Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana Karadeniz’de 120 binden fazla yunusun öldüğü tahmin ediliyor. Uzmanlara göre patlamalar, askeri sonar sistemleri ve deniz kirliliği, yunusların yön bulma ve avlanma yeteneklerini etkileyerek ölümlere yol açıyor.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin Karadeniz ekosistemi üzerindeki etkileri ağırlaşıyor. Independent’e göre uzmanlar, 2022’den bu yana bölgede 120 binden fazla yunusun öldüğünü tahmin ediyor.
Ukrayna’nın güneyindeki Tuzly Lagünleri Milli Doğa Parkı’nda görev yapan baş araştırmacı Ivan Rusev, ölümlerin önemli bölümünün savaşın yol açtığı patlamalar, füze saldırıları ve askeri sonar sistemleriyle bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Rusev’in Al Jazeera‘ye verdiği bilgiye göre askeri faaliyetler, yunusların yönlerini bulmak, iletişim kurmak ve avlanmak için kullandığı ekolokasyon sistemini bozuyor. Bu yeteneklerini kaybeden hayvanlar avlanmakta zorlanıyor ve hızla kilo kaybediyor.
Avlanamayan yunuslar enfeksiyonlara yenik düşüyor
Yeterince beslenemeyen yunuslar, enerji ihtiyaçlarını karşılamak için vücutlarındaki yağ tabakasını tüketmeye başlıyor. Ancak Karadeniz’deki kirlilik, bu süreci daha tehlikeli hale getiriyor. Atık sular, tarımsal akıntılar, mikroplastikler ve antibiyotik kaynaklı kirleticiler yunusların vücutlarında birikiyor.
Rusev’e göre bu durum hayvanların bağışıklık sistemini zayıflatıyor ve ölümcül solunum yolu enfeksiyonlarına karşı savunmasız bırakıyor. Balıkçıların ağlarına takılarak boğulan yunuslar da kıyılara vuruyor. Bazı balıkçılar, ağlara dolanan hayvanları kurtarmak için yüzgeçlerini kesmek zorunda kalıyor.
Savaşın etkisi besin zincirine yayılıyor
Çatışmaların etkisi yalnızca yunuslarla sınırlı değil. Düşen insansız hava araçları ve batan deniz araçlarından denize sızan yakıt ve kimyasallar, Karadeniz’deki kirliliği artırıyor. Balıkçılık faaliyetlerine getirilen kısıtlamalara rağmen kefal ve lüfer gibi bazı balık türlerinin bölgede giderek azaldığı belirtiliyor.
Besin zincirinin üst sıralarında bulunan yunuslar, denizdeki kirliliğin etkilerini de biriktiriyor. Rusev, zooplanktondan balıklara kadar besin zincirindeki kirleticilerin yunuslara ulaştığını söylüyor.
Savaş, deniz kuşlarını da etkiliyor. Patlamalar balıkların ölmesine veya işitme yetilerini kaybetmesine neden olurken, göçmen kuşları da ürkütüyor. Kuzey Avrupa ile Ortadoğu arasında göç eden kuşların besin bulmakta zorlanması, kışlama ve üreme bölgelerine ulaşmalarını engelleyebiliyor. Rusev, bunun bazı kuş popülasyonları üzerinde yıllarca sürebilecek etkiler yaratabileceğini belirtiyor.
Kıyıya vuran ölü yunuslar Ukraynalıları da etkiliyor
Karadeniz kıyısında bulunan ölü ve zayıflamış yunuslar, bölge halkı için savaşın daha az görünür sonuçlarından biri haline geldi.
Ukrayna’nın Odessa kentinde yaşayan 33 yaşındaki Tetiana Smolchenko, ağustos ayında 8 yaşındaki oğluyla yürüyüş yaparken kıyıda çürümekte olan bir yunus gördüklerini anlattı. Eşi orduda görev yapan ve yaşadığı apartman Rus insansız hava aracı saldırıları nedeniyle iki kez hasar gören Smolchenko, gördükleri karşısında büyük üzüntü duyduklarını söyledi.
Smolchenko, “Artık insan ölümlerine öylesine alıştık ki ama bu canlıların savaş yüzünden öldüğünü görmek de bir o kadar dehşet verici” dedi. Oğlu ile birlikte ağladıklarını belirtti.