BBC’nin haberine göre; Britanya Başbakanı Keir Starmer, ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle kapalı olan Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için müttefikleriyle ‘uygulanabilir bir plan üzerinde çalıştıklarını fakat bunun bir NATO misyonu olmayacağını’ söyledi.
ABD-İsrail, 28 Şubat’ta İran’a hava harekatları başlatmış, savaş, İran’ın İsrail’e ve ABD üslerine misillemeleriyle bölge ülkelerine sıçramıştı. Saldırıların ilk gününde İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey İranlı isim öldürülmüştü.
17’nci gününde karşılıklı saldırılarla süren savaş, petrol ve gaz ihracatı için büyük önemde olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğini ciddi şekilde aksatıyor.
Nitekim İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney ‘düşmana baskı uygulamak için boğazın kapalı kalması gerektiğini’ söylemişti.
ABD basınına göre Trump yönetimi, bazı ülkelerle gemileri Hürmüz Boğazı’ndan ‘güvenli şekilde geçirmek için’ bir koalisyon kurulmasını görüşüyor. Trump bu talebini hafta sonu şu sözlerle açıkça dile getirmişti:
“Özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma girişiminden etkilenen birçok ülke, boğazın açık ve güvenli kalmasını sağlamak amacıyla, ABD ile eşgüdüm içinde bölgeye savaş gemileri gönderecek.
Umarız Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore, Britanya ve bu yapay kısıtlamadan etkilenen diğer ülkeler bölgeye gemi gönderir. Böylece Hürmüz Boğazı, askeri gücü tamamen felce uğratılmış bir ulus (İran) tarafından artık bir tehdit unsuru olmaktan çıkar.”
ABD başkanı, Financial Times‘a da Çin dahil yedi ülkeyle görüştüklerini belirtip NATO ülkelerinin de buna destek olması gerektiğini savundu.
Britanya, müteffikleriyle çalışıyormuş
Starmer bugün Britanya’nın boğazı yeniden açmak amacıyla ygulanabilir bir plan geliştirmek üzere müttefikleriyle birlikte çalıştığını söyledi. Fakat bunun NATO misyonu olmayacağını belirtip plan için “Bu basit değil” diye ekledi.
Trump’la dün boğazlar hakkında iyi bir görüşme yaptığını belirten Britanya başbakanı, şöyle devam etti: “(Trump’la) İyi bir ilişkimiz var. Güçlü müttefikleriz; onlarca yıldır böyleyiz. Fakat benim görevim, Britanya’nın çıkarları doğrultusunda hareket etmek. Başbakansanız bir hafta sonra ‘Özür dilerim, o savaş konusunda hata yaptım’ diyemezsiniz.”
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Petrol ticaretindeki uzun süreli aksamanın İran ekonomisini de olumsuz etkilemesi bekleniyor.