Beyaz Saray hem de Kongre’ye baskı yapmışlardı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’de güç dengesini Türkiye lehine bozacağı nedeniyle F-35 satışının yapılmamasını istemiş, Trump ise “Kimse bana kime ne satıp satamayacağımı söyleyemez” açıklamasını yapmıştı.