ABD ve İranlı müzakerecilerin, ateşkesi uzatacak ve İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmeleri başlatacak 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya vardığı belirtiliyor
ABD ile İran arasında aylardır süren gerilimin ardından diplomatik açıdan kritik bir gelişme yaşandı.
Axios’un iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, taraflar ateşkesin 60 gün daha uzatılmasını ve İran’ın nükleer programına ilişkin resmi müzakerelerin başlamasını öngören bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaştı.
Axios‘a göre anlaşmanın yürürlüğe girmesi halinde bunun savaşın başlamasından bu yana en önemli diplomatik kırılma noktası olacağı belirtildi.
Trump yönetiminin İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin taleplerini karşılayacak kapsamlı bir nihai anlaşma için daha yoğun ve uzun müzakerelerin gerektiği ifade edildi.
Anlaşma taslağı hazır, son karar Trump’ta
ABD’li yetkililer, anlaşma maddelerinin büyük bölümünün salı günü itibarıyla netleştiğini ancak her iki tarafın da üst düzey siyasi onay sürecini tamamlaması gerektiğini söyledi.
Yetkililere göre İran tarafı daha sonra gerekli onayların alındığını ve anlaşmayı imzalamaya hazır olduklarını bildirdi. İran yönetimi ise bu iddiayı henüz resmi olarak doğrulamadı.
ABD’li müzakerecilerin anlaşmanın detaylarını Başkan Donald Trump’a sunduğu, Trump’ın ise karar vermeden önce birkaç gün düşünmek istediği aktarıldı.
Bir ABD’li yetkili, “Başkan, arabuluculara anlaşmayı değerlendirmek için birkaç güne ihtiyacı olduğunu iletti” sözlerini kullandı.
Daha önce de anlaşmaya yaklaşıldı
Haberde, Trump ve danışmanlarının savaş sürecinin daha önceki aşamalarında da birkaç kez anlaşmaya çok yaklaştıklarını düşündükleri ancak bu girişimlerin sonuçsuz kaldığı hatırlatıldı.
ABD’li yetkililerin verdiği bilgilere göre 60 günlük mutabakat zaptında, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari geçişlerin “engellenmeden” sürdürülmesine ilişkin açık bir madde yer alacak.
Bir ABD’li yetkili, bunun herhangi bir geçiş ücreti uygulanmaması ve ticari gemilere yönelik tacizlerin sona ermesi anlamına geldiğini söyledi. Aynı yetkili, İran’ın boğazdaki tüm deniz mayınlarını 30 gün içinde temizlemek zorunda kalacağını belirtti.
ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının da kaldırılacağı ancak bunun ticari deniz taşımacılığının yeniden normale dönmesiyle orantılı şekilde gerçekleşeceği ifade edildi.
İran’dan nükleer silah taahhüdü
Yetkililere göre anlaşmada İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü de yer alacak.
60 günlük müzakere sürecinde öncelikli olarak ele alınacak başlıkların ise İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının nasıl tasfiye edileceği ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin nasıl sınırlandırılacağı olacağı kaydedildi.
ABD’den yaptırımlar ve dondurulan fonlar için görüşme sözü
Mutabakat kapsamında ABD tarafının da İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesini ve dondurulan İran fonlarının serbest bırakılmasını müzakere etmeyi kabul edeceği belirtildi.
Anlaşmada ayrıca İran’ın yeniden mal ve insani yardım almaya başlamasını sağlayacak bir mekanizma oluşturulmasının da görüşüleceği ifade edildi.