ABD’nin bölgede konuşlu 30 bin askeri, savaş uçakları ve sığınak delici GBU-28 bombaları, İran’a yönelik olası bir harekatın kapsamını gözler önüne sererken, Bloomberg’e göre Washington’un masasında dört kritik hedef bulunuyor
ABD’ye ait bir uçak gemisi taarruz grubunun daha İran yakınlarına ulaşması Donald Trump’a İran’a karşı daha geniş ve daha sert askeri seçenekler sunarken, bu adımların Tahran’dan gelebilecek misillemeler nedeniyle ciddi riskler taşıdığı değerlendiriliyor.
Bloomberg’in haberine göre Trump’ın son dönemde İran’a ilişkin mesajlarında hedefin ne olduğu konusundaki belirsizlik dikkat çekiyor. İran yönetimini devirmeyi amaçlayan bir müdahale mi, protestoculara yönelik baskıların cezalandırılması mı, yoksa nükleer programın hedef alınması mı amaçlanıyor soruları Washington’da da netlik kazanmış değil. Bu belirsizlik, tehditlerin İran’ı müzakere masasına çekmeyi amaçlayan bir baskı unsuru olabileceği yorumlarını güçlendiriyor.
Trump’ın son uyarıları ve İran’ın bölgedeki ABD üslerini hedef alabileceğine yönelik açıklamaları, petrol fiyatlarında hızlı bir yükselişi beraberinde getirdi.
Askeri seçenekler arttı net hedef: Yok
Washington Institute for Near East
Policy’den ve eski Pentagon yetkilisi Dana Stroul, uçak gemisi grubunun gelişinin Trump’a yeni imkanlar sunduğunu ancak hedefin hala net olmadığını söyledi:
“Abraham Lincoln uçak gemisi taarruz grubunun gelişi Trump’a daha fazla saldırı seçeneği sağlıyor. Ancak askeri operasyon için hala açık bir hedef tanımlanmış değil.”
Trump, Beyaz Saray’daki kabine toplantısında İran’a yönelik olası saldırı planlarına ilişkin ayrıntı vermekten kaçınarak yalnızca “Ortadoğu’ya doğru ilerleyen büyük bir donanmadan” söz etti.
Saldırı senaryoları masada
Bloomberg Economics analistleri Becca Wasser ve Dina Esfandiary, ABD’nin askeri yığınağının hem saldırı seçeneklerini artırdığını hem de İran’dan gelebilecek karşılıklar karşısında ABD ve müttefiklerinin savunmasını güçlendirdiğini belirtiyor.
Olası bir operasyonun 4 kritik noktaya yapılması bekleniyor, bunlar:
İran’ın nükleer tesislerini,
füze ve İHA üretim merkezlerini,
Devrim Muhafızları’na ait üsleri ve lider kadroyu,
kritik askeri ve devlet altyapılarını hedef alabileceği ifade ediliyor.
Müttefikler mesafeli
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran’dan misilleme gelme ihtimali nedeniyle hava sahalarının ABD saldırıları için kullanılmasına izin vermeyeceklerini açıkladı. Bu ülkeler izin vermese bile uçak gemisi grubunun varlığı, Washington’a müttefiklere ihtiyaç duymadan saldırı düzenleme olanağı sağlıyor.
Lincoln uçak gemisi grubunda, F-35C’ler dahil yaklaşık 45 taarruz uçağı bulunuyor. Ayrıca bölgede, derin yer altı tesislerini vurabilen GBU-28 bombalarını taşıyabilen F-15E uçakları da konuşlu durumda.
Nükleer program tartışması sürüyor
Trump, haziran ayında İran’ın nükleer tesislerine düzenlenen hava saldırılarının ardından programın “yok edildiğini” açıklamıştı. Ancak bu hafta yaptığı bir sosyal medya paylaşımında Tahran’a “nükleer silahsız, adil bir anlaşma” çağrısında bulundu.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Mariano Grossi, İran’ın tesislerinin ağır hasar gördüğünü kabul etmekle birlikte, ülkenin nükleer bilgi birikimini koruduğunu ve zenginleştirme faaliyetlerini yeniden başlatabilecek kapasitede olduğunu söyledi.
Uzmanlara göre yalnızca bombardıman yoluyla İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının tamamen ortadan kaldırılması mümkün görünmüyor.
Misilleme kapasitesi sürüyor
ABD donanmasına ait Abraham Lincoln uçak gemisi, Tomahawk füzeleri taşıyan altı güdümlü muhrip ile birlikte bölgeye ulaştı. Bölgede halihazırda 30 binden fazla ABD askeri bulunuyor.
İsrail’in İran’la yaşadığı 12 günlük çatışmada Tahran’ın hava savunması ağır darbe alsa da, uzmanlar İran’ın hala ABD ve müttefiklerini tehdit edebilecek kapasiteye sahip olduğunu vurguluyor.
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nden Fabian Hinz, İran’ın deniz mayınları, gemisavar füzeler, İHA’lar ve insansız deniz araçlarıyla Basra Körfezi’nde sivil deniz taşımacılığını ciddi biçimde aksatabileceğini belirtiyor.