ABD’li teknoloji şirketleri giderek daha fazla Çin menşeli açık kaynaklı yapay zekâ modellerine yönelirken, uzmanlar Çin’in düşük maliyetli ve erişilebilir çözümlerle küresel AI rekabetinde öne geçmeye başladığını söylüyor
Çin, yapay zekâ alanında sessiz ama etkili bir yükseliş içinde olabilir. ABD merkezli birçok büyük şirket, ürün ve hizmetlerinde giderek daha fazla Çinli firmalar tarafından geliştirilen açık kaynaklı yapay zekâ modellerini kullanmaya başladı. BBC’ye göre bu eğilim, küresel yapay zekâ yarışında dengelerin değiştiğine işaret ediyor.
Pinterest, öneri algoritmalarını geliştirmek için Çinli şirketler tarafından geliştirilen yapay zekâ modellerini test eden son ABD’li teknoloji firmalarından biri. Şirketin CEO’su Bill Ready, Pinterest’i “yapay zekâ destekli bir alışveriş asistanına” dönüştürdüklerini belirtirken, Ocak 2025’te piyasaya sürülen DeepSeek R-1 modelini bir “kırılma anı” olarak tanımladı. Ready’ye göre modelin açık kaynaklı olarak sunulması, küresel ölçekte yeni bir dalga başlattı.
Çinli rakipler arasında Alibaba’nın Qwen modeli, Moonshot’ın Kimi’si ve ByteDance’in geliştirdiği sistemler öne çıkıyor. Pinterest’in CTO’su Matt Madrigal, bu modellerin ücretsiz indirilebilmesi ve şirket ihtiyaçlarına göre özelleştirilebilmesinin büyük avantaj sağladığını söyledi. Madrigal’e göre açık kaynaklı yöntemlerle eğitilen şirket içi modeller, ABD’li rakiplerin sunduğu hazır çözümlerden yüzde 30 daha isabetli sonuçlar üretiyor ve maliyetler bazı durumlarda yüzde 90’a varan oranda düşüyor.
Pinterest yalnız değil
Airbnb CEO’su Brian Chesky, şirketin müşteri hizmetleri için Alibaba’nın Qwen modelini “yoğun şekilde” kullandığını açıklamıştı. Chesky bu tercihi “çok iyi, hızlı ve ucuz” sözleriyle özetledi. Çinli modeller, Fortune 500 şirketleri arasında da giderek yaygınlaşıyor.
Yapay zekâ geliştiricilerinin buluşma noktası olan Hugging Face platformunda da benzer bir tablo görülüyor. Platform yöneticilerinden Jeff Boudier, en çok indirilen ve beğenilen modellerin önemli bir bölümünün Çinli laboratuvarlardan çıktığını söyledi. Eylül ayında Alibaba’nın Qwen modeli, Meta’nın Llama’sını geride bırakarak platformda en çok indirilen büyük dil modeli oldu.
Stanford Üniversitesi tarafından geçen ay yayımlanan bir rapor, Çinli yapay zekâ modellerinin hem yetenek hem de kullanım yaygınlığı açısından küresel rakipleriyle aynı seviyeye geldiğini, hatta bazı alanlarda öne geçtiğini ortaya koydu.
Raporda, bu başarının ardında Çin hükümetinin sağladığı desteklerin de etkili olabileceği belirtildi.
Eski İngiltere Başbakan Yardımcısı ve Meta’nın eski yöneticilerinden Nick Clegg ise ABD’li şirketlerin insanüstü yapay zekâ hedeflerine aşırı odaklandığını, bunun Çin’e açık kaynaklı yapay zekâ alanında avantaj sağladığını savundu.
Clegg, ironik bir şekilde Çin’in, rekabet ettiği teknolojiyi daha “demokratik” hale getirdiğini söyledi.
ABD’de ise OpenAI gibi şirketler, artan mali baskılar nedeniyle gelir yaratmaya odaklanmış durumda. OpenAI son yıllarda daha çok kapalı ve ticari modellere yatırım yaparken, Çinli firmalar açık kaynak yaklaşımıyla küresel geliştirici topluluğunda hızla güç kazanıyor.
Uzmanlara göre, yapay zekâ yarışında artık sadece “en güçlü model” değil, “en erişilebilir ve en ucuz model” de belirleyici olmaya başladı. Bu da Çin’i, küresel AI rekabetinde sessiz ama güçlü bir konuma taşıyor.