Pakistan, Afganistan’ın başkenti Kabil dahil birçok kente hava saldırısı düzenledi. İslamabad savaş ilan ederken, Taliban yönetimi geniş çaplı operasyon başlattığını duyurdu. Taraflar karşılıklı olarak yüzlerce kayıp iddiasında bulunuyor. Peki bu savaşın gerçek nedeni ne? Al Jazeera inceledi.
Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif, cuma günü yaptığı açıklamada Afganistan’daki Taliban yönetimine karşı sabırlarının tükendiğini belirterek artık “açık savaş” yürütüleceğini duyurdu. Açıklama, Taliban Sözcüsü Zabihullah Mücahid’in Afganistan’ın Durand Hattı boyunca Pakistan ordusuna karşı “geniş çaplı taarruz operasyonları” yürüttüğünü açıklamasından saatler sonra geldi.
Son haftalarda iki ülke arasındaki 2 bin 611 kilometrelik sınır hattında çatışmalar yoğunlaşmış, her iki taraf da onlarca kişinin öldüğünü iddia etmişti.
Kayıp iddiaları çelişkili
Tarafların açıkladığı kayıp sayıları birbirinden oldukça farklı.
Pakistan Başbakanlığı Sözcüsü Mosharraf Zaidi, cuma sabahı düzenlenen operasyonda 133 Afgan Taliban mensubunun öldürüldüğünü, 200’den fazlasının yaralandığını iddia etti. Zaidi ayrıca 27 Taliban karakolunun imha edildiğini, dokuzunun ele geçirildiğini ve 80’den fazla tank, topçu sistemi ile zırhlı personel taşıyıcının yok edildiğini öne sürdü.
Pakistan gazetesi Dawn ise iki Pakistan askerinin hayatını kaybettiğini yazdı.
Taliban yönetimi ise yalnızca sekiz savaşçının öldüğünü, 11 kişinin yaralandığını açıkladı.
Afganistan, cuma sabahı Pakistan’ın pazar günü Afgan topraklarına düzenlediği saldırılara misilleme olarak sınır hattındaki Pakistan üslerine operasyon düzenlediğini ve 55 Pakistan askerini öldürdüğünü, iki askeri üs ile 19 karakolu ele geçirdiğini iddia etti. Pakistan bu iddiayı reddetti.
Pakistan ise pazar günü düzenlediği hava saldırılarında en az 70 “militanın” öldürüldüğünü savundu. Mücahid ise saldırılarda kadın ve çocukların da bulunduğu onlarca sivilin öldüğünü veya yaralandığını belirtti.
Nangarhar’daki Afgan Kızılayı yetkilisi Mawlawi Fazl Rahman Fayyaz, pazar günkü saldırılarda 18 kişinin öldüğünü, çok sayıda yaralı bulunduğunu söyledi.
Eski Afganistan Cumhurbaşkanı Hamid Karzai, ülkesinin “sevgili vatanını birlik içinde savunacağını” ifade ederek Pakistan’ı iyi komşuluk ilişkilerine dönmeye çağırdı.
Çatışmaların arka planı ne?
Afganistan ile Pakistan arasındaki sınır, 2 bin 611 kilometrelik Durand Hattı olarak biliniyor. Afganistan bu sınırı resmen tanımıyor ve sömürge döneminde dayatıldığını savunuyor.
Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara gelmesinden bu yana iki ülke arasında sık sık çatışmalar yaşanıyor. Uzman Sami Omari’ye göre 2021’den bu yana 75 sınır çatışması meydana geldi.
Pakistan, Taliban’dan Pakistan Talibanı (TTP) olarak bilinen örgüte karşı önlem almasını talep ediyor. 2007’de kurulan TTP, Afgan Talibanı’ndan ayrı bir yapı olsa da ideolojik ve sosyal bağlara sahip.
Son yıllarda TTP ve Belucistan Kurtuluş Ordusu’nun (BLA) Pakistan’daki saldırıları artış gösterdi. Khyber Pakhtunkhwa ve Belucistan eyaletleri şiddetin merkezinde yer alıyor.
ACLED’den Güney Asya analisti Pearl Pandya, Taliban’ın TTP’ye karşı ciddi adım atmamasının, örgüt üyelerinin IŞİD Horasan’a katılma riskinden kaynaklanabileceğini söyledi ve durumun daha da tırmanmasının “kaçınılmaz” olabileceğini belirtti.
Stimson Center’dan Elizabeth Threlkeld ise son gelişmelerin aylar süren gerilimin sonucu olduğunu ve Pakistan’ın daha agresif bir askeri stratejiye yöneldiğini ifade etti.
Uluslararası tepkiler
Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, Pakistan’ın Ramazan ayında kadın ve çocukların hayatını kaybettiği hava saldırılarını kınadı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres taraflara uluslararası hukuka uyma çağrısı yaptı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, iki ülkeye diyalog ve iyi komşuluk çerçevesinde sorunları çözme çağrısında bulundu.
Rusya Dışişleri Bakanlığı ise sınır ötesi saldırıların derhal durdurulmasını istedi ve arabuluculuk teklif etti.
Türkiye daha önce arabulucu olmuştu
Ekim 2025’te Katar ve Türkiye’nin arabuluculuğunda taraflar arasında ateşkes sağlanmıştı.
Mevcut tablo, iki ülke arasındaki uzun süredir devam eden sınır, güvenlik ve militan gruplar konusundaki anlaşmazlıkların yeniden açık çatışmaya dönüştüğünü gösteriyor. Uzmanlara göre çatışmaların daha geniş bir bölgesel krize dönüşme riski bulunuyor.