ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki iç bölünmeler sürerken Tahran’a sınırlı süre tanıdı. Washington, diplomasiye son bir şans verirken askeri seçeneğin masadan kalkmadığını vurguluyor
ABD’li üç yetkilinin Axios’a verdiği bilgiye göre, ABD Başkanı Donald Trump İran’daki rakip güç odaklarına ortak bir karşı teklif üzerinde uzlaşmaları için kısa bir süre tanıyor. Aksi halde salı günü uzatılan ateşkes sona erecek.
Konuya yakın bir ABD’li kaynak, “Trump, İranlıların toparlanması için üç ila beş gün daha ateşkese izin vermeye hazır. Bu süre sınırsız olmayacak” dedi.
Trump yönetiminin müzakerecileri, savaşın sona erdirilmesi ve İran’ın nükleer programına ilişkin kalan başlıkların çözülmesi için hâlâ bir anlaşmanın mümkün olduğuna inanıyor.
Washington’da asıl endişe, Tahran’da “evet” diyebilecek yetkili bir muhatabın bulunup bulunmadığı.
İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney ile iletişimin son derece sınırlı olduğu belirtiliyor. Ülkede kontrolü büyük ölçüde elinde tutan Devrim Muhafızları ile sivil müzakereciler arasında ise açık bir görüş ayrılığı bulunuyor.
Bir ABD’li yetkili, “İran’da müzakereciler ile askeri kanat arasında tam bir kırılma var. Hiçbir taraf, erişilemeyen dini liderle doğrudan temas kuramıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Perde arkası: Bölünme Islamabad görüşmelerinde ortaya çıktı
ABD’li yetkililere göre ilk ciddi ayrışma, Pakistan’ın başkenti Islamabad’da yapılan görüşmelerin ardından fark edildi. Bu süreçte Devrim Muhafızları Komutanı Ahmad Vahidi ve ekibinin, İranlı müzakerecilerin üzerinde çalıştığı tekliflerin büyük bölümünü reddettiği görüldü.
Krizin açık şekilde patlak vermesi ise geçen cuma günü gerçekleşti. Dışişleri Bakanı Arakçi’nin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açıldığını duyurmasının ardından Devrim Muhafızları bu kararı uygulamayı reddetti ve Arakçiye yönelik kamuoyu önünde eleştiriler başlattı.
Tahran’dan sessizlik: Müzakereler askıda
İran, son ABD teklifine günler boyunca somut bir yanıt vermedi. Ayrıca Pakistan’da yapılması planlanan ikinci tur görüşmelere katılım konusunda da taahhütte bulunmadı.
Bu süreçte İran tarafının tutarsız sinyaller verdiği belirtiliyor. Pazartesi akşamı Pakistanlı arabuluculara görüşmeler için yeşil ışık yakıldığı izlenimi oluşurken, salı sabahı bu mesaj geri çekildi ve ABD’den deniz ablukasını kaldırması talep edildi.
ABD’li yetkililere göre mevcut bölünmenin arkasında, İsrail’in mart ayında İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin eski sekreteri Ali Larijani’yi öldürmesi yatıyor.
Laricani’nin, İran’daki karar alma süreçlerini dengeleyen önemli bir figür olduğu belirtilirken, yerine getirilen Mohammad Bagher Zolghadr’ın aynı etkiyi sağlayamadığı ifade ediliyor.
Beyaz Saray’da kriz toplantısı
Son 48 saatin Beyaz Saray için son derece zor geçtiği aktarılıyor. Özellikle ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ikinci tur görüşmelere katılmak üzere hazırlık yapmasına rağmen Tahran’dan net yanıt gelmemesi nedeniyle beklemek zorunda kaldı.
ABD heyetinin Pakistan’a gitmesi için İran’dan onay beklendi. Ancak süreç sonuçsuz kaldı. Air Force Two uçağı saatlerce kalkış için hazır bekledi, ancak görüşmelerin iptal edilmesi üzerine uçuş gerçekleşmedi.
Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner da Miami’den Pakistan’a gitmek yerine Washington’a döndü.
Trump’ın tercihi: Diplomasiye son şans
Salı günü Trump, ulusal güvenlik ekibiyle kapsamlı bir toplantı yaptı. Toplantıya Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, CIA Direktörü John Ratcliffe ve Genelkurmay Başkanı Dan Caine gibi isimler katıldı.
Trump’ın önünde iki seçenek olduğu ifade edildi: İran’ın enerji altyapısına büyük bir saldırı ya da diplomasiye daha fazla zaman tanımak. Başkan ikinci seçeneği tercih etti.
Bir ABD’li yetkili, “İran’daki bölünmenin boyutu son günlerde netleşti. Bu şartlarda görüşmelere gitmenin anlamı sorgulandı ve diplomasiye biraz daha zaman tanınmasına karar verildi” dedi.
ABD’li yetkililer ve Trump’a yakın isimler, Başkan’ın askeri olarak hedeflere ulaşıldığını düşündüğünü ve giderek daha az destek gören savaşı sonlandırmak istediğini belirtiyor.
Trump’a yakın bir kaynak, “Başkan artık askeri güç kullanmak istemiyor ve savaşı bitirme kararı almış görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.
Buna rağmen Pakistanlı arabulucuların belirlenen süre içinde İran’ı masaya getirememesi durumunda askeri seçeneğin yeniden gündeme geleceği ifade ediliyor.
ABD’li ve bölgesel kaynaklara göre, önümüzdeki günlerde Mücteba Hamaney’nin sessizliğini bozarak müzakerecilerine net talimat vermesi bekleniyor.