ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, 21 saat süren barış görüşmelerinin sonuçsuz kaldığını belirterek Pakistan’dan ayrıldı.
ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeyi amaçlayan barış görüşmelerinden anlaşma çıkmadı. 21 saat süren müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması, kırılgan ateşkesin geleceğini de belirsiz hale getirdi.
Altı haftadır süren ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği çatışmaların ardından taraflar, anlaşmaya varılamamasından birbirini sorumlu tuttu. ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın Washington’ın şartlarını kabul etmediğini belirterek, nükleer silah geliştirmeme konusunda açık taahhüt beklediklerini vurguladı. JD Vance, “olumlu ve açık bir taahhüt görmediklerini” belirterek, bu konunun Washington için temel şart olduğunu vurguladı.
ABD’li yayın kuruluşu Axios‘a göre, ABD ve İran heyetleri, birden fazla formatta birkaç tur boyunca bir araya geldi. Görüşmeler Cumartesi günü başladı ve yerel saatle Pazar’ın erken saatlerinde sona erdi. Vance, yaptığı açıklamada görüşmeler boyunca ABD Başkanı Donald Trump ile defalarca telefonla görüştüğünü söyledi.
Ancak Trump’ın görüşmeler sürerken Miami’de bir UFC maçına katılması dikkat çekti. New York Times muhabiri Katie Rogers’a göre, ABD yönetimi müzakerelerin geleceğine ilişkin açıklamalar için Trump’ı işaret ederken, Trump’ın gece yarısına kadar Miami’deki organizasyonda kaldığı belirtildi.
İran cephesi ise anlaşmazlığın birkaç kritik başlıktaki görüş ayrılıklarından kaynaklandığını bildirdi. Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi, özellikle Hürmüz Boğazı gibi konuların masada olduğunu ancak nükleer başlığa doğrudan değinmedi.
Görüşmeler sürerken sahadaki askeri hareketlilik de devam etti. ABD ordusu, savaşın başlamasından bu yana ilk kez iki destroyerin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini ve mayın temizleme faaliyetleri için hazırlık yapıldığını duyurdu. Ancak bu konuda İranlı yetkililerden yalanlama geldi. İran basını, Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamayı yayımladı. Açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan askeri gemilerin geçişine yönelik her türlü girişime sert bir şekilde karşılık verileceği bildirildi.
Geçiş izninin yalnızca belirli kurallar çerçevesinde sivil gemilere verildiği kaydedilen açıklamada, ABD savaş gemilerinin boğazdan geçtiğine dair haberler yalanlandı. Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri’nin elinde olduğu belirtildi.
Ateşkesin ardından gerçekleşen bu temaslar, iki ülke arasında on yılı aşkın süredir yapılan ilk doğrudan görüşme ve 1979’daki İran İslam Devrimi’nden bu yana en üst düzey müzakereler olarak öne çıkıyordu. Ancak taraflar arasındaki güvensizlik, anlaşma ihtimalini zayıflattı.
“Diplomasi asla bitmez”
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, müzakerelerin akıbetine ilişkin yaptığı açıklamada diplomasi kapısının kapanmadığını vurguladı.
İran resmi ajansı IRNA’ya konuşan Baghaei, “Diplomasi asla bitmez” diyerek, diplomatik mekanizmaların ülkenin çıkarlarını korumak ve güvence altına almak için temel araç olduğunu söyledi.
Baghaei ayrıca, İran’ın Pakistan başta olmak üzere dost ve komşu ülkelerle temaslarını sürdürmeye devam edeceğini belirtti.
Pakistan’dan çağrı: Ateşkes korunmalı
Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, ABD ile İran arasında yapılan uzun müzakerelerin anlaşmasız sonuçlanmasının ardından, tarafların ateşkese bağlı kalması gerektiğini vurguladı. Dar, “Tarafların ateşkes taahhüdünü sürdürmesi hayati önem taşıyor” dedi.
Pakistan’ın, İran ile ABD arasında diyalog ve temasların devam etmesi için arabuluculuk rolünü sürdüreceğini de sözlerine ekledi.
Netanyahu’dan açıklama: Daha yapacak işimiz var
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yayımladığı video mesajında İran ve Lübnan’a karşı saldırılara ilişkin açıklamalarda bulunarak, “İran’a yönelik saldırılarımız henüz sona ermedi. Yapacak daha çok işimiz var” ifadelerini kullandı.
Geçen yıl ve 28 Şubat’ta düzenledikleri iki saldırı olmasaydı İran’ın ‘çoktan nükleer silaha sahip olacağını’ öne süren Netanyahu, sağlanan geçici ateşkes için talebin Tahran yönetiminden geldiğini iddia etti.
İsrail’in Lübnan saldırıları sürüyor
Lübnan resmi ajansı NNA, İsrail’in güneydeki Kana kasabasına düzenlediği saldırıda 5 kişinin hayatını kaybettiğini, çok sayıda kişinin de yaralandığını bildirdi. Sivil savunma ekiplerinin yaralıları tahliye ederek yakınlardaki Tyre kentindeki hastanelere sevk ettiği aktarıldı. İsrail’in Sur bölgesine bağlı diğer yerleşimlere de saldırılar düzenlediği, Ma’raka’da en az 3 kişinin yaralandığı ifade edildi.
İsrail Ordusu da (IDF), gece saatlerinde Güney Lübnan’daki Jouaiyya bölgesinde İsrail’e yönelik saldırı için hazırlandığı belirtilen bir roket rampasının tespit edilerek vurulduğunu açıkladı. Orduya göre, hedef kısa sürede imha edilerek olası bir saldırı engellendi.
Şubat sonunda başlayan savaşta şimdiye kadar İran’da en az 3 bin, Lübnan’da 2 binden fazla, İsrail’de ise 23 kişi hayatını kaybetti. Çatışmalar, küresel enerji piyasalarını da sarsarken, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü petrol ve gaz akışını ciddi biçimde kısıtladı.
Tarafların talepleri
İran’ın devlet televizyonu Press TV, görüşmelerin Hürmüz Boğazı kontrolü ve Tahran’ın barışçıl bir nükleer enerji programına sahip olma hakkı konularında tıkandığını bildirdi. İran, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının yanı sıra Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol, savaş tazminatı ve Lübnan dahil bölgesel bir ateşkes talep ediyor. Ayrıca boğazdan geçişler için ücret alma isteği de Tahran’ın talepleri arasında yer alıyor.