Alberta’daki ayrılıkçı hareketin kökeni, eyaletin ulusal başkent Ottawa’daki karar alıcılar tarafından ihmal edildiği inancını ifade eden “batı yabancılaşması” kavramına dayanıyor. Bazı Albertalılar ise federal hükümetin iklim politikaları nedeniyle petrol ve gaz sektörünü sınırladığını düşünüyor
Kanada’dan ayrılarak bağımsız bir Alberta isteyen ayrılıkçılar, yeterli sayıda imza topladıklarını belirttikleri dilekçeyi pazartesi günü Edmonton’da yetkililere sundu. Bu adım, sonbaharda yapılması olası bir bağımsızlık referandumu için önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.
BBC’nin haberine göre, vatandaş girişimiyle yürütülen kampanyanın arkasındaki Stay Free Alberta grubu, referandum sürecini başlatmak için gerekli imza sayısını aştıklarını açıkladı. Organizasyonun, süreci başlatabilmek için bu ay sonuna kadar seçmenlerin en az yüzde 10’una denk gelen 178 bin imza toplaması gerekiyordu.
Grubun lideri Mitch Sylvestre, Edmonton’daki seçim ofisi önünde yaptığı açıklamada 300 binden fazla imza teslim ettiklerini belirterek, “Bugün Alberta tarihinin dönüm noktalarından biri. Bu, bir sonraki adımın ilk adımı. Üçüncü turu geçtik, şimdi Stanley Cup finalindeyiz” dedi.
Alberta’daki ayrılıkçı hareketin kökeni, eyaletin ulusal başkent Ottawa’daki karar alıcılar tarafından ihmal edildiği inancını ifade eden “batı yabancılaşması” kavramına dayanıyor.
Mahkeme süreci referandumu durdurabilir
Bununla birlikte imzaların doğrulanması süreci, Kanada’daki yerli toplulukları temsil eden bazı First Nations gruplarının açtığı dava nedeniyle Alberta mahkemesi tarafından geçici olarak durduruldu. Söz konusu gruplar, ayrılık girişiminin anayasal haklarını ihlal edeceğini savunuyor.
Athabasca Chipewyan First Nation’ın avukatı Kevin Hille, davanın referandum sürecini durdurabilecek güçte olduğunu belirtti. Hille, BBC’ye yaptığı açıklamada, “Uluslararası bir sınırın ortaya çıkması, onların anlaşma haklarını ve yaşam biçimlerini etkileyecektir” dedi. Bu anlaşmaların, modern Kanada’nın kurulmasından önce Britanya Kraliyeti ile First Nations toplulukları arasında imzalandığını hatırlattı.
Hille, bağımsız bir Alberta’nın bu anlaşmaların fiilen sona ermesi anlamına geleceği görüşünde olduklarını da ekledi. Ayrıca Aralık ayında bir Alberta mahkemesinin verdiği kararda, bağımsızlık referandumunun Kanada Anayasası ile güvence altına alınan First Nations haklarını ihlal edeceği gerekçesiyle hukuka aykırı bulunduğunu hatırlattı.
Buna karşın Alberta eyalet yönetimi, vatandaş girişimiyle referandumların anayasal olma şartını kaldıracak şekilde yasada değişikliğe giderek imza sürecinin devam etmesine izin verdi. Hille, mahkemede görülen son davanın, bu değişikliğe rağmen önceki kararın geçerliliğini koruyup korumadığını sorguladığını belirtti.
Davayı First Nations lehine sonuçlanması halinde, bağımsızlık referandumunun ancak eyalet hükümeti tarafından önerilmesi durumunda gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
İmza kampanyasının doğrulanması halinde ise Alberta’da seçmenler 19 Ekim gibi erken bir tarihte sandık başına gidebilir. Referandumda seçmenlere, “Alberta eyaletinin Kanada’nın bir parçası olmaktan çıkarak bağımsız bir devlet haline gelmesini kabul ediyor musunuz?” sorusunun yöneltilmesi bekleniyor.
Kanada’daki First Nations toplulukları ayrılığa karşı çıkarken, “Daima Kanadalı” adlı karşı kampanya 450 bin imza topladı.
Doğalgaz ve petrol anlaşması
Alberta’da Ottawa yönetimine yönelik hoşnutsuzluk ise uzun süredir artıyor. Özellikle doğal kaynakların kullanımı ve enerji politikaları konusundaki anlaşmazlıklar bu gerilimi besliyor. Bazı Albertalılar, federal hükümetin iklim politikaları nedeniyle petrol ve gaz sektörünü sınırladığını düşünüyor.
Geçmişte siyasi marjda kalan ayrılık tartışmaları son bir yılda daha görünür hale gelirken, kamuoyu yoklamaları ayrılığa desteğin yaklaşık yüzde 30 seviyesinde olduğunu gösteriyor. Ancak federalist kanadın referandumda galip gelmesi durumunda bile, taraflar sürecin Kanada’yı kalıcı biçimde değiştirdiği görüşünde birleşiyor.
Ayrılıkçılar Trump yönetimi ile görüştü
Ayrılık yanlıları ise bağımsız bir Alberta’nın doğal kaynakların daha serbest kullanılmasını sağlayacağını ve eyaletin ekonomik refahını koruyacağını savunuyor.
Hareketin bazı temsilcileri ayrıca Donald Trump yönetimi yetkilileriyle temaslarda bulundu. Ayrılık yanlısı organizatör ve avukat Jeff Rath, bu görüşmelerin olası bir bağımsızlık durumunda sağlanabilecek 500 milyar dolarlık bir kredi hattına ilişkin fizibilite çalışmasını kapsadığını belirtti. Rath, ABD’den doğrudan finansman talep edilmediğini de vurguladı.